crisi artificiala

A la vèlha de la novèla annada , lo governament vous desira una bona annada. 

Sera una annada  de caumatge e de cencha sarrada.

Los beneficis del CAC 40 seran parièrs que los de 2007; mas totas las usinas an plan comprès , qu'avia l'astrada, e lo fuòc vèrd,  de poder deslogar a massa. 

En 2009 seran 200 000 pel mens a èstre deslogat e de segur mai quand vesem consi l'ANPE  torcis los chiffres. 

Lo governament va donar d'argent, lo  nòstra   a las bancas. Aquò's una bona novèla non? 

La Posta , EDF GDF , TDF , France Television , l'Educacion Nacionala, la Policia e la Gendarmaria van totes perdre d'emplècs. Per donar al privat qu'aima pas cap l'Estat. Es pas bèla la vida? Ièu t'emerdi , mas dona me d'argent.

per melhorar encara las causas , los 35 oras son estadas suprimadas e la retirada serà possible a comptar de setantas ans. 

E la securitat sociala es de longa rosigada de tost costats, que i a tot una còla de mètges UMP a l'assemblada nacionala cochats de la crevar. 

Alara lo còp que ven, per pietat,   vos prègi d'èstre mai de 53 % (del darrièr còp) a votar per el . 

Dins un libre plan conegut, "Capitalisme de desastre"  Naomie Klein, diguèt que los capitalistes sabian crear una crisi , quand èra necessaria per far d'argent a massa. Pareis qu'es aquela mena de crisi que traversem ara, una crisi artificiala , facha , segond los esperits majors del liberalisme  ultra  tal Milton Friedman,  per tornar metre las mostras a l'ora. Per que cadun saupèsse la man que lo noiris (sic).  Una remesa a l'ora  facha per enriquesir los rics e aroinar las familhas. E remembrar als renegaires de se calar. 

Quand òm vei , çò que se passa arar amb los colegians (Drey) los terroristes de "Tarnac"  la recerca de droga dins los licèus e collègis , la repression sindicala, òm pòd se dire que sai que 

la mafia capitèt  perfièchament  de far passar son biais de terrorisar lo monde.  

usina nòva

Co que se compren plan se dis comodament e los mot per o dire venon aisidament

Provèrbi del jorn: coma l'abat canta , lo monje respond

Dreches de l'Ome AN 60

Declaracion dels Drèches de l'Ome e dels Ciutadans.

Legissètz un pauc qu'es pas de creire:

Art 35: quand lo governament viòla los drèchs del pòble, l'insurreccion es, per lo pòble , e per cada part del pòble, lo mai sagrat dels drèches e lo mai indipensable dels devers.

Tirat de la Constitucion de 1848

Aprèp la proclamacion de la Republica, en seguida de la revolucion de febrièr 1848, l'una de las tòcas de l'Assemblada nacionala elegida lo 23 d'abril pel primièr còp al sufratge universal(mascle) foguèt de crear una constitucion. Mas foguèt pas qu'al lendeman de la prigonda crisi sociala marcada per la repression sanhosa de las jornadas revolucionaras dels 23- 25 de Junh que , dins un contexte de reaccion sociala( la durada de la jornada , que foguèt estada limitada a dètz oras , qualques mèses dabant , es tornada a douze oras), l'assemblada se tornèt metre al trabalh de redaccion de la constitucion.
Alara qu'un projèct de declaracion dels drèchs de l'Ome èra estat prepausat al mes de mars, la constitucion adoptada lo 4 de novembre 1848 , conten pas cap de vertaièra declaracion , mas son preambul, e, sos dos primièrs capitols n'en tenon luòc. L'assemblada enebiguèt del preambul los mots, "drèchs al trabalh", remplaçats per "drèch a l'assistençia" . Aquesta nocion èra al còr de las contèstas. . Al sen del comitat de la Constitucion, Thiers luchèt violentament aqueste drèch:" aquò's una eretgia, una teoria falsa, que l'experiença condemnèt"; e Duvergier de Hauranne que demandava tanben d'enebir "lo drèch a l'instruccion", estimava que lo drèch al trabalh èra pas "qu'una crida a la guèrra civila".
A l'Assemblada , la contesta foguèt viva.
Tocqueville èra contra:" donar a cada òme, ou particular lo drèch general, absolut , irresitible, al trabalh, condusis necessitament a l'una d'aquestas consequençias : ont l'Estat entreprendrà de donar a totes los trablhadors, que se presentaràn a el, l'emplèc que lor falta , e, alara serà pauc a pauc, a se mudar industrial, e, coma es entreprenaire d'industria que l'òm rescontra de pertot, lo sol que non posca refusar de trabalh , e lo que de costuma , impausa lo mai del pichon prètzfach, es inevitablament menat a se far lo principal, e lèu, d'un biais, l'unenc entreprenaire de l'industria. Mas tot aquò aquò's lo comunisme. Se al revers, l'Estat vòl, non pas velhar per el meteis, e de sas proprias ressorgas, donar de trabalh a totes los obrièrs que se presenton , mas velhar a çò que, se'n trobon totjorn a cò dels particulars, serà condusit fatalament a fargar la reglementacion de l'industria . Es forçat de far d'un biais, sia qu'i aguèsse pas cap de caumatge , aquò mena de segur, a despartir los trabalhadors, de manièra a çò que, se faguèssen pas cap de concurençia , a reglar los salaris, sia a frenar la produccion , sia a l'augmentar, en un mot, a se far lo grand e unenc organisator del trabalh . De que vesem alara? Lo "socialisme"
A l'autre band d'aquesta analisi , lo republican socialiste Ledru Rollin sostenava precisament que lo drèch al trabalh, aquò's " la republica mesme".
Aquò's Lamartine, que faguèt fin finala adoptar los tèrmes del darrièr article del preambul portant sus aquestas questions. D'un cèrt biais, reconeis un drèch al trabalh o a un revengut, mèsme si aquels mots i son pas. Lo text atribuit a l'Estat la responsabilitat de procurar als ciutadans, pas sonque l'instruccion, mas de trabalh, o alara de secors. Que non solament la republica se dèu " de far creisser l'aisidença de cadun , de far arribar totes los ciutadans a z'un grad totjorn mai enauçat de benaisença", mas dèu "metre a la portada de cadun l'instruccion necessaria a totes los òmes; dèu, d'una assistençia frairala, d'assegurar l'existençia dels ciutadans miseros, sia en lor trobant de trabalh dins las raras de las sias ressorgas, sia en donant , se falta la familha, secorses a los que son fora d'estat de trabalhar.

E l'article 13, malgrat que siague en re , pel rapòrt a la proclamacion del drèch del trabalh revendicat pels socialistes, precisa que "la societat ajuda e encoratja lo desenvelopament del trabalh " per "la creacion per l'Estat, los despartaments , las comunas, de trabalhs publics pròpis a emplegar los braçes desobrats , dona assistençia als enfants abandonats , als estropiats e als vielhs desargentats, e que lor familha podon pas ajudar". Pel primièr còp , una atencion es donada a de grops , per la referençia a d'institucions agricolas o per la proclamacion de libertats colectivas ; coma la libertat d'associacion . Ambe las referenças a las relacions patrons- obrièrs, als enfants abandonats, als caumaires , al vielhum o als estrangièrs , l'òme abstrach s'escafa dabant l'Ome plaçat disn son context social e economic.
La constitucion de 1848 represente donc un grad entre la concepcion dels drèchs de l'òme centrada suls drèchs civics e politics e la concepcion modèrna dels drèches de l'òme , ont los drèches economics e socials son considerats coma tan essentials e indisociables dels primièrs.

Se vei que totas aquelas paraulas son plan d'actualitat

la reconeissença occitana

Podem soscar , somiar, o s'enrabiar, tant qu'òm vòl , del punt de vist de la reconeissanca occitana e l'aparament de la lenga , cal realisar, qu'auèi sem pas gaire mai avançats que fa 40 ans , aprèp l'ersa de la protèsta del Larzac e la mai granda del mès de mai 1968.
Amai i aguèt en 1980 una petiticion per l'occitan a la television qu'acampèt un brava molonas de senhaturas.
I a de segur , d'iniciativas , un fum d'activitats occitanas de pertot , i a un ostal d'occitania , de libres , de musicaires , de calendretas .
Mas cal ben reconeisser qu'aquò's ni mai ni mens , en tot cas pròcha de las annadas 80.
Podem constatar que i a pas cap de tele , que la lenga a l'escòla es ensenheda qu'a 1% de la joventut, que los occitanofònas vertadièrs desapareisson.
Per dire que son a mand de nos torcer.
Que l'Estat jacobin , que sia d'esquèrra (o çò que se dis d'esquèrra) o de drècha ( de mai en mai a drècha) sont en trin de nos escanar.
De tot biais i a un flic darrièr cada occitan , cada basc , cada còrse , cada breton ...... (lor doni un pichòt salud al passatge) e es pas la reconeissança de las lengas regionalas dins la constitucion que cambiarà quicòm, dins l'esprit de los, que menon la barca de l'Estat. Que per elses es pas qu'en semblant, que s'agis d'en primièr de ganhar de temps.
O cal dire , avem a far a d'unes fascites, que donon un boçin, sonque quora podon pas autrejar .
Aital sabem , far bèl briu, que sens television , auèi una lenga es condemnada. Ven invisible la lenga. I a l'escòla de segur , mas i a subretot la tele e l'emplèc public de la lenga. E la television nos las donaran quora la lenga serà quasi mòrta, o, quora las cadenas de tele seran tant nombrosas sul net, que de tot biais l'occitan sera negat al mitan.
Cò que cal comprendre, aquò's que pel poder franchimand es una corsa contra la mòstra, ganhar d'annadas, aprèp d'annadas , minutas secondas e oras, far que pauc a cha pauc i ajèsse pas pus de locutors occitans naturals o pas. Tot en contunhant de prèchar a l'estrangièr per la diversitat , en dubrissant de musèuscoma J Chirac pels pòbles Caribes desapareiguts. E quora serem d'un nivèl tant bas , alara benlè nos donaran quicòm, juste per dire, que totes avem causit lo françès, perque es la lenga pus bèla de la planèta . E mesme qu'ambe un governament d'esquèrre e amai vèrd arribarà, belèu que bastira de musèus , de monuments, e, per que pas, aurem una jornada del sovenir occitan. Alara per la fòrça del simbòl , sovenguèm nos de Mitterand montant a pe ambe una rosa los Camps Eliseencs , benlèu que forcaran los dròles d'aprendre una cançon en òc a l'escòla mairala en 2025. França es reina del simbòl. Trabalha fòrça dins lo simbòl.
Cal pas oblidar qu'a la fin de la guèrra d'Argeria , los jacobins franchimands , avian gaireben capitat de far creire als arabis indigenas, que parlavan pas pus qu'una mena de patoès bastard.
E mesme se cambia pas grand causa, juste per la luciditat, fasem un vòt:
Fasem tombar la masqueta de l'Estat françès e de totes los elegits jacobins d'esquèrre o de drècha .

Lo roman de Flamenca

Extrach de Renat Nelli del Roman de Flamenca.
Ensag per revirar lo tròç dins l'escritura d'ara.

Ont se vei que lo trobador , dis qu'Amor li fa milhor sentir lo malastre e la dolor dels autres , e qu'es un enauçament de l'esperit, que subrepassa las valors umanas.
Una solidaritat , un partage de la condicion umana, una emocion. L'amor es dubèrtura al monde e non pas replegament sus se.
Ont se vei qu'es luenh lo biais egocentrica e clavat sus el meteis d'aimar d'auèi.
L'Amor crea Merces



Car ièu sabi, çò qu'es mal o ben
E coneis d'ont ven Merces,
Lo mal e la misèria dels autres,
Son de Merces pensada e còr,
Se la dolor de l'autre sentissi,
La pietat dins mon còr davala,
Que mèna a la bontat
Per una fina vena,
Aquò's la raice de Merces.
Se aprèp, me fai tant, e tant me parla,
Aquesta Pietat , que ben m'en trobèssi
de garir lo poder, aguèssi
Aici es de Merces la flor.
Puèi, s'emòu tant, que fai secors
sens fintas e sens falsièras
Aici de Merces las flors.
E es florida e granada
e en bona raice sarrada
Qu' ambe ela mena a Caritat
Per qual tot ben es coronat;
E tant val aquel pretzfach
Qu'ièu vesi de ma quitia destinada,
Que Merces, non val res, sens amor.
L'amor dins l'òme fa naisser dolçor.
Que ven dòl per la dolor de l'autre ,
E non tant pietados foguèri
Ni tant patit de las autras dolors.
E tot aquò Amors, m'a fach.

E lo pichon riquiqui sauça , sauça...

Lo provèrbi del jorn:
Es un ase , o un aret , que mascara la paret.
Un provèrbi pels taggers?


Cançon
Manca pas que la musica.
Avertiment:
las paraulas tenon un sens prigond, que totes poiran pas encapar , o comprendre , d'un còp ,sul pic e benlèu jamai. Que se rasseguran , ièu tanben.

Anirem a Cincinati Per nos crompar

Un ouistiti

Anirem a Vladivostoc, Per escotar

La lenga d’oc,

E al lac Titicaca, per escampar

nòstre ca...

Te cal amagar la tia quiqua

Nos disiam quora dròles èriam.

Que le diable mentur te fica

Al cuòl d’una bica orra,

Se veirà pas cap de pòrre.

Per i cantar sa cansoneta

E tindar de las castanhètas

Levat per tuar los vèrms.

Repic Anirem a Cincinati per nos crompar un ouistiti

Anirem a Vladivostoc per escotar

la lenga d'oc...

E al lac...

Demòra un ostal falord

Alucat de nuèch e de jorn

Lo vin pissa d’un fodra roge

Que nos fa perdre la rason.

Partirem sens cap de reboge,

Que retrobem lo camin

En garrelèjant, al matin,

Lo parladis e lo latin.

Repic Anirem a Cincinati per nos crompar un

Ouistiti

Anirem...

Lo françes, escaraunharem,

Aquò fa que serèm content

Ièu tròbi mai que plasent.

Per l’unitat de la republica

De trobar una filha publica

Que daissa mon còr jasent.

La filha se sona Occitania,

E deman nos maridarem

Repic Anirem a Cincinati per nos....

Anniversari dels drèchs de l'òme (e de la Femna )

Lo provèrbis del jorn.
Que mal o ben pòd pas sofrir; a grands sonors pòd pas venir.

N'i a gaire legiguèrem  que  de paures diables , malauts,  avian tuat de monde , per qu'ausissian una votz que lor disia d'o far.

Un còp de mai Zòrò arribèt. Subte lo cap mèstre butèt del punh sus la taula. 

Lo governament  ven de prendre la decision d'amenatjar, o de construsir d'ospitals-psiquiatrics- presons.

Fa d'annadas e d'annadas que los governaments de drècha coma d'esquèrra, ( que se dison d'esquèrra, quand clavèron a bodre tanben,  las escòlas d'infirmièras) an clavat  e clavan encara de centenats de lièches d'ospitals psiquiatrics.

E que los malauts son mens seguits qu'antan , e que son las familhas que devon  prendre en carga , son malaut. (quand i a de familha)

Tot aquò en seguida del movement Reagan, Tatcher, Friedman, Blair , Balladur, Jospin que diguèron que calia mens d'Estat , e que los malauts psiquiatrics podrian tant plan se patafiolar defòra , sens tot aquel blablabla, potingas e farlabicas  que costavan car a las caissas, vist, qu'aquel argent seria melhor emplegat, pel monde de las assuranças, e, de las bancas. Nos venon d' en donar la pròva.  E de nos cabuçar dins la CRISI. 

 Lo moviment se perseguis ara en França coma se ren non èra. Los caps d'entrepresas van deslogar de millions de trabalhadors , totjorn dins l'idèa de far plaser als actionaris... Es a dire que jà sabem tre ara, qu'an ren comprès , que se passarà ren,  que tot contunharà coma dabant , levat que la "crisi", serà pas que lo biais de demandar d'esfòrçs de mai , al la majoritat e als  paures, (8 millions ara) que serian tròp "assistats"  encara . 

Ara totes los jornalistes que, i a pas siès mèses,    parliquejavan  e lausenjavan de  longa  sul mercat , la libertat del comèrci, e la mondialisacion , uèi parlan pas pus que de la crisi. 

Sens  dire    ges dels beneficis inausits, que faran las entreprèsas del CAC 40 en 2008. 

França lo païs que ten lo mai de gendarmas e de policièrs  d'Euròpa per milierat d'estajants.

Sem los primièrs per aquò . Avem la medalha d'aur. 

  Avem lo governament que nos ameritem: netejament al karcher, charters d'emigrats, caça dels enfants a la sortida de las escòlas, (e dins las escòlas)  alongament de la durada del trabalh , baissa dels remborsaments SS,  cadenas de television e jornals d'opinions tenguts per poder, precarisacion , distribucion d'argent (presents e estrenas als rics,  talhas  e ISF) e subvencions (a totes los estages) , al privat, que las afars marchan o pas, e sens la pus pichona contra partida ( logas e baissa del caumatge). 

Sens parlar de l'escòla, de la recerca, de las universitats e de la joventut sacrificada e vodada als salaris de misèria dusca 70 ans

França es donc a mand de venir un estat autoritari veire policièr , qu'enebis las leis socialas , e que  reverta jà una republica bananièra de las annadas 70 dins America, ambe un president qu'aima las mostras e los estilòs en aur.

Aquò meritava d'èstre dich per l'anniversari  dels Drèches de l'òme e qualques còps de laFemna . 

La crisi l'esquerra e Jaures

Fa gaire, èra lo moment ont lo capitalisme tenia sa victòria , ont totes disian , qu'i avia pas cap que la lei del mercat, per tot capitar e far marchar lo monde polidament.
Que tot marcha tot sol ambe la lei de l'òferta e de la demanda.
Los produchs e servicis se meton totes sols al nivèl de prètz que cal. E que los qu'an pas cap d'argent , cal que se boleguen lo cuòl bravament ara, qu' i a cap de plaças, levat per las bancas , los borsicaires e los rendiers.
Que d'òmes e de femnas d'esquèrra coma Strauss Khan(FMI), Lamic(OMC) , Lang , Atali , Minc, Aubry , Royale, Delanoe, Rocard, l'òme que sauvèt Renault en lo privatisant (e que n'es fièr), lo creator engenhos de la CSG (la talha en dobla), sens comptar los pensaires, los economistes, e tota la tièra d'intelectuals decebuts pe Marx.
Es donc a n'aquel moment , que la drècha , nacionalisa de tot costat , presta (dona?) de l'argent a las bancas, alara que Jospin el meteis disia a la França prigonda,( per Michelin) que lo governament, a pas per vodacion de se trachar de la gestion de las entreprèsas. Una posicion mai que mai corajosa.
Jà per 2009, òm sab que los salaris e pensions van baissar, que la talha sul foncièr va montar de 25 a 30%.
Es l'ora ont las entreprèsas an plan comprès, lo sinhe e la convida del governament, e clavan las entreprèsas de pertot, per servar que las de l'Euròpa de l'est , o per las montar en Asia.
Es ora que lo caumatge monta e que per lo combatre lo governament passa la lei de la durada del trabalh dusca a setanta ans, que las remborsaments de la secu quitan pas de baissar, que la publicitat de la television publica es donada al privat .
Es ora ont nos cal nos sarrar las cenchas e que l'ecologiste europenc ven afortir son planh a los de los que cantan, que sem trop sadols , tròp poluaires, tròp gras . Es l'ora ont totes los aucèls(los gals) de missanta astrada, pareisson de sonar sus nosautres, una mena de castigança divenca. Manca pas que lo riton.
Alara que China e Inda van contunhar de dubrir una centrala al carbon cada setmana , es a dire de poluar , cent còps mai que çò que podrem estalviar aici sus una annada, ambe nòstras mesuròtas de truca-lunas.
Es ora que per sonhar la malautia mentala Nicolas dubris d''ospitals presons.
Mas es ora ont nos prometon un tgv que metra Tolosa a tres oras de Paris , ( sens gaire de discutidas democraticas alara que representarà siès annadas d'investissements e 50 ans de remborsaments) sens comptar que per los qu'i trabalhèron a Paris(coma ièu) , t'a prometi que son pas gaire cochats d'i tornar lo diluns de matin.
E los ecologistes son d'accòrdi per far un tren que fiala coma un liaç, que costa la pèl del cuòls , a fabricar , e que trauca tot lo paisatge, alara que lo tren d'Auch rotla a quaranta sus los ralhs rovilhats .
E n'i apas un per trobar coma tot aquò see margua polidament , tròp polidament. Las regions las vilas d'esquèrra venon de cargar la muòla , e van se calar per un brave momenton.
E lo governament pòd far çò que vòl. Ne sem qu'a la debuta.

JAURES TORNA e LEU.

Que ten la lenga ten la clau.

Una revirada polida d'un autor espanhòl plan conegut , Juliò Llammazares, que descriu la mòrt lenta dels païses montanhòls.
Poira se debanar endacòm, dins Pirenèus, Roèrgue, Montanha Negra, Gevaudan, Cantal, Lemosin, Auvernha. Lenga d'oc bèla e pro fòrta per tradusir tant d'autors estrangièrs dels bons?

La républica o la debuta de la fin

E d'aquel costat de las tèrmièras, quant son los vilatges aroïnats , ont ne demora pas gaire mai, qu'un boriaire, e ont, nos trobem susprès de devinhar encara lo cloquièr vièlh d'una gleisa, mitat debordelat. E encara mai espantat, d'aprendre, qu'aquelses masasses comptavan d'unes còps, mai de dos cents estajants.
E que la guèrra de 1914 1918 sanhèt complètament. Puèi lo centralisme parisenc , amai l'envèja de viure ambe lo "progrès" e encara, d'escapar al pes, de las costumas e autras autoritats, o a un trabalh penecos.
Que J Bodon ne'n parlèt tant plan d'aquèsta mòrt lenta, e, cossi los darrièrs estajants finissan per venir calucs, estranhs, estrangièrs dins lor solesa, e per s'ensauvatgir complètament. Cossi lutjan per viure sus la tèrra dels aujòls.
Levat que l'èrsa finala s'anonça ara , ambe la clavadura prevista , de las darrièras usinas, mas tanben de totes los services publics , de las vilas pichonas e mejanas , ont d'unes creguèron de s'aparar, e, ont foguèt tant agradabla de viure, e que van lèu revertar a de vilas mòrtas , coma aquelses vilatjons embartassats .
Aital l'istòria, e la mòrt del pòbles vincits, que mancan jamai de venir un jorn, ambe çò que tenon de mai car e qu'an oblidat de sonhar : lor lenga, lor cultura.
Ne seriam gaire ben al darrièr badalh?
Los grands quitèron la tèrra, montanha e campèstre, per las vilas, e los vilatjons ont, encara dins Occitania , capitèron de servar sas raiças.
Auèi ambe lo grand fracatge anonciat , es pas pus question de viure al païs , deman , que l'estat françès se'n chauta.
Lor mostrarà l'Euròpa , veire lo monde, als joves que cercaran de trabalh .

La marèa se tira. Las masquètas tomban. Sens jamai quitar de negar l'existençia d'un païs ; que quichèt coma una iranja ; (darrièr exemple: lo finançament del TGV) Paris dis clarament : demerdatz vos.

Los òmes politics occitans auran lo coratge de l'ausir? e de prendre la destinada entre sas mans?

De Lamoignon de Malesherbes, patoès occitan.

A drecha un dedins borgès polid.

A perpaus del diccionari lengadocian de l'abbat de Sauvages.
Aqui çò qu'escrivèt un cèrt "De Lamoignon de Malesherbes en 1756:
" recebèri ; Senher , l'obratge que m'avètz envejat , e qu'ai l'onor de vos mercejar. Crèsi que pòd èstre fòrça util pels vòstres compatriòtas que volon d'apprendre lo françès vertadièr.
Vau pus luenh, e crèsi que seria fòrça util a la literatura , se avia dins la vòstra lenga mantuns autors coma Godolin; mas crèsi tanben , que s'òm volgua trapar lo "jargon" lengadocian, pron per sentir tot lo meriti de l'autor, ne caldria far una estudia tant ponchuda que per una autra lenga. Aqui un jutjament que me faguèt entre un viatje que faguèri dins Lengadòc, fa setze ans ; ont me trapèri l'idèa d'aprendre a parlar patoès ; que que sia , vòstre obratje es fòrça util, e avètz amai tant de meriti de l'aver fach, qu'alquel trabalh deguèt èstre fastigos, per un òme acostumat de se trachar de causas mai agradablas. Soi mai perfechament , Senher , vòstre fòrça umil e mai obediant obesissent servidor.

Aqui çò que respondèt Sauvages a un amic:
" m'estrambòrdi d'aver escrich sus la lenga romana , quora vèsi mon pretzfach , cercat e lausat per Senher Court de Gebelin, aqueste savant qu'es , mai capable de gostar , lo meriti de nòstre parladis, mai que los franchimands , literators , aquelses malvolents, que desconeisson , lor lenga mairala (sic Malesherbes) , qu'airejan de la mespresar , que ne'n vejan pas las beltats , o que an pas cap lo biais per las far lusir . Lo monument que levèri a n'aqueste lenga dins mon diccionari , butarà , o espèri tot en evidençia".

Aqueste passatje d'una letra escricha per l'abbat de Sauvages a senhèr Seguier , prova plan , aquò's pareis, que la volontat majora qu'aguèt a l'idèa , èra plan de relevar , d'enauçar e d'ensenhar la lenga romana, que las gents del Nòrd, e los franchimands del Miètjorn sonavan despresos coma Malesherbes , lo "jargon" lengadocian.

rescaufament climatic

Sem d'accòrdi. Lo temps se rescaufa . Los especialistes an rason.
Fa melhor.
Dabant entre 1980 et 2000 , minjavem defòra lo primièr de decembre. Oc sus la terrassa e qualques còps nous calia desplegar lo para-solèlh, per se parar un còp de luna . Auèi nous gelem los rostons , fin octobre.
Auèi tombèt de borrilhs coma d'emplastres.
La pròva que lo temps se rescaufa. Soi demorat dabant la tele. Ai vist un jornaliste ambe un embucador sul cap. E la vesina sortiguèt crompar quicòm, quasi mitat nuda. Pròva que lo temps se rescaufa. L'iranger amadura son iranja. Lo païs se prepara a bastir un TGV internacional , per estre pas , qu'a tres oras de Paris. E cadun se metra lo cuòl al fenestron e aquò farà Vroa Vroa . La prova que lo temps arriva de las conarias interplanetaris. Lo temps cambia. Vejèri un ase montar un brau , e la brau udola de contentament, e dire que mestrejava l'avenir. Pròva que lo temps s'endeven.
E de pertot se bastiguèt d'ostalasses voides . De pertot de millions d'ostals.
E son coquins los òmes politics , de nos daissar creire que quicòm va cambiar.

ecologia e pollucion

Lo provèrbi del jorn

Al jornal del vingt H vingt jamai ausirà , un jornalista, vertadièrament d'esquèrra parlar.

Coma un iranger sul sòl irlandes. Que se veira jamai.
Provèrbis del atge mejan.

Auèi totas las industrias euròpeencas e americanas fabrican en Asia o en Africa.
Es a dire que totas las nòstras usinas fabrican ara tant e mai en China e dins Inda.
E totas aquelas gròssas entreprèsas an forçat los jos-tractants de seguir, es a dire de partir tanben , se que non , traparan pas cap de mercats.
Aital se fa qu'avem pas qu'una pollucion "doça", que la television , ne'n parla mai d'un còp. Vesin , enfants , bruchs e nucleari. E que crebem de tota l'autra que se'n parla mens , las potingas , los nitratas , l'aiga, la terra e l'èr, poirids... Aital arriba que se una entrepresa vòl s'establir , lo conse d'en primièr ne'n vòl pas, que totes los retirats gulan , entre que los joves van a l'ANPE.
Cars amics , cal veire qu'en China , es un autre parèlh de margas, dabant los jòcs olimpics , i aguèt dels trabalhadors per pintrar l'èrba en vèrd, qu'èra tròp rossèla, ambe l'aciditat de l'èr. Que i a de ribièiras que rajan rojas , vèrdas , blancas o blavas. De granolhas a siès patas , de porcelons amb dos caps, e d'anhelon ambe qu'un uèlh unenc... De peisses estranhs, de cans torçuts. Cal veire sul net, sufis de tapar pollucion en China.
Doncas aici lo caumatge creis, e, se vei clar, qu'avem mens de pollucion qu'antan , mas tanben mai mai de socis.
E que prepausan los òmes politics? Que cridan al fracatge, al rescaufament climatic ( lo prèmi nobèl Gore per exemple) e ben prepausa de se sarrar los coides, d'èstre solidaris . Coma se sabiam pas que totas las industrias son partidas ambe lor merda cap a l'Asia, e que la pollucion quita pas de creisser tant e mai e que nos embrenan .
E los ecologistes ambe los politics, prepausan de participar a la lutja contra lo rescaufament e la pollucion.
Parlan pas gaire de la pollucion giganta que cambièt de plaça.
Nosautres avem de laguis de païses rics , coma dison , mème se i a dins Euròpa un brave vingtenat de millions de personas qu'an ren, que rebalan la misèria , la malautia e la talent.
L'analisi politica ponchuda es pas al nivèl que deuria .
Sem solidaris, anem prepausar una lei per d'arrestar de far de barbacuòls, mas pas las veituras , aquò farà 0,001 per cent de mens de pollucion. Anem fabricar d'electricitat que costarà la pel del cuòl , ambe lo fotovoltaica, o l'eolian, sens que cambia ren del sicut. Anem arrestar lo nucleari e costara la pel del cuòl, entre que China o Inda contunharan , de dubrir una centrala al carbon cada setmana, sens sistèm vertadièr, contra la pollucion. Alara qu'òm pòd creire, çò qu'om vòl, mas un moment, cal dubrir los uèlhs . Qu'aquel argent dèuria èstre donat a n'aqueste paises per qu'arrestan d'enveirinar la planèta, ambe la pollucion que lor avem transferada.
Non?

Cultura occitana a Tolosa

dicha del jorn o provèrbis :

demandas a Matièu , qu'es pus mentur que ièu

Legit dins la setmana d' auèi:
lo cargat de la cultura occitana, de Tolosa, es nomenat, es un vèrd.
L'òme sosquèt un briu, abant de prendre en carga la cultura occitana , mas lo novèl conse de Tolosa , Senhèr Cohen li diguèt d'i anar. Que l'avia prometut. E i anèt.
Coma o diguèt Joan de Peiroton sus son blog , (veire lo blog de Joan Peiroton, e la videò), dins lo monde liure, es a dire, pas cap assistat, e per exemple, dins la Val d'Aran , i a un vertadièr ministre de la cultura, que bastis una politica culturala, e calcula per desenvelopar la cultura occitana gascona.
Per exemple, cada region alemanda , italiana, britanica ten un ministre de la cultura, e, coma diguèt senhèr Aliròl del POC, aquò's parièr dins d'Espanha. Cò que fa , que, pas un responsable de la cultura a l'estrangièr, capita de comprendre qu'i aja pas qu'un sol ministre per totas la regions françèsas,


Aici, aquò's pas çò mèsme , aici òm espera , suaudament , que los interessats prepausaran quicòm.
Aici aquò's la democracia, lo messatge es clar: volètz quicòm? lo vos cal anar querre.
Volètz de l'occitan? Vos cal far de prepausicions. De segur que cal far de prepausicions , mas pas sonque . Senon, lo non dich es clar : pas cap d'idèas? pas cap de benevolat? Doncas, pas de politica , pas d'argent.
De segur qu'es un pauc caricatural... Mas pas tant qu'aquò. Cò que vòl dire, qu'es rare, de veire un elegit, se cargar d'aquel problème de cultura occitana. Mantuns cops, l'òme se pensa onestament , qu'es pas aqui sonque, que per far lo relais, e per demandar la moneda, que ven de la demanda de la "basa". Se lo comandant es d'accòrdi. E sens èstre segur de la capitada!
Imaginatz un pauc , lo ministre de la culture a Paris dire : volèts de cultura? volètz far espelir lo françès, l'aparar contre l'anglès? mas de que volètz al just? Anatz , faguètz me lusir un project , puèi lo vos cal chifrar, puèi ièu lo prepausarai al comandant , e puèi ièu , vos tornarai dire, se lo mestre o vòl.
Es pas bèla vida?
La lenga es a mand de morir. E d'un biais lo cargat de cultura, se demanda "diaussis de qu'anèm far? , e demanda, a los que son cansats per lor trabalh d'occitaniste, çò que poirian voldrian far? De construsir una politica? e de prepausar quicòm.
Aital , l'elegit vèrd dins l'article de la Setmana dis , qu'a pensat a la normalisacion de la lenga. Que caldria una mena d'institut d'estudis catalan , coma se faguèt un jorn en Catalonha , per normalisar la lenga. Sai que coneis pas l'IEO .
E ben ièu prepausi de far un diccionari , e lo sonarem Lo Tresor del Felibrige, o lo diccionari de Laus, o lo d'Alibert , o lo de Rapin o d'un autre nom , qu'es dubèrt. Non?
Se tot va plan en 2009, me pareis que, benlèu, poirem soscar a una cadena de television regionala , en lenga nòstra, de compas ambe l'Aquitania e las autras regions occitanas. Lo cost es aisit de trobar, cal un cinquantenat de milions d'euros a partir entre las regions. Mas per las entresenhas , sufis de demandar al ministre de la cultura de la Val d'Aran qu'a jà fach.
Qu'es mens car, que lo TGV (que permetrà de montar a Paris en tres oras, çò que l'avion fa jà), alara que ne'n cal quatre per anar a Milhau, e pel moment que la RFF- SNCF a pas encara clavada la linha rovilhada .

Aici lo monde de drecha, coma d'esquèrra, an tant près la tissa d'esperar quicòm de l'astrada, la man parada, d'espèrar d'amont costat Paris, d'espèrar d'aval, los benvòlents, qu'aquò se compren plan ara, que los ciutadans n'ajan un brave sadol de la politica franchimanda.
Aquò's la vertadièira victòria de Paris, de los aver , matats coma tropelada de capons.

accident

lo principal aquò's la rosa! Dius!
Que van tuar Jaures d'un autre biais...


Accident (seguida)



Johan aviá la camba plegada jos el. Una fractura dobèrta. Aviá perdut la sang. Sus un lièch d’espinas . Romècs, brancas de cacièrs, e de pirancantas …Se disiá: qu' « anava se'n sortir , qu'anava conjurar lo malsòrt ».
Vejèt la cambra blanca e sa fenèstra bassa, que ressontava de la cascada, que regisclava al cèl de lièch, sas lusors fugitivas.
« Lineta ... Mas respond »
Un lièch d'espinas. L'arbilhon, e sas rasims espèssas de flors blancas, que nòlon a mèlh, a la prima, e qu'amaga al mitan sos millions d' espinas ferunas. Se sovenguèt d'un cabuç, tant perilhos. Als temps fòrça aluenhats, de las colonias de vacanças. Cossi se retrobèt al mitan d'una mata giganta, a l'abroa del bauç, a Canas la Boca. Los romècs li salvèron la vida , en lo clavelant de sos milas espinas , al dessus del voide, la boca blava , de las amoras , que caliá culhir sempre mai luenh. Aqueste còp, las espinas lo salvèron.
Benlèu que l'avián salvat un còp de mai. Las espinas coma las dels orsins. Calguèt de setmanas per las levar, las arrencar totas las puntas negras , que s'acrencavan prigondas, jos la pèl .
L'aureta frèsca , plegava las brancas dels caçiers . La sentiá a pro pena li bufar sul front. Las èrbas nautas se balançavan , al ras de sas gautas. L'esclairatge poderos , fasiá jà beluguejar las telas d'aranhas.
Aviá oblidat las escasenças de l'accident. Mas de que fasiá Lineta?
Un avion gigant passèt al ras de l'azuèlh. Un quadrireactor. E aqui , un autre tròç esquinç de memòria, venguèt s'empegar al puzzle, dels sovenirs escamplilhats. Èra un A 380. Aviá trabalhat sus l'A 380 al burèu d'estudias. Mai precisament aviá trabalhat, sus una de las pòrtas, de l' A 380, e , Lineta trabalhava ambe el, al meteis pretzfach , dins lo meteis membre , ambe un centenat de collègas;
Èra maridada. Se parlavan pas a la debuta. Praquò, las escasenças èran nombrosas de se parlar. Foguèsse pas, qu'a la pausa cafè.
La desfugissiá sonhosament , coma s'èra tant perilhosas, qu'una bèstia feruna.
Èra lor estranha relacion, coma la sonava, tre la debuta. Al despart , quora la vesiá pareisser, un senhal s'alucava dins son cap, que disiá : perilh atencion.

Voliá que demoresse, un simple relacion de trabalh . Dobtava de servar encara un bricon de sanetat, de luciditat, un instint de conservacion , de sapiesa, de santat mentala, e renegava contr'el , a n'aquesta epòca, de revertar tant, a l'umanitat crudèla. Segur de s'enganar, encara, a cada còp, tre que s'agissiá d'afaire de còr...Se pensava de tener de bonas desencusas , per pas espera, que que sia de la vida.
Sortiá a pro pena d'un divòrçi , e se sentiá pas la fòrça de dintrar dins l'arena , dels jòcs de la seduccion, o çò qu'i pòsca revertar, a una quista pietadosa de calor umana, encara mens femenèla. Sempre patissiá dels efaches, del grand fracatge de son maridatge, que lo perseguiá torjorn dins lo sòm.
Ausissiá encara la votz de l'ex tindar : « t'aimi li disiai , ièu non pas brica , respondiá la votz... Mas cossi posquèri t'aimar? Sias gròs tu, laid, vulgari. Aimi pas ta musica , tos libres, tos films Saps pas dansar. Me daissaràs l'ostal. N'as pas besonh tu! Sias egoïste e messorguièr, disiá la votz. »
Dius , caliá que s'arrestesse! La dolor dins la anca li emplenava ara, tot lo muscle de la cueissa, e seguiá lo nervis sciatic , per irradiar , sul costat drech del pompilh , dusca la vòlta plantari. Era castigat. Era sol.
Rotlava trop aviat? Qualqu'un li disiá de rotlar mens lèu...
Dius fasètz que s'arrestesse!

La crisi e lo demai

La crisi , Marius e lo governament

Valery diguèt un jorn :"e ben sabem ara que nautras civilisacions son mortalas "

E Marius me diguèt del meteis ton:

Savem ara que podem dire çò que volem.

Aquò’s aital que Marius , l’òme que tuba de longa , e escupis los gromèls entre las mans, m’agantèt a ièu, sens qu’i aja pas ren far.

- e per de qué fotre ? li respondèri al tubaire.

- per que gaita , coma son necis totes, me respondèt, sens vergonha.

Cal dire que Marius èra longarut de la comprenèla, a l’escòla,e, que ne’ n servèt una dent feruna contra’ls regents.

- a son colhas, e tu sias inteligent, sai que ; li diguèri en risent d’aurèlha.

- non diguèt, mas que ièu , disi pas que soi un sabentas…

- mas per fòrça qu’as pas jamai capitat lo certòche …

- e oc, mas tu, duganèl (Marius respectava ren, a començar per ièu) , as legit las novèlas ? N’i a pas un dels saberuts que devinhèt la crisi financièra ? Vertat ?

- vertat… mas èra previstable …

- degun… e ara son totes d’explicar per qué la crisi es arribada , alara que l’an pas vista arribar ?

- oc mas … donar de l’argent als paures per estajar…

- e uèi volon totes, de donar d’argent a las bancas, que ne son comolas, alara que las caissas serian voidas ? E que se i a un endrèch , ont i a d’argent , se troba dins las bancas, NON? las putaranhas de bancas non ?

- oc mas…

- e las entrepresas del CAC(a) 40, van far de beneficis mostruos en 2008…E las anm ajudar. La mafia.

- oc mas laissa me parlar

- mas de que poiras dire ?

- escota i a d’òmes al governament que se tracha de nòstre avenir …

- parlem … de qu’an fach?

- mas cada jorn…

- per exemple, ne’n vòls d’exemples, venon de portar l’atge de la retirada a seissanta, veire setanta ans . Lèu ne'n sortiran los vièlhs de las ostals de retirada, , per los tornar al trabalh aquelas putas bòrnhas. Es a dire que los joves, subre diplomats, o pas , poiran pas jamai trobar d’emplècs. Son nascuts del monde de la precaritat, qu’es una vergonha. E son a mand de destrusir la securitat sociala, dins los ostalasses de retirada , cal veire çò que fan als vièlhs, de los far minjar, tot mesclat, per ganhar de temps.

- que ?

- çò que te faran lèu

- puta mas laissa me parlar…

- oc vai i..

- los deputats se son vodats de tot tornar metre al nivèl…

- mas qu’es con . En se votant 15000 euro per mes, en se donant 5 annadas plenas de salaris a 15000 per mes. E 1500 euros a vida… Cal tot far petar.

- sias trop critica . Se pòd pas parlar ambe tu…

E m’en soi anat . Que Marius èra pas qu’un ase a l’escòla , qu’ai pas a escotar un òme que respecta ren acomençar per ieu. .