rescaufament climatic

Sem d'accòrdi. Lo temps se rescaufa . Los especialistes an rason.
Fa melhor.
Dabant entre 1980 et 2000 , minjavem defòra lo primièr de decembre. Oc sus la terrassa e qualques còps nous calia desplegar lo para-solèlh, per se parar un còp de luna . Auèi nous gelem los rostons , fin octobre.
Auèi tombèt de borrilhs coma d'emplastres.
La pròva que lo temps se rescaufa. Soi demorat dabant la tele. Ai vist un jornaliste ambe un embucador sul cap. E la vesina sortiguèt crompar quicòm, quasi mitat nuda. Pròva que lo temps se rescaufa. L'iranger amadura son iranja. Lo païs se prepara a bastir un TGV internacional , per estre pas , qu'a tres oras de Paris. E cadun se metra lo cuòl al fenestron e aquò farà Vroa Vroa . La prova que lo temps arriva de las conarias interplanetaris. Lo temps cambia. Vejèri un ase montar un brau , e la brau udola de contentament, e dire que mestrejava l'avenir. Pròva que lo temps s'endeven.
E de pertot se bastiguèt d'ostalasses voides . De pertot de millions d'ostals.
E son coquins los òmes politics , de nos daissar creire que quicòm va cambiar.

ecologia e pollucion

Lo provèrbi del jorn

Al jornal del vingt H vingt jamai ausirà , un jornalista, vertadièrament d'esquèrra parlar.

Coma un iranger sul sòl irlandes. Que se veira jamai.
Provèrbis del atge mejan.

Auèi totas las industrias euròpeencas e americanas fabrican en Asia o en Africa.
Es a dire que totas las nòstras usinas fabrican ara tant e mai en China e dins Inda.
E totas aquelas gròssas entreprèsas an forçat los jos-tractants de seguir, es a dire de partir tanben , se que non , traparan pas cap de mercats.
Aital se fa qu'avem pas qu'una pollucion "doça", que la television , ne'n parla mai d'un còp. Vesin , enfants , bruchs e nucleari. E que crebem de tota l'autra que se'n parla mens , las potingas , los nitratas , l'aiga, la terra e l'èr, poirids... Aital arriba que se una entrepresa vòl s'establir , lo conse d'en primièr ne'n vòl pas, que totes los retirats gulan , entre que los joves van a l'ANPE.
Cars amics , cal veire qu'en China , es un autre parèlh de margas, dabant los jòcs olimpics , i aguèt dels trabalhadors per pintrar l'èrba en vèrd, qu'èra tròp rossèla, ambe l'aciditat de l'èr. Que i a de ribièiras que rajan rojas , vèrdas , blancas o blavas. De granolhas a siès patas , de porcelons amb dos caps, e d'anhelon ambe qu'un uèlh unenc... De peisses estranhs, de cans torçuts. Cal veire sul net, sufis de tapar pollucion en China.
Doncas aici lo caumatge creis, e, se vei clar, qu'avem mens de pollucion qu'antan , mas tanben mai mai de socis.
E que prepausan los òmes politics? Que cridan al fracatge, al rescaufament climatic ( lo prèmi nobèl Gore per exemple) e ben prepausa de se sarrar los coides, d'èstre solidaris . Coma se sabiam pas que totas las industrias son partidas ambe lor merda cap a l'Asia, e que la pollucion quita pas de creisser tant e mai e que nos embrenan .
E los ecologistes ambe los politics, prepausan de participar a la lutja contra lo rescaufament e la pollucion.
Parlan pas gaire de la pollucion giganta que cambièt de plaça.
Nosautres avem de laguis de païses rics , coma dison , mème se i a dins Euròpa un brave vingtenat de millions de personas qu'an ren, que rebalan la misèria , la malautia e la talent.
L'analisi politica ponchuda es pas al nivèl que deuria .
Sem solidaris, anem prepausar una lei per d'arrestar de far de barbacuòls, mas pas las veituras , aquò farà 0,001 per cent de mens de pollucion. Anem fabricar d'electricitat que costarà la pel del cuòl , ambe lo fotovoltaica, o l'eolian, sens que cambia ren del sicut. Anem arrestar lo nucleari e costara la pel del cuòl, entre que China o Inda contunharan , de dubrir una centrala al carbon cada setmana, sens sistèm vertadièr, contra la pollucion. Alara qu'òm pòd creire, çò qu'om vòl, mas un moment, cal dubrir los uèlhs . Qu'aquel argent dèuria èstre donat a n'aqueste paises per qu'arrestan d'enveirinar la planèta, ambe la pollucion que lor avem transferada.
Non?

Cultura occitana a Tolosa

dicha del jorn o provèrbis :

demandas a Matièu , qu'es pus mentur que ièu

Legit dins la setmana d' auèi:
lo cargat de la cultura occitana, de Tolosa, es nomenat, es un vèrd.
L'òme sosquèt un briu, abant de prendre en carga la cultura occitana , mas lo novèl conse de Tolosa , Senhèr Cohen li diguèt d'i anar. Que l'avia prometut. E i anèt.
Coma o diguèt Joan de Peiroton sus son blog , (veire lo blog de Joan Peiroton, e la videò), dins lo monde liure, es a dire, pas cap assistat, e per exemple, dins la Val d'Aran , i a un vertadièr ministre de la cultura, que bastis una politica culturala, e calcula per desenvelopar la cultura occitana gascona.
Per exemple, cada region alemanda , italiana, britanica ten un ministre de la cultura, e, coma diguèt senhèr Aliròl del POC, aquò's parièr dins d'Espanha. Cò que fa , que, pas un responsable de la cultura a l'estrangièr, capita de comprendre qu'i aja pas qu'un sol ministre per totas la regions françèsas,


Aici, aquò's pas çò mèsme , aici òm espera , suaudament , que los interessats prepausaran quicòm.
Aici aquò's la democracia, lo messatge es clar: volètz quicòm? lo vos cal anar querre.
Volètz de l'occitan? Vos cal far de prepausicions. De segur que cal far de prepausicions , mas pas sonque . Senon, lo non dich es clar : pas cap d'idèas? pas cap de benevolat? Doncas, pas de politica , pas d'argent.
De segur qu'es un pauc caricatural... Mas pas tant qu'aquò. Cò que vòl dire, qu'es rare, de veire un elegit, se cargar d'aquel problème de cultura occitana. Mantuns cops, l'òme se pensa onestament , qu'es pas aqui sonque, que per far lo relais, e per demandar la moneda, que ven de la demanda de la "basa". Se lo comandant es d'accòrdi. E sens èstre segur de la capitada!
Imaginatz un pauc , lo ministre de la culture a Paris dire : volèts de cultura? volètz far espelir lo françès, l'aparar contre l'anglès? mas de que volètz al just? Anatz , faguètz me lusir un project , puèi lo vos cal chifrar, puèi ièu lo prepausarai al comandant , e puèi ièu , vos tornarai dire, se lo mestre o vòl.
Es pas bèla vida?
La lenga es a mand de morir. E d'un biais lo cargat de cultura, se demanda "diaussis de qu'anèm far? , e demanda, a los que son cansats per lor trabalh d'occitaniste, çò que poirian voldrian far? De construsir una politica? e de prepausar quicòm.
Aital , l'elegit vèrd dins l'article de la Setmana dis , qu'a pensat a la normalisacion de la lenga. Que caldria una mena d'institut d'estudis catalan , coma se faguèt un jorn en Catalonha , per normalisar la lenga. Sai que coneis pas l'IEO .
E ben ièu prepausi de far un diccionari , e lo sonarem Lo Tresor del Felibrige, o lo diccionari de Laus, o lo d'Alibert , o lo de Rapin o d'un autre nom , qu'es dubèrt. Non?
Se tot va plan en 2009, me pareis que, benlèu, poirem soscar a una cadena de television regionala , en lenga nòstra, de compas ambe l'Aquitania e las autras regions occitanas. Lo cost es aisit de trobar, cal un cinquantenat de milions d'euros a partir entre las regions. Mas per las entresenhas , sufis de demandar al ministre de la cultura de la Val d'Aran qu'a jà fach.
Qu'es mens car, que lo TGV (que permetrà de montar a Paris en tres oras, çò que l'avion fa jà), alara que ne'n cal quatre per anar a Milhau, e pel moment que la RFF- SNCF a pas encara clavada la linha rovilhada .

Aici lo monde de drecha, coma d'esquèrra, an tant près la tissa d'esperar quicòm de l'astrada, la man parada, d'espèrar d'amont costat Paris, d'espèrar d'aval, los benvòlents, qu'aquò se compren plan ara, que los ciutadans n'ajan un brave sadol de la politica franchimanda.
Aquò's la vertadièira victòria de Paris, de los aver , matats coma tropelada de capons.

accident

lo principal aquò's la rosa! Dius!
Que van tuar Jaures d'un autre biais...


Accident (seguida)



Johan aviá la camba plegada jos el. Una fractura dobèrta. Aviá perdut la sang. Sus un lièch d’espinas . Romècs, brancas de cacièrs, e de pirancantas …Se disiá: qu' « anava se'n sortir , qu'anava conjurar lo malsòrt ».
Vejèt la cambra blanca e sa fenèstra bassa, que ressontava de la cascada, que regisclava al cèl de lièch, sas lusors fugitivas.
« Lineta ... Mas respond »
Un lièch d'espinas. L'arbilhon, e sas rasims espèssas de flors blancas, que nòlon a mèlh, a la prima, e qu'amaga al mitan sos millions d' espinas ferunas. Se sovenguèt d'un cabuç, tant perilhos. Als temps fòrça aluenhats, de las colonias de vacanças. Cossi se retrobèt al mitan d'una mata giganta, a l'abroa del bauç, a Canas la Boca. Los romècs li salvèron la vida , en lo clavelant de sos milas espinas , al dessus del voide, la boca blava , de las amoras , que caliá culhir sempre mai luenh. Aqueste còp, las espinas lo salvèron.
Benlèu que l'avián salvat un còp de mai. Las espinas coma las dels orsins. Calguèt de setmanas per las levar, las arrencar totas las puntas negras , que s'acrencavan prigondas, jos la pèl .
L'aureta frèsca , plegava las brancas dels caçiers . La sentiá a pro pena li bufar sul front. Las èrbas nautas se balançavan , al ras de sas gautas. L'esclairatge poderos , fasiá jà beluguejar las telas d'aranhas.
Aviá oblidat las escasenças de l'accident. Mas de que fasiá Lineta?
Un avion gigant passèt al ras de l'azuèlh. Un quadrireactor. E aqui , un autre tròç esquinç de memòria, venguèt s'empegar al puzzle, dels sovenirs escamplilhats. Èra un A 380. Aviá trabalhat sus l'A 380 al burèu d'estudias. Mai precisament aviá trabalhat, sus una de las pòrtas, de l' A 380, e , Lineta trabalhava ambe el, al meteis pretzfach , dins lo meteis membre , ambe un centenat de collègas;
Èra maridada. Se parlavan pas a la debuta. Praquò, las escasenças èran nombrosas de se parlar. Foguèsse pas, qu'a la pausa cafè.
La desfugissiá sonhosament , coma s'èra tant perilhosas, qu'una bèstia feruna.
Èra lor estranha relacion, coma la sonava, tre la debuta. Al despart , quora la vesiá pareisser, un senhal s'alucava dins son cap, que disiá : perilh atencion.

Voliá que demoresse, un simple relacion de trabalh . Dobtava de servar encara un bricon de sanetat, de luciditat, un instint de conservacion , de sapiesa, de santat mentala, e renegava contr'el , a n'aquesta epòca, de revertar tant, a l'umanitat crudèla. Segur de s'enganar, encara, a cada còp, tre que s'agissiá d'afaire de còr...Se pensava de tener de bonas desencusas , per pas espera, que que sia de la vida.
Sortiá a pro pena d'un divòrçi , e se sentiá pas la fòrça de dintrar dins l'arena , dels jòcs de la seduccion, o çò qu'i pòsca revertar, a una quista pietadosa de calor umana, encara mens femenèla. Sempre patissiá dels efaches, del grand fracatge de son maridatge, que lo perseguiá torjorn dins lo sòm.
Ausissiá encara la votz de l'ex tindar : « t'aimi li disiai , ièu non pas brica , respondiá la votz... Mas cossi posquèri t'aimar? Sias gròs tu, laid, vulgari. Aimi pas ta musica , tos libres, tos films Saps pas dansar. Me daissaràs l'ostal. N'as pas besonh tu! Sias egoïste e messorguièr, disiá la votz. »
Dius , caliá que s'arrestesse! La dolor dins la anca li emplenava ara, tot lo muscle de la cueissa, e seguiá lo nervis sciatic , per irradiar , sul costat drech del pompilh , dusca la vòlta plantari. Era castigat. Era sol.
Rotlava trop aviat? Qualqu'un li disiá de rotlar mens lèu...
Dius fasètz que s'arrestesse!

La crisi e lo demai

La crisi , Marius e lo governament

Valery diguèt un jorn :"e ben sabem ara que nautras civilisacions son mortalas "

E Marius me diguèt del meteis ton:

Savem ara que podem dire çò que volem.

Aquò’s aital que Marius , l’òme que tuba de longa , e escupis los gromèls entre las mans, m’agantèt a ièu, sens qu’i aja pas ren far.

- e per de qué fotre ? li respondèri al tubaire.

- per que gaita , coma son necis totes, me respondèt, sens vergonha.

Cal dire que Marius èra longarut de la comprenèla, a l’escòla,e, que ne’ n servèt una dent feruna contra’ls regents.

- a son colhas, e tu sias inteligent, sai que ; li diguèri en risent d’aurèlha.

- non diguèt, mas que ièu , disi pas que soi un sabentas…

- mas per fòrça qu’as pas jamai capitat lo certòche …

- e oc, mas tu, duganèl (Marius respectava ren, a començar per ièu) , as legit las novèlas ? N’i a pas un dels saberuts que devinhèt la crisi financièra ? Vertat ?

- vertat… mas èra previstable …

- degun… e ara son totes d’explicar per qué la crisi es arribada , alara que l’an pas vista arribar ?

- oc mas … donar de l’argent als paures per estajar…

- e uèi volon totes, de donar d’argent a las bancas, que ne son comolas, alara que las caissas serian voidas ? E que se i a un endrèch , ont i a d’argent , se troba dins las bancas, NON? las putaranhas de bancas non ?

- oc mas…

- e las entrepresas del CAC(a) 40, van far de beneficis mostruos en 2008…E las anm ajudar. La mafia.

- oc mas laissa me parlar

- mas de que poiras dire ?

- escota i a d’òmes al governament que se tracha de nòstre avenir …

- parlem … de qu’an fach?

- mas cada jorn…

- per exemple, ne’n vòls d’exemples, venon de portar l’atge de la retirada a seissanta, veire setanta ans . Lèu ne'n sortiran los vièlhs de las ostals de retirada, , per los tornar al trabalh aquelas putas bòrnhas. Es a dire que los joves, subre diplomats, o pas , poiran pas jamai trobar d’emplècs. Son nascuts del monde de la precaritat, qu’es una vergonha. E son a mand de destrusir la securitat sociala, dins los ostalasses de retirada , cal veire çò que fan als vièlhs, de los far minjar, tot mesclat, per ganhar de temps.

- que ?

- çò que te faran lèu

- puta mas laissa me parlar…

- oc vai i..

- los deputats se son vodats de tot tornar metre al nivèl…

- mas qu’es con . En se votant 15000 euro per mes, en se donant 5 annadas plenas de salaris a 15000 per mes. E 1500 euros a vida… Cal tot far petar.

- sias trop critica . Se pòd pas parlar ambe tu…

E m’en soi anat . Que Marius èra pas qu’un ase a l’escòla , qu’ai pas a escotar un òme que respecta ren acomençar per ieu. .

Fasem la ronda...

Pichona filhona meuna, bela coma lo jorn, jos l'ersa de las flors. E rusada qu'es pas de creire.
Me trapa per la man per s'anar passejar, e, cor mai lèu que lo vent, mai lèu que lo perfum de las flors, o que la promessa d'amor a la nòvia.
Que sarra las mans de plaser, quand ven de m'amagar quicòm, per veire se o trobarai.
E pèi me canta de cançons de la calandreta.

Fasem la ronda.

La tèrra es redonda.

E tot lo monde va dansar...

Sabi pas se la mestressa li parlèt de la victòria d'Obama.
O de l'esper eterne dels òmes.
De viure liures e de far la ronda , coma d'unes pòbles quand dansan la sardana, sens se fintar la color de la pèl.

Sang e Saba - Forêt J C

Polid libre, polida istòria, que se debana dins los Causses , mas pas los d'apraici. Benlèu es una guèrra tchetchena , kurda, argeriana, abhkasa, ossèta,armeniana o azeris, que los òmes pareisson de religion islamica, sens que lo mot sia dich.
Aquò's l'istòria de totas las guèrras, òrras per definicion, qu'arroïnan totas las destinadas, totes los amors e totes los espèrs.
Nos mostra l'amistat , la mòrt , la crudeltat dels òmes, de tot costat. (Rostam, lo sèu amic, tuat sens pietat, quora coneis e recontra enfin son amor d'escòla , una drolla que n'èra enfadat , ara, maridada contra son grat) .
Lo eròi ven una bèstia feruna , qui venjarà l'amic, en tuant un marit pòrcassièr e capon. Mas ambe sa violença, son asirença per los que tuèron sos parents, torturarà un presonièr. Episòdi òrre e insostenible. Gèste falord, que lo descòra d'a fons, e que regretarà , en sabent, que per aquò serà pas jamai perdonat, e que, poirà pas jamai, se lo perdonar.
J C Forêt mostra plan , la lutja desesperada d'un grop , que se demesis , per causa de traïson, del quite costat del eròis ( quand lo comandant los enveja a la mòrt , el e Rostam pel camp de las minas, per que son d'un autre vilatge qu'el), per baujum tanben (òm se pensa a la mena de riton, que ven prechar la mòrt, als joves. Los meteis, qu'un còp tornats, seran la causa de la mòrt de la sola femna, que comptava per el, la qu'aimèt dins un camp de refugiats, e que li faguèt coneisser l'amor fisic.
E mostra un òme que va s'escapar de l'orror , e descubrir la natura , les plantas de son païs.
Alavètz , pauc a chau pauc, vesem creire son afogament per la botanica. Fugis lo monde, la guèrra, e se vira mai prigondament, a l'estudia de la flòra del païs.
E lo remembre, li demòra, entre que trastolèja a l''estrangièr, la resulta de sa quista meravilhosa, e nosautres, volem creire un temps, qu'aquel capuditge poirà èstre una fòrma d'espèr, per se salvar, garir sas blassaduras, per dire, que ten lo païs tot, dins sa clòsca, que l'a aqui dins un libronèl, païs encara sieu. Mas non, aquò se pòd pas. Aquò's pas plus, qu' un molon d'imatges e de noms, que van desapareisser amb el .
Negre lo libre , negra la guèrra, negra la vida , la dels pòbles vincits , escafats de lor tèrra, a la cara del monde, que finta en se calant vergonhosament.
J C Forêt adutz lo eròi dusca'l a l' ultim del desesper.

poesia

De la Tèrra a la mar

Max Lafarga

Drin trufandèc e bissè hòu
Era lo pintre de l'univèrs.
Un pibol com pincèu, lo cèu per tela
Gahant colors beròjas sus l'Arc de Sent Martin
Amorosament e, dab sensibilitat d'artist vertadèr.
Pintrè lo portrèit de la musa soa.
S'arreculè dinc a l'infinit
Tà espiar lo son trabalh,
Tirè los darrèrs cascantèrs dab tròç de lua
E, contentòt , s'arrepausè.
Mes , còp sec, ua bruma espessa
Amantalè de gris lo son cap d'òbra
Plorè milierat de bèras lagremas.
Alavetz la tèrra negada
Vadò Mar Nòstra.

Tirat del Gai sabert.

Mirgas e Mascles

Of Mices and Men
J Steinbeck

O

Mirgas e Mascles en occitan

-venem d’arribar diguèt Jòrdi.

-anètz trabalhar a l’ordi ?

-aquò ço que nos diguèt, lo patron.

Slim se seitèt sus una caissa, de l’autra costat de la taula, en facia de Jòrdi. Fintèt a la reüssida pausada al revers, dabant el.

-esperi que serètz ambe ieu, diguèt.

Sa vòtz èra doça.

- soi tombat sus un parèlh de colhons que son quitament pas fotuts de coneisser un sac d’òrdi. Vosautres n’avètz jà levar d’òrdi ?

- fotre òc, diguèt Jòrdi. Qu’ai pas de que me conflar, ieu, mas aquel grandas d’aqui , pòd portar mai de grans , que dos tipes ordinaris.

- Lennie qu’aviá seguit la parlicada dels uèlhs, se risiá, gentament d’aquela lausenja.

Slim d’un agach capejèt de òc, d’abure dich lo compliment . Se clinèt sus la taula, e, faguèt clacar, lo caire d’una carta pas emplegada.

-viatjatz de compas ?

Parlava d’un ton amistos que convidiá a las confidençias , sens , per aquò las quistar.

-Òc, diguèt Jòrdi. Coma òm diriá, òm se pren suenh un de l’autre.

El det gròs mostrèt Lennie .

-Es pas inteligent, Mas pel trabalh , cren pas degun. Aquò’s un brave tipe , mas es pas inteligent. Fa bèl temps que nos coneissem.

Slim fintèt al travèrs de Jòrdi , a mai al delà.

-I a pas gaire de tipes que viatjan ensems , diguèt pensatiu. Sabi pas per de qué . Belèu que las gents an paur dels autres , dins aquel fotut monde.

-aquò’s mai agradiu de viatjar ambe qulqu’un qu'òm coneis , diguèt Jòrdi.

Un òme, bedre e gròs, dintrèt dins la cambra. L’aiga que li gotava del cap, mostrava que, l’aviá lavada e fregada.

-E ! Slim diguèt , e, s’arrestant descarèt Jòrdi e Lennie.

-venon just d’arribar, diguèt Slim coma presentacions.

-encantat, diguèt l’òmenasse. Me sòni Carlston

-ieu Jòrdi Milton. E el alilà , Lennie Small.

-encantat repetigèt Carlson. Aquò’s pas exactament pichon.

Escacalassèt d’un rire leugièr de la trufaria .

-es pas gaire pichon , repetiguèt . Voliai te demandar Slim… Ont es passada la tia canha ? Remarquèri qu’èra pas jos la carreta aqueste matin.

-canhòtèt arser , diguèt Slim. Èran nòu. Ne’n neguèri quatre sul pic. Auriá pas pus los noirir totes .

-que ne’n demòra cinq alara ?

-E òc, Servèri los pus polids.

-mas, de quela mena son, per tu ?

Occitania a pe

Qu'auèi , nosautres , òmes aluserpits , sem anats far la caminada de : Occitania a pè.

Mas que degun nos vejèt pas. Que sem passats coma las ombras ,  al prigond de la caforna de Platon.

Per que Dius Perque ?

O savi pas.

Sem partits a uèch oras e per un crana esfòrç, entre que  los maures e la mar montèron dusc'al pòrt...

Mas èra pas Envalira. NON èra Bossòst.

Normalament los Italians de la Valoià devian partir de Sant Biat. A uèch oras.

Nosautres dapassèt , entre totes los imèilhs , devian èstre quatre , veire cinq. Dins la pichona veitura , mas que dos faltèron, puèi tres , que nos trobèrem pas que  dos, per portar lo drapèu , que nos veire marchar ambe un tal coratge , los mens caparuts reprenian de coratge . L'onda s'ufla dejos, e d'un comun esfòrç los maures, e la mar, montan dusca al pòrt..

Levats que nosautres degun nos vegèron pas , e que nosautres vegèrem degun. 

Los maures e la mar montavan dusc'al pòrt, e nos cavalàvem .

Rodrigue n'a de còr? Puta a quatre passes d'aici zo te fariai veire!

Ambe Miquel caminavam. 

Que nos diguèrem, d'un moment,  que s'èran pas davant , alara èran darrièr. 

Nos endralhèron dins un pichòt caminòl, que riveja Garona. Davalerèm de Bossòst dusca Les,  en pus bas, fòrça bas qu'aquò. Esperèrem un quart d'ora, coma de perdigalhs, sus un camp de milh.

Puèi, tornamai, nos  amontairèrem,  coma de calucs, per ensatjar de los trapar, los marchaïres italians, que caminavan de contunh, coma de calucs , d'ombras, de fadas, de bufs de ventolet sus los penjals, un ser d'estiu.   Aital faguèrem, un vai e ven, de tretze quilometres,en doas oras un quart. E Miquel caminava ambe la crotz occitana, sus la bandièra, entre que ièu, tirava la lenga . Sus la rota, de l'autra man de Garona , d'autòs passavan de longa, per anar crompar de ricard. D'unas frenavan, a la vista d'un drapèl roge, color de revolucion.

E nosautres, macarel, que chucava pas que d'aiga. E ièu, que lo pompilh drèch, se tòrcissia,  de dolor, tala unas mecanicas, al long d'un camin polid, mas penecos, me disiai que m'èri enganat de jornada.

Puèi vejèrem tornamai los fuòcs de Bossòst. Un Albigès nos diguèt  que, las avia pas vistes, encara,  los caminaires italians. 

Diaussis ; miladius e malastre de  Dius, d'ont èran?

Alara, alara, que n'èrem arenduts al darrièr badal, causiguèrem un còp de mai de dabalar , a Sant Biat . Era com'un darrièr crid avant la mòrt.  ( avètz vist la rima dabalat e sant Biat) Una secretaria estabosida , vist qu'èra a quicom pròcha, l'ora de pausar los aplèches, nos diguèt que los Italians èran partits, dempuèi uèch oras del matin. 

Mas mila Dius, ont èran passats. Era pas Dius possible. Que nos diguèrem  que de non!

Alara, en bandant çò que nos demorava de fòrça, tornèrem a Bossòst.

I eran totes , contents coma de reis? Risolejavan totes entre elses. E paurets, nos trovèrem tant contents de los trobar, que sauprèrem pas tròp de que dire. Gaireben uros de recaptar,  coma s'aviam perdut los papèls , la carta bancala, qu'ambe Miquel, aquò's aital que  partiguèrem uros  a Tolosa dins la nuèch ploviosa ,  tot en cantant un cantic. 

Era set òras  quand tornèri a l'ostal , amai content coma galina ambe un banèl.  

 

Poeta

A la Taula Redonda

A la taula redonda , que se vengan aviudar,

Corbatas e colombas, e totas umanitats ;

Sarratz vos al pus prèp, que n’i aurà per totes,

Traparètz un esper, que nos an pas tuat.

Veirètz consi lusisson, d’unas remembranças.

Dins los uèlhs dels aujòls, se los laissem parlar.

Quora caçavan a boldre perdigalhs e becadas.

Quora jetavan sus l’èrba, las trochas beluguejantas.

Dabant mos uèlhs cluquats, d’èstre esterlucat.

Que digan al Vin : « lèva ta rauba color de manga.

Que nos demòra pas, lo gost de sang espès.

Lo que nos demòra, quand part un camarada.

Qu’en partent , te pren, un brave tròç de vida ».

A la taula redonda, venètz vos seire amics.

E quitaz d’eissordar, ame vòstra moneda.

Que poirètz assatjar de pantaissar un pauc

De montar dins un jet, per un passejada.

Per las isclas perdudas, dins un ocean blau.

Onte bufa l’alisi, qu’alena son èr tebes.

Entre que, vaïnes ondejan ,de las ancas.

En pensada, sonque en pensada, pensatz.

Savi plan, qu’aici, l’ivèrn sarra son arpa.

E que lèu de petaçs, caldra s’emmetelar.

Se m’agradava pas tant d’ agachar las flambas,

Las que rajan de tos uèlhs e que me fan somiar.

MAF

Crisi o pas, cal pagar la Secu

Vivem un monde meravilhos. N'i a gaire , una tropelada de SDF, estajèt a l'abroa del canal , per trapar l'atencion dels poders publics, sus son sicut.
Aduch per un valent , que revertava l'abat Peire , d'un còp èra, discutèron , parliquejèron , un brave briu, per n'arribar a trobar , una traça de debuta de solucion ...
Lo ministre , vojèt una grèma, mas tot en soslinhant ambe fòrça , que las caissas èran voidas, que calia pas creire mai al paire Nadal e que seria , saique temps de se bolegar lo cuòl, e reversinar las marguas.
Desgelèron un parèlh de milions d'euros , subretot per los far plegar las tendas, e anar endacòm mai , que nos fasian vergonha.
Levats los actionnaris e los richasses , que , cal plan dire ne'n branla pas una, e trabalahan mens per ganhar mai, acostumats que son de tocar d'interes a doas chiffras, nos faguèrem repotegar bravament.
Qu'èrèm pas que de fainhantas.
Puèi arribèt la crisi. E lo governament quitèt pas de delargar de l'argent , come se ne'n plovia.
E a qual vòl los donar .... a las bancas ... que ne'n volon pas mai... Vist que son sensats l'abure jà dins las caissas, o puslèu , que l'avian , aqueste argent, lo nòstre , mas que l'an pas plus, que quitan pas de jogar , ambe l'argent dels paures nècis que sem.
Aprèp un estrena de 20 miliard d'euros per los mai rics. L'estat vòl a tot prètz donar 20 miliard a las bancas. Pel còp ne'n fa quarantas de trobats, subte.
E quita pas de jogar lor musica. Lo deficit de la secu , a pron pena 8 millards d'euro e encara , que pareis que, l'Estat començèsse de pagar çò que dèu , i auria pas cap de dèute.
Normal aquelses òmes son de la drècha classica, e trabalhan sonque, per la man que lor dona cent còps mai en retorn. Pas qu'un va e ven...
Mas l'esquèrre, es a dire lo Ps, el de que fa?
Trabalha fòrça , Khan al FMI , Lamic a l'OMC , Koutchner , Bockel, ambe Nicolas, e tota la còla que raisvan pas que de contunhar dins aquela dralha. Gausem dis lo conse de Paris , Delanoe gausem la politica liberala, vòl dire, encara mai pels rics. Alara qu'i aguèt jamai tant de moneda, e que lo valat quita pas de se cavar, entre los rics e las classas mejanas.
Dabant aquel sicut podèm dire qu'una causa: sem ara complèrament enganat dins lo fangas, per pas dire mai.
Encara una autra bona novèla: auèi foguèri estabordit de legir que la LGC( Los Grands Calucs aligats); lo TGV , costarà cada an , 850 000 euros a la CAM de Muret entre 50 ans . Aquò's pas Caièna , mas i reverta. Es pas bèla la vida. Sufis de demandar , d'argent n'i a a molon. Lo nòstre. Aquò's pas de creire...
Mas consi se fa qu'ai la sentida d'èstre totjorn un pauc mai sarrat al nivèl de la cencha?
Polid Nadal e bona annada.

Of Mices and Men (seguida)

Of Mices and Men
J Steinbeck

o
Mirgas e Mascles
En Oc

pintradura inspirada de Manet e que finguèt coma una de Gauguin!!! Vai te far f...



Jòrdi estudiava sas cartas ambe atencion.
-aquò’s pas polid de dire de causas aital, diguèt. Lo vièlh se’n trobèt rassegurat. Lo Jòrdi aviá dich sa reprovacion. Ara se sentiguèt sul fèrm, e parlèt ambe mai de fisança.
-espera un pauc, de veire la femna a Curley.
Jòrdi copèt las cartas tornamai, e las enreguèt en fòrma de reüssida, suaudament, sonhosament.
-polida ? respondèt per escasença.
-Òc. Bela…mas…
-mas que ?
-ben … Sembla una cabra.
-A òc ben ? Maridada dempuèi quinze jorns e rusada, e ? Aquò’s , benlèu çò que lo fa venir perpinha al Curley?
-que la vejèt clucar de l’uèlh a Slim. Slim es un òme qu’adusa los muòls Un tipe de prumièra. Slim a pas besonh de bòtas de talons nauts per trabalhar al gran. A mai l’ai vist clucar de l’uèlh a Slim. Curley vejèt ren d’aquò. Amai la vejèt encara far de l’uèlh a Carlson.
Jòrdi jogava l’indiferencia.
- e ben, se se troba, anem nos rire, a çò que pareis.
Lo vièlh se levèt de la caissa.
-sabes çò que me pensi ?
Jòrdi respondèt pas.
-ben … me pensi que lo Curley maridèt una puta.
-seriá pas lo prumièr, diguèt Jòrdi. N’i a mantuns qu’o faguèron.
Lo vièlh partiguèt a la pòrta, e lo can vièlh levèt lo cap e agachèt a l‘entorn. Puèi se quilhèt penecosament, sus las patas per lo seguir.
-me cal sortir las grasalas pels òmes . Los carris son a mand d’arribar. Anètz cargar d’òrdi, vosautres ?
-òc.
- o diràs a Curley çò que te diguèri ?
-damne non.
- auràs pas que de la fintar, e veiràs s’es pas una puta.

E sortiguèt jos solèlh dardalhant.
Jòrdi pausava las cartas menimosament, fasiá de paquetons per tres. Pausèt quatre flors sus lo molon d’ases. Lo carrat de solelh èra ara sul ponde , e las moscas o traversavan coma de belugas. Un tindal d’arnèscs, e lo gemegal dels ais pesucament cargats ressontiguèron defòra. Un crid clar tindèt luenh.
-palefrenièr… òòò ! palefrenièr !
E en seguida :
-mila Dius, ont es passat ‘quela puta de negre ?
Jòrdi badava la reüssida , pèi mesclèt las cartas e se revirèt a Lennie. Jagut sul lièch, Lennie l’espiava .
-escota Lennie , que i a pas de que rire, de tot aquò. Me fa paur. Vas te trapar d’enganas ambe aquel òme , lo Curley. Ne'n vejèri jà, d' aquela mena de tipe. Coma se diriá, faguèt aquò per te tastar. S’amagina que t’as espaurugat, e te fotrà lo punh sul morre a la prumièra escasença.

Mirgas e Mascles

Of Mices and Men.

J Steinbeck.

O

Mirgas e Mascles.

Pintradura ambe artweaver e wacom; inspirada de Magdelana penecosa. De la Tour.

-escotavi pas, m’èra sonque arrestat a l’ombra, una minuta, per rasclar lo can. Veni juste d’acabar de me netejar las mans.

-aviás l’aurèlha, a çò que se disiá apraici diguèt Jòrdi. Aimi pas lo monde que foton son nas dins las mieunas afars.

Lo vièlh, vergonhos, fintèt Jòrdi, puèi Lennie, puèi Jòrdi tornamai.

-veniai d’arribar diguèt. Ausiguèri ren de çò que disiatz. Dins un ranch, nos devem pas escotar çò que se resconta, e se devem pas pausar de questions.

-aquò’s la vertat, diguèt Jòrdi, un pauc amiadat, si òm vòl servar la plaça.

Mas qu’èra rassegurat per la responsa del vièlh.

-ven te seire ambe nosautres diguèt. Qu’es fotrament vièlh aquete can.

-E òc que l’ai dempuèi qu’èra pichonèl. Bon Dius qu’èra un crane pastre, quand èra mai jove.

- de que ne dises tu del patron ?

- pas mal lo tipe , sembla bon.

-aquò’s un brave tipe, capejèt lo vièlh. Cal saber lo prendre.

A n’aqueste moment , un jove dintrèt dins la cambra. Un jove brun, als uèlhs negres, als pèlses cresputs. Aviá encara un gant de trabalh de passat, a la man esquèrra, e, coma lo patron èra cauçat de bòtas del talon naut.

-l’as vist mon paire ? Demandèt.

Lo vièlh diguèt :

-èra aici fa una menuta, Curley. Es anat a la cosina, crèsi.

-me’n vau assatjar de lo trapar, diguèt Curley.

Sos uèlhs se pausèron suls novèls venguts e s’arrestèron.

Fissèt sècarosament Jòrdi, puèi Lennie.

Pauc a pauc, sos braçes se repleguèron als coides e sarrèt los punhs. S’enreddèt, pleguèt lèugièrament los genolhs. Son agach èra a l’encòp calculator e batalhaire. De se veire fissat aital, Lennie, geinat, agitèt los pèds nerviosament. Curley, doçament se sarrèt al ras d’el.

- son vosautres los novèls que lo mèu paire esperava ?

- venem juste d’arribar, faguèt Jòrdi.

- Laissa parla lo grand.

Lennie se trotilhava, confus.

Jòrdi diguèt :

- e se , per astre, teniá pas cap l’enveja de parlar ?

Curley se revirèt d’un còp.

-mila Dius, caldrà ben que reponde s’òm li parla . E qual te prga de te mesclar de tot aquò ?

-òm viatja de compas, diguèt Jòrdi frèscament.

-Ò ! Alara es coma aquò ?

Jòrdi èra crispat, imobil.

- e òc, aquò’s coma aquò.

Coam un perdut Lennie agachava Jòrdi parlar, per saupre de que far.

-e vòls pas laissa parlar lo grand, vertat ?

-pòd parlar, se li pren l’enveja de dire quicòm.

Faguèt un sinhe lèugièr a Lennie.

-venem just d’arribar, diguèt Lennie doçament.

Carley l’agachèt fissament.

-e ben, lo còp que ven , li caldrà respondre quand òm i parlarà.

Mirgas e Mascles

Of Mices and Men

J Steinbeck.

o

Mirgas e Mascles

pintradura inspirada per la dòna del pesolh de De de Latour

-vos vau dire… Diguèt , fin finala, lo darrièr tipe qu’aguèt lo lièch èra fabre. .. Un brave bogre , que se trovava jamai net. Se lavava las mans même aprèp lo repais.

-alara , consi se far qu’i aviá pesolhs…

Jòrdi sentissiá la colera montar doçament. Lennie pausèt la saca sul lièch e se seiguèt . Agachèt Jòrdi la boca badanta.

-me’n vau vos dire, diguèt lo vièlh, aquel faure se sonava Whitney , diguèt lo vièlh , èra una mena de tipe qu’auriá escampilhat de pertot , aqueste dacòs, per que i ajèsse pas de pesolinas … Pas que, per mai de seguretat, comprenètz ? Me’n vau vos dire çò qu’aviá coma tissa de far… A taula qu’espelucava las patanans bolhidas, e, levava la pus pichona taca . E qu’i ajèsse un punt roge sus un uòu, caliá que zo rasclèsse. Finalament , partiguèt per causa de la noiridura. Vejètz , avètz aqui aquela mena de tipe qu’èra… net. Lo dimenge se vestissiá totjorn , mèsme se sortissiá pas, passava la garvata , e, puèi demorava seitut dins la cambra.

-Ne’n soi pas tant segur qu’aquò diguèt lo Jòrdi septic. Per de qué partiguèt alara, e de que ne diguessètz ?

Lo vièlh metèt la boita jauna dins la pòcha e frètèt del punh la gauta mal rasada, eiriçada de pèls blancs.

-Ben … Partiguèt simplament coma aquò, coma òm fai . Diguèt qu’èra per causa de noiridura.

Aviá envèja de cambiar . Donèt cap d’autras rasons que la noiridura. Diguèt sonque un ser : « donatz çò que devètz » coma fasem totjorn.

Jòrdi levèt lo matalas e fintèt dejos. Se clinèt e inpectèt la tela , menimosament . Sul pic Lennie se levèt e faguèt la meteissa causa per lo sèu lièch. Finalament Jòrdi pareguèt satisfach. Desrotlèt la saca , pausèt las afars sus la laissa, son rasador, un boçin de savon , un botelhon de pilulas , son liniment , e son braçalet de cuèr. En seguida faguèt menimosament lo lièch ambe las cobertas. Lo vièlh diguèt :

- me pensi que lo patron serà aqui dins una menuta. Solide qu’èra furios, aprèp vosautres, quand vos vejèt pas aqueste matin. S’adusiguèt tot drèch ont dejunavan e diguèt :

- Ont que son estats fotuts lo camp los novèls ? E amai cridèt lo palefrenièr.

Jòrdi escafèt un plec sul lièch.

-gulèt al palefrenièr

-e òc, vos vau dire , que lo palefrenièr es negre.

-un negre, e?

-e òc , un brave tipe. Que ten l’esquina torçuda , la ont se trapèt un còp de pèd de caval . Lo patron l‘atrapa quand s’encanissa. Mas que lo palefrenièr se’n chauta . Legis de longa. A de libres de pertot dins la sia cambra.

-de qu’es aquela mena de tipe lo patron ? demandèt Jòrdi

-oc ! es pron gente. Se met en rabia d’unes còps, mas es pron gente. Me’n vau vos dire, sabètz pas çò que faguèt per Nadal ? E ben nos portèt un galon de wiskey, aici meteis e diguèt : « beguètz vòstre sadol , valents, que i a pas cap qu’un Nadal per annada »

-per de vrai ? Tot un galon ?

-coma vos disi . Bon Dius , çò qu’avem risut ! Avem daissat venir lo negre , aquesta serada. I a un pichòr rotlièr , se sona Smitty, que se metèt aprèp lo negre. Même que se’n tirèt plan. Los òmes li enebiguèron de se servir dels pèds, alara aquò’s lo negre que l’aguèt . Mas qu’ajèsse lo drèch de se servir de la savata , que lo Smitty l’auriá tuat al negre . Los òmes diguèron que per causa que lo negre tenia l’esquina torçuda, Smitty deuriá pas se servi dels pèds.

S‘arrestèt un briu per se gostar lo remembre :

-aprèp tot aquò , los òmes son totis anats festejar a Soledad . Que ièu , i soi pas anat . Que n’ai perdut lo gost.

Lennie acavava de far lo lièch. Tornamai , la cadaula de fusta se levèt, e la pòrta se dubriguèt. Un omenon calossut se teniá sul pas. Portava de bragas de couti blau, e una camisa de flanèla, un gilet desbotonat, e un veston negre. Se teniá los dets gros dins la cenche, de cada costat de la bocla d’acier carrada. Èra coifat d’un vièlh calistre , brun, e portava de bòtas dels talons nauts , ambe d’eperons, pròva qu’èra pas un jornalièr.

Lo vièlh jitèt un agach rapid,e, rebalant los pèds, anèt a la pòrta , en se fregant la barba del punh.

-venon juste d’arrivar, diguèt

Passèt prèp del aptron e sortiguèt . Lo patron s’avançèt dins la cambra a passes pichons e rapides, coma o fariá un òme de las cambas tròp grassas.

- escriguèri a Murray and Ready , que me caliá dos òmes aqueste matin . Avètz las cartas de trabalh ?

Jòrdi cerquèt dins la pòcha e sortiguèt los bons e, los donèt al patron.

-aquò’s pas la fauta de Murray and Ready . Vesi aqui escrich , sus aquesta carta qu’èran estats sensats èstre aici aqueste matin , d’ora per trabalahar.

Jòrdi fintèt sos pèds.

-lo caufaire de l’autòbus nos metèt dedins diguèt. Nos calguèt marchar detz milles. Diguèt qu’èran arribats alara qu’ èran pas. Poguèrem pas trobar degun per nos adusir aqueste matin.

Lo patron cluquèt :

-me calguèt envejar los carris de grans ambe dos òmes de mens. Aquò serviriá de ren de partir ara. Esperarètz aici dusca’l dinar.