ombra e lum

La fenèstra dubèrta sus una nuèch d’infèrn,
D’unes còps l’ostal craicina jos las auradas.
Udolon totes los diables al vent del desespèr
De causas desconegudas traversan l' estelada ;
Lo talent es aqui , dempuèi tant de seradas
La mòrt tusta la pòrta, e pica las tempadas
Demòra l’espandi nègra, onte estajan las fadas ;
Que trapariai per astre, se n’ aviai d’abelum.
Seguissi lo camin tòrt segond mon besalum.
A se rosigar l’arma, e cordurar los uèlhs.
Quitarai pas pus de renegar al cèl.
Las mans als capfoguièrs, sebelits jos las cendres ;
Plora e sosca aquel òme, per son amiga tendra.
Qu’i daissèt pas que la sal per la set.
Baste encara un còp li alisèsse la pèl!
La solesa ? Om sab pas, çò qu’òm mira, o ausis
Om se tracha quite pas de la frescor amara
Que nos gèla lo còr dels pès dusca la cara.
A escupir sa lenga mièja viuda, a mitat
D’annadas a s’enganar dins lo sèu falorditge.
Totjorn s’acantonar ambe son capuditge
S’amudir, o bredonèjar d’incantacions…
Venir un òmenas qu'escupis d'insolençias ?
Diga me , onte n’es aquela Tèrra Blau ?
Que sa vida, renèga, quora tot se desanèt.
A caminar de longa als camins amagats.
E contunhar encara, sens sentir la frescura.
A mormolhar de longa de paraulas escuras
Alisar de sa pluma sas alas mirgalhadas
Que raje sul papèl negre de la tencha oblidada,
Entre que lo fial teunha es a mand de petar.
Que la nuèch plonda aluca d’uèlhs! e de còrs !
En pensada e encara. Per un imatge fòl ;
D'un poèta afogat per de belugas ninoias
Tal un masc se carrar de jitar sus l'espandi ,
D’unes mots oblidats qu'espèron lo reviscòl,
De son sòmi treblat, merce de volontar,
La magia d'una fuèlha, d'un missant gredon.
Se trapar sus la pèl lo resson d'un poton ;
Rajal d'éternitat dins l'escurina blanca
A las frasas bufècas d'un amor enfugit.
Que s’en va, lo poèta besson dins son oblit.
Pel vial que serpatèja, dau un aubre perdut
Al fins fons de la font , cap en re, se desliurar lo pitre.

Maff

A J M Le Cleziò lo prèmi Nobèl

M'agrada l'escritura de J M Le Clezio soi pas sol a l'aimar, coma o provèt una acampada a Tolosa, que nos trobèrem un crana assistencia , lo jorn ont venguèt , sinhar un libre , convidat a l'iniciativa de la libraria de las Ombres Blanches..
L'avem vist respondre , a las nòstras questions, mantuns còps nècias , ambe la mai granda sapienca que se poguèsse trobar. Me soveni d'una question pausada per un òme, que s'èra afogat , al subjèct de las colors, dins l'òbra de J M Le Clezio, e que demandèt perque lo blau avia desaparegut d'un còp, o perque èra vengut tant palle aquel blau que se vesia pas plus. Causa que ièu, legeire de còr, e non pas de rason(es a dire bestiasson) aviai pas sonque vist.
E solide que lo blau se vesia plus gaire. Susprès, e gente,o reconeguèt Le Clezio, se questionnèt el meteis , que de segur s' explicava pas aquela pèrda subta , se non que pels besonhs de l'escrich sai que , qu'avia daissat de costat, sens se mesfisar, la color normala d'un cèl d'estiu.
Per dire que l'òme refusa tot ermetisme e que demandava pas mai que d'èstre comprès.

Aqui çò que diguèt la quatrèna de cobèrta del sèu primièr roman que se sona " Lo Procès Verbal"

Aquò's pas un astre, se lo eròs d'aqueste libre pòrta lo nom estranh d'"Adam Pollo ", aquò's aici a l'encòp lo primièr e lo darrièr òme, lo que lo baujum o l'oblid, o encara la volontat escura de gausar una experiença extrèma , embarra del monde dels viudants, cambia tal un uman subrevoltat dabant qual lo monde passa de la fadaria al cachavièlh.
"Adam Pollo " fau retirada dins un ostal abandonat , sus un chèstre , luenh de la vila e de la triga absurda que s'i trama. Es un desertor? Escapat d'un asile psiquiatric? D'estranhs rapòrts , bestials e complicis, los ligan à una jovenèta, Miquèla que pareis li servir de mostraire e de replica involontaria. Mas subretot aprèp d'aver pâssat un cèrt estat d'atencion enlucernada , Adam davala dins lo monde com'un profèta . Alavètz , sa vida se tròva mèsa en rapòrt ambe la Vida meteissa , animala, materiala , desconescuda. Deven la plaja onte passa, lo can que seguis , lo rat que tua , los falbes que gaita dins un pargue zoologic, lo grand moviment eternal de las aparencias. Fabulos itinerari dins l'espandi e la simultaneitat de l'imaginacion que lo mena fatalament a èstre arrestat e jutjat pels òmes que volguèt , novèl Adam infernenc , trespassar los interdichs: serà donc falord, es a dire , clavat dins la region infinia dels miratges rigoros.
Per aquel primièr roman explosiu, d'un lirisme retengut dubrissant sus una mena d'epòpeia que reverta a l'encòp William Blake e " Les Chants de Maldoror" , J M Le Clezio se revela d'un còp un escrivan , un devinhaire extraordinaria.
J M Le Clezio nasquèt en 1940 a Niça (vila qu'asira d'a fons ) , d'un paire anglès e d'una maire françèsa. Licensiat es letras , trabalhava alara a l'universitat de Bristòl a Londre ( ara a Albuquerq als USA)
Lo " Procès Verbal " èra son primièr roman.

Cò que diguèt dins la prefacia:

Ai doas ambicions segrètas . L'una d'es d'escriure un jorn un roma, tal, que se lo eròs i morissia al darrièr capitol , o se per o melhor mascar, èra tocat per la malautia de Parkinson , que siaguèssi cargat d'un rajal d'injurias , de letras anonimas e escobilhairas.
.... Mas desespèri pas , d'afustar mai tard un roman vertadièrament real : quicòm dins la mena de l'engenh d'un Conan Doyle , que cercaria non pas , lo gost veriste del public, - dins la mena d'analisa psicologica e d'illustracion - mas que cercaria de tocar sa sentimentalitat.
....
A mon sens escriure e comunicar aquò's èstre capable de far creire que que siague a que que sia . E aquò's pas per una tiera sens fin d'indiscrecions qu'òm capita de trapar l'atencion del public.
Pus luenh : " ai la sentida de mai en mai que la realitat existis pas. " " Voldrai que mon resconte siaguesse près dins lo sens d'una ficcion totala.."
Lo roman es dexrich coma una òbra efemèra que daissara una traça efemèra ela tanben dins l'esperit del legeire...
A n'aquèta epòca J M Le Clezio, vei l'escrivan coma un "amusaire public" , e la lectors coma un public que cal amusar , coma lo plaser trapat en legissent un "roman policièr"...
Pareis que J M Le Clezio refusèt mantuns còps de dintrar disn l'academia françsa , mème se d'unes trompetan auèi que lo premi Nobèl de Le Clezio es de sagur la victòria de la francofonia.

TGV (T'es Givrat Mon Vièlh)

Que ièu crsi plan que son tombats sus la clòsca, lo Malvy per exemple. Mas ièu, que soi pas pron intelligent per comprendre sai que...
Bon vertat que cal donar de trabalh als caumaires que van grèlhar de pertot. Que los banquièrs nos an ficut al trauc , e qu'avem pas finit de pagar. Mas consi dire : diga me; de qu'es aquela tissa de voler , en tapant del pèd , coma un nen, per suplicar pel TGV.
Qu'es coma una mena de capriçi oc .
Vertat quand Paris volguèt son metro , sos RER , sos periferics, sas autorotas , França tota paguèt.
Mas pels autres es pas çò mèsme. Pel autres cal pagar tot sol.
Benlèu que m'engani mas se dis que l'afaire nos costarà 500 milions d'euro , per an e MENTRE CINQUONTA ANS, e qu'aital , nosautres del Mièjorn Pireneas revertarèm lo tipe que se crompa una Ròlls , mas que pòd pas mai se pagar lo gasòl, o los peages de l'autorota.
Tot aquò seria ren , se vesiam pas cada jorn de garas se clavar èn çò nòstre, qu'es una vergonha , alara que d'unas quitan pas de nos parlar de las economias d'energia.
Donc l'idèa de nos butar a très oras de Paris me laissa complètament frèch. Avem quicòm de milhor de far. E aquò's pas ièu o vosautres , l'immense majoritat de los que montan très còps a Paris dins tota lor vida que n'aprofiècharem . Qual alara? Savi sonque pas...
Subretot que i a lo tren pendulari , que va pas qu'a 200 qm/ora cò que met Paris a 4 oras d'aici...
E encara mai per los pressats de naissença, i a encara l'Airbus A 320 que met Paris a 45 menutas parpalhòl.
Sens comptar lo stòp... Que met Paris luenh que m'agrada milhor l'Andalus...
Ièu que gardi las fèdas , sai pas se me faltara pas totjorn sus la lenga lo gost de la democracia...
Vertat que nos òmes politics voloton qualques còps de se pagar de dançairas.
Mas o vos disi clarament: aici avem pas besonh del TGV qu'es tròp car per nosautres.
E se un Bòbò a envèja de minjar un brava fètga d'auca , o un senator Tolosan de montar veire las "ptits fèm de Pigala" podra totjorn se trapar un polid airbus, qu'es aici qu'òm los fabrica.

capitalisme now

E ben i sem arribats .
Lamic Ps OMC , Stauss Khan Ps FMI, Koutchner PS-UMP , MadelinUMP UMP , Minc UMP-S tendencia borsa, Attali Ps tendencia capital, lo grand devinhaire predicator de l'avenir , e totes los autres que nos explican de longa que l'estat deu daissar tot al privat , e vendre tot an tot comprès.
Coma Blair o mostrava.
Vesètz la resulta.
Encara osca als militants.

Ieu me carri.
Un bon consèlh , amics occitans , anètz crompar òli sucre farina e tot lo demai.
Que son capables de nos engendra la famina aquelses ases sabants..

dona Isaure

Clemença Isaure èra una brava filha que vivia avenguda del Pont Nòu , prèp de l'ostal actual d'Assessat , una polida carrièra dins l'esprit dels poètas.
Un artiste la pintrèt alara que parlava ambe una vesina, e que fasia qu'un geste comun de la vida d'una femna d'un còp èra. Levat qu'ela èra tanben femna d'un trobador.
A l'época Clemença èra cansada e pron vièlha. Mas que se tenia drècha. Qu'avia agut mai de uèch enfants. E òc , qu'es pas de creire als temps d'auèi.
Mas me pensi qu'es pas aisit de trobar çò que volia dire, mas que cadun pòd devinhar, çò que mostrava o tenia , quand lo pintre la suspringuèt...

Viatge organisat

Soi anat a Borneò , sens prendre un bilhèt d'avion, sonque en agachant un reportage, qu'avia fòrça envetja d'i anar, que lo païs es meravilhos, quasi lo païs d'Adam e d'Eve, coma dison las revistas dels viatgistes . Vertat que de veire las bèlas fòtòs , me disiai qu'èra lo viatge que calia far avant de morir, subretot e mème quand òm se troba estrèch de las finanças sens l'aver volgut. Quasiment de naissença.
Solide que trobèri lo païs espantant , subretot quand l'avion se pausèt , que lo cameraman nos mostrèt de torres espessas, d'un centenat d'estatges , mas l'ostèssa nos rassegurèt. Veirètz es pas de pertot aital . Podètz pas imaginar.
Esperatz un pauc de veire lo reire païs , la jungla , la pantèra negra, l'Orang Otang .
Te per dire se i a encara de tribus desconegudas aquò's a praici , gaire ben a un centenat de quilomètres de la capitala.

Partiguèri donc ambe elses , dins un car pichòt que rebombissia dins las traucs de las rodas , sus una pista ont nos crosaviam, a pron pena, ambe los camionasses de transpòrts de fusta . Fin finala arrivèrem dins una mena de pargue , ont reculhissan , los paures enfants gorilhas orfanèls , que los caçaires daissan darrièr elses , tal unes semenaires de mòrt , lo cadavre de la maire gorilha descapitada, per la joia d'un colectionaïre nipon , que mancarà pas de lo crompar, lo crane, per uns centenat de dollars, per las cendres de la pipa.
Pareis qu'i avia dins l'èr l'odor pudenta de cremat. Lo jornaliste demandèt d'onte venia.
Li respondèron que venia dels ressegaires . Vertat que s'ausissian los pétarèls de las troçonèlas , tant e mai qu'òm auria dich un bruch luenhtan de guèrra que se sarrava. Lo jornaliste diguèt que li venguèt a l'abroa de las pòts , coma lo gost de la bila sens que sacha per de qué.
Daissèt lo grop de toristas que s'espandiguèt gaujosament entre las gabias.
El causiguèt de s'aprigondir dins lo bòsc, a l'ombra amistadosa dels gigants . Caminèt sus un vial sens veire degun. Mas un moment li venguèt l'idèa , que benlèu li caldria pas tròp s'aluenhar dels autres. De tot biais èra arribat al cap del camin que s'embartassava . Remirèt los arbres que montavan cap al cèl, ambe son tronc de mai de quatre mètres de torn. Li pareguèt que la ressa de las troçonèlas s'èra encara aprochada d'el.
Subte ausiguèt una paraula. Tremolèt sens bolegar de plaça. Se revirèt sens veire d'ont venia. Puèi una vòtz pròcha que li parlava dins una lenga que li remembrava quicòm sens saber de qué. Se torçèt lo còl e finiguèt per trobar qual li parlava. Que li parlava a el la votz . Fasia pas de dobtença. En parpelhejant descubriguèt la massa oranja de qualque ren que li parlava.
Alara , lo jornaliste li arribèt quicòm que se produsis pas qu'entre l'enfança : figuratz vos que la sia vessia s'alarguèt... Mentre que l'autre de naut cascalejava.
- alara, aquò's tu l'envetjat especial del monde liure e occidental?
- mas...
- oc sabi qu'es vengut far un reportage sus la fauna de Borneò, e nosautres Orang Otang que coma cadun o sab , sem a mand de desapareisser...
- mas oc mas consi....
- arresta de te pausar de questions. Parli totas las lengas , Gorilha e Orang Otang son los paires de la raça umana...
- mas...
- arresta de dire mas, coma un nèci, te disi donc que coma o vei, sem fotuts ...
- mas ...
-e donc te parla sonque per l'avenir de la tia raça. Que sias occitan tu?
- mas non Monsur soi françès... Lo païs dels drèches de l'òme e qualques còps de la femna....
- taratata sias occitan ... Enfin faràs coma voldràs , mas escota plan çò que soi cargat de te dire
aquò's que se l'umanitat contunha d'arroinar totas las autras civilisacions umanas o animalas , e ben anatz tot drèch dins la parèt . Es a dire que la tia raçà occitana va desapareisser tanben ... As comprès?
- Monsur ..... l'Orang Otang vos permeti pas de parlar als françèses sus aquel ton . Meritem lo respèct nosautres françèses... La desclaracion dels drèches de l'òme , la desliurança dels pòbles africans , las guèrras de liberacion napoleonencas... Libertat egalitat frairetat...Non sabi de quala raça occitana parlatz ...
Alara l'Orang Outang risolejèt sornament... puèi sosquèt un briu e finiguèt per dire coma per el:
- zut que soi tombat sul pus c.. ... de la familha .
Puèi tussiguèt per parlar doçamenton coma òm faria per un nen e ajustèt:
-A juste un consèlh,.... se vòls... per tornar ambe los autres lo camin es aqui.
E parèt la man dins la direccion del camp.
- Monsur que vos permeti pas.... de .... de .... me parlar aital....
Mas aguèt pas lo temps d'acabar. Ausigèt un bruch de fuèlhas fregadas e vejèt pas cap la massa peluda rojinèla s'enfugir.
E ièu atudèri la tele que l'Orang Otang m'avia convidat us un camin de libertat. .

Elsa

Cantic a Elsa

Me dis que nòstre amor estrena lo monde.
Aquò's un monde ont s'aima de parlar simplament.
Daissa lo Lancelot , Daissa la Taula Redonda.
Iseut, Viviana, Esclarmonda
Que per miralhs tenian un miralh messorguièr...

Me dises Daissa un pauc
L'orquestra dels trons.
Que pel temps que fa , son de paure monde.
Que podiant pas cercar dins los diccionaris.
Aimarian los mots ordinaris
Que se poguèssen mormolhar en soscant.

Se vòls que t'aimi pòrta me de l'aiga linda.
Ont lor desiranças s'i pòscan desassetar.
Que ton poema sia la sang de ta blassadura.
Coma un teulaire sus lo teulat
Canta pels aucèls que sabon pas ont anisar

Que ton poema sia l'esper que dis De seguir
En bas del fulheton sorne de nòstres passes.
Que triomfle la votz umana sus los coires
E dona a cadun una rason de viure
A los que tot pareis convidar a la mòrt

Que lo tèu poema sia dins de luòcs sens amor.
Ont òm trima , ont òm sagna , ont òm crèva de frèg.
Coma un èr mormolhat .
Que fa los pèds mens pesucs.
Un cafè negre a primalba.
Un amic rescontrat sus lo camin de crotz.

Per qual cantar vrai ne valdrai la pena.
Levat per los que n'en somias sovent .
E que lo sovenir es com'un bruch de cadenas
La nuèch se revelhant dins tas venas.
E que parla a ton còr coma al vèlier lo vent.

Lois Aragon

viuda

Aqueste matin a l'abroa deGarona, se vesia clar , que revertava gaire mai que lo rajal d'un ribatèl, a mand de se perdre entre los còdols. Ambe qualques traucs salvators, onte se preissavan lo pòble del flum.
S'i vesia un milierat de peis que cubrissian de negre, lo fonds naut. Sarrats los uns contre los autres , coma las bestias espaurugadas, que vei son espandi demesir . Un pescaire auria pogut ne'n trapat un comol , ambe la culhèra , o ambe lo fialat ambe la quitia linha, que capite d'envejar lo cluquet al mitan de la tropelada.
Mantuns còps d'unes peisses traucavan la susfacia per becar un insecta, sens que se posca veire de qué . Puntejava just un liaçonèl blanc que fusava amont e tremolava una segonda la susfacia, lo temps qu'òc faria lo rebat d'un miralh al solèlh .
Jamai ne'n vejèri tant de miralhets esclairar Garona .
Ela que raja e amaga dins son còrs los tresaurs de vida que son pas de creire.
De que noirir totes los atalentats del ròdol, baste que los òmes d'apraici sachan aparar la puretat renadiva de l''aiga , per que se posca gaitar encara los cabòts, a boldre, e tot lo peissum, que nos'n en parlavan de longa los aujòls.

la lenga

Tenia la lenga ufla. Li avian passat une mena de perçing aguch, pas un vertadièr anèl, quicòm que revertava puslèu un cròc pichòt despuntat d'un costat, o mème un clavèl plegat . De segur voliam pus l''ausir bramar sas paraulas desconegudas.
Mas la dolor li traucava lo palais e lo cervèl, per butadas , per bofadas de calor subte, que li tremolavan l'agach , los sens , tala la vista qu'òm descubris en cabuçant jos l'aiga. Li arribava la nuèch de se revelhar ambe la susada tant fòrt que las tempas li batian, e que tot aquel tremoladis li' empegava la camisa, sus las espatlas, dins l'aire gelat de la nuèch.
Sentissia a pissa .
- Aital te vas calar...
Avia dich lo gardian .
Avia ajustat:
- te veses; a lo que minja tròp òm passa un anèl per l 'ase, a los que bracèja , li passam la camisòla, e a los, quecoma tu, parla tròp , sens rima ni rason , li clavelam un anèl a la lenga...
Mas lo trauc de l'anèl li prusissia . S'enveirinava de mal. Sai que l'anèl èra pas pron estat aseptisat. Era trop estrèch. Al matin escupissia de saliva roginèla sus la peira craspèca de l'aiguièra.
Se sentissia la lenga ufla e qu'amai se tenia una brava fèbre.
Segur que podria pas pus gular , cridar per trapar d' ajuda, coma o fasiai a la debuta, en fasent tindar un baralh de prumièra, pels barròts de la porta o de la fenèstra. Mas tot aquò èra davant , davant, quand li avian pas encara passat l'anèl e, qu'avia l'esper falord de' n sortir.
Ara a pron pèna se capitava de mormolhejar, èra vengut tal lo gorilha crestat , que mostra als enfants de las escòlas al zoo.
Lèu la lenga s' uflèt de mai en mai . Avia la boca mitat plena de sa lenga poirida. E totjorn un fum de mots que montavan , un comol de mots que saviai pas sonque, s' existissian vertadièrament, o s'èran trevas fargadas per son esperit malaut . De mots coma un issam, que sortissian de sa boca torçuda , òrra , plena de pecats, de renècs, de gingoladas pietadosas , que ne'n finissia pas de vomir son asirença. A fòrça de rebalar de genolhons , l'escruma a las pòts , suplicant qu'òm lo desliura enfin, de las moscas négras, de las idèas, que lo secutavan , subretot qu'òm li leva l'anèl , qu'òm lo daisse liure de se'n anar , de cantar , de se garir o de se cercar l'istòria d'aquelses mots, per los molhors matar, arrengar, coma de pichons soldats de plomb , e que quitavan de li emplenar sa paura boca pinturlurada de roja, coma los cuòls de las moninas al zoo . Prometia de tot oblidar mas que los desliurèssen.
Consi fasia, se disia , que la sia lenga sia a mand de li montar al cap, aital, e de lo far caluc?
Mas èra pas la lenga , mas los mots que dintravan sens tapar a la pòrta de la consciença.
Se sovenguèt qu'un còp èra, parlava coma volia. Pertot se parlava ambe sa lenga...Era pas de creire. Sai que un pantais... Un de mai...
D'unes còps òm li respondia, òm clinava la testa coma se comprenian çò que disia. Lo monde dins son païs, parlavan , ploravan, e risian, ambe sa quitia lenga. Alara qu'uèi, li dòlia coma un brandon .
Dusc'al jorn ont, un gendarma vengèt , a solèlh colc e li diguèt seriosament :
- arresta-te de parlar de longa, senon te la van copar.... la lenga ...consèlh d'amic...
- mas parlatz de qué?
- chut , parla bas, mesfisa te de tot monde, que d'unes n'an un brave sadol de tu, e de ta lenga.... Consèlh d'amic...
- mas amic, qu'es malaisit.... la lenga d'oc...Los mots s'escapan...
- oblides pas que la lenga es permèsa sonque dins la vida privada...
- mas lo conse prometèt.... la charte europeenca ...
- ane.... parlem pas politica.... cale te un pauc e tot anira plan... Mas cala un pauc.
L'autre acabèt de veire l'aiga de vida e sortiguèt en s'eissugant las mostachas.

Mas coma disia la sia maire , "sias tròp caput mon nen , caput com' un miòl" , contunhèt de parlar , benlèu mai doçamenton.
Puèi al mercat, d'amics comencèron de virar l'esquina.
El lor cridava de luenh , coma a l'acostumada, gentament trufarèl:
-E Guston de que sana? Fa bèl temps que t'ai pas vist? Ont èras passat? Aquela puta ! Te'n fas pas tu entre que los autres triman!
Que mantuns còps l'autre prenia un aire vergonhos , coma se venia de niflar una bosa. O respondia:
- je cherch' des orong' du Maroc
- mas paurèt aquò's pas de sason...
Aqueste matin , quand s'agachèt dins lo miralh pichon de la preson, vejèt que la lenga venia de començar de secar sul dessus . La plaga sanava encara, mas secava a las abroas. Vertat qu'una fendascla s'èra duberta, mas qu'èra quasi sèca, qu'òc fasia que l'apendiça, tenia pas que per un fial, per dejos. Se calèri espaurugat a l'idèa de la perdre cop sèc.
Vejèt lo gardian ventrut passar la porta craicinanta, e l'ausiguèt dire :
- alara prechaire , .... va plan?
- E òc... respondèt
Mas manquèri de s'escanar . Tussiguèt e escupiguèt un boçin de carn ròginèla . Se baissèt per la trapar, coma un enfant faria , ambe un dent de lach, per ensajar de la tornar ficar a la sia plaça. Puèi la paupèt per la milhor estudiar. Sentissia cap de dolor. Eri completament estabordit e enlucernat.
Era la sia lenga... Sa lenga d'òc que venia de tombar dins la posca, pels passes del gardian.
L'autre se trufèt e diguèt:
- alors gros malin qu'est-ce qu'on dit maintenant?
Mas ausiguèt ren pus , se revirèt per s'acrencar als barrolhs de la fenèstra e de se metre d'udolar coma un lop.
D'autres crids respondèron, mas èran dins de lengas estrangièras.

Un moment zen per se descansar

Aquesta videò presenta un biais zen de se descansar. 

Atudar la lum

Cutar los uèlhs

Se jaire al prigond del cadièral.

gospèls

A Goré, embarcavan las quitias jovenetas, las quitias maires , per poblar l'Iscla Borbon. Loisiana, Brazil pel coton , pel sucre, lo Monde Novèl , venguèt lo luòc de creaccion de riquèsas que son pas de creire.
De segur que nonante per cent dels indians qu'estajavan aila moriguèron , que los blancs portavan malautias que coneissian pas...
Donc se fasem lo compte, als cinquentenat de millions de negres que foguèron arrencats de lor Tèrra mairala, entre très sègles, que la tres parts moriguèron, cal ajustar los quatre vingt dètz milions d'Indians , qu'elses se trapèron las malautias, a mai pieger que tot, que d'unes còps lor donavan des flaçadas enveirinidas, per la variòla .
Lo film de Steven Spielberg mostrèt coma los negres èran amolonats dins los vaissèls de la tracha d'esclaus, coma sardas.

Cò que nos far dire que lo monde liure en general, e la civilisacion européenca en particular, a pas cap lo drèch de far la morala als autres, que ten tant e mai de sang sus las mans que se pòd pas se desempegar de daissar de pertot de traças roginèlas, tal de cagaròls ensanhositse pudents, e subretot de servar son esprit brutal, sanguinaire e colonisaire .
Que devria pas far qu' una sola causa : se calar e pregar per qu'i aje pas al cèl un Diu per los espèra e per los jutjar.

Per acabar , pareis que i a, al Congo un chaple tarrible, auèi , mai de quatre millions de mòrts , encara mai que los Tutsis del Rwanda. A l' epòca se parlava pas que de Sebrenica , 6000 mòrts alara qu'al Rwanda , al meteis moment, n'i avia mai de 800 000 e a pron pena se se'n parlava .
Solide qu'una vida es una vida, que totes los chaples son òrres , e devon èstre denonciats mas qual dira perque , dins aquel païs "liure" los jornalistes televisuals, gaireben totes de drècha, tenon lo drèch de causir entre las tuarias d'ont nos cal parlar; l'essencial de çò que cal se remembrar de l'actualitat coma dison .
Pròva de racisme , totjorn e eterne, pròva qu'un euròpeenc blanc val melhor que 10000 tutsis, congolais, o bengladeshes .

Terra

E ben non que me soi enganat .

Mas diga me : Marselha es encara occitana?
De que compta far per la lenga d'òc?
Occitana Marsèlha?
O qu'arrive de far oblidar Folquet !
Aimariai plan
E vos?

Le capitalisme nacionalisat

Vivem una epòca meravilhosa.
Que fa gaire se passava pas un jorn a la tele , sens qu'un tipe fòrça saberut venguesse nos explicar la superioritat del MERCAT.
Minc, Attali , Attala, los montanhards son aqui.
Lo mercat es milhor, lo privat a pas cap besonh de degun. Lo privat aquò's bon. Public val ren.
L'estat? : DEFORA.
Al punt que d'unes prechavan pas que per tot privatisar ; l'escòla, la religion , la policia , l'armada .... e qualques còps las femnas ( veire lo cas de la poligamia dins Arabia Saodita e païses islamics )
Totes los savantasses bufan . Quna paur!
Que Bush qu'es pas comuniste pareis, praquò ven de los sauvar de la roïna en donant, 2000 miliards de dollars de la saqueta del contribuable.
Que l'esquèrra françèsa que fa bel temps i a, las daissèt tombadas las nacionalisacions, en se disent, que i a pas cap que los ases que cambian pas d'idèa, se'n trova complètament capvirats. J Lang joga de la trompeta , Stauss Khan vòl nacionalisar lo FMI , Martina Aubry vòl privatisar Lille e Delanoèl vòl que lo grand Paris arriba dusca Londre per trapar los JO de 2013.
Benlèu que ten un gène de Stalin , lo Bush . Que même Spielberg gausèt pas d'imaginar un tal geste. 2000 miliards de las talhas, los americans qu'an pas encara de Secu , que nosautres serem lèu parièrs , van lor explicar un còp de mai que cal ajudar los panaires.

Visca la vida, tot es possible.

Que lo cuòl nos graumilhèja
Caminarèm en camisas

diguèt J Bodon

Urosament que lo françès es mai aluserpit , lo pòble lo mai inteligent de la Tèrra

Brèu lo monde liure es sauvat per la tecnica chinèsa plan coneguda dels françèses que pòd se resumir aital: privatisar los beneficis e nacionalisar las perdas. (exemple ELF)
Lo malauta serà garis? N'i aurà pron de miliards? Sabi pas.
Mas que soi segur que se passarà pas tres mèses sens que los meteisses nos tornon dire , sens tremolar e sens vergonha , que la lei del mercat dèu s'aplicar, que tot aquò èra pas qu'una palha sul camin dels progrès que , i a pas ren de milhor pels paures , subretot pels paures.... Que la lei del mercat aquò's la felicitat. Segur que per elses ,2000 miliards , i a pas ren de melhor.
E que tot dèu contunhar encara mai. E que tot contunhara i a pas de rason de cambiar quand òm es lo pòble lo pus rusat de la Tèrra. Qual ne'n podria dobtar?.

poèta

Poeta a la fenestra .

Lo poèta gaita lo monde e l'enauçada dels estornèls .
Ausis lo mormolh del monde , e lo resson d'une oblid. Lo poèta mira lo cèl que cambia de color e de forma, e lo monde que miran la tèrra. Dis que lo temps passa e que lo monde vòl pas se virar cap a sa fugida. Lo monde vòl se carrar. Arriva quand tot va mal que lo monde tua lo poèta, que degun s'agrada pas de veire la Tèrra torna quand lo monde ensatja de se tenir drèch e de marchar , que crenh de tombar lo monde, pensatz un pauc, ambe la tèrra que fa 40000 qm en 24 oras .
Mas, vivant, qu'alara i a un poèta novèl que torna prendre la cançon per dire al monde, que sab pas çò que s'endeven lo temps , los raisves, los òmes quand se'n van totes endacom mai, que lo monde es òrre mantuns còps e patalin e patalan. E lo monde qu'enrabian de la dicha del poète.
E l'autre contunha e agacha pel fenestron dusc'al moment onte , ambe lo vièlhum s'acrenca sonque son retrach dabant lo trauquet que dona sus lo monde. E que vòl far creire qu'es totjorn aqui , l'uèlh viu, a l'espera. E lo monde ven l'arregardar lo retrach , coma fa ambe la Joconde que risolèja de contunh, e se dison lo monde:
- " quna idèa curiosa que de démorar aital sens artelhar , lo nas al ras de la fenèstra, levat drèch, sens pus parlar al monde, qu'es bèl aquel poète de se calar aital aprèp çò qu'escriguèt al temps del joventum" .
La vertat me la diguèt un poète.
Que sai que lo poète vòl pas , subretot , se far "aver" .
Aital que reverta lo passatgièr de la crosièra, que vòl aprofeichar d'a fons, pel prètz de la plaça, o benlèu, que sembla un clandestin que pana las imatjas, per son libre comol d'imatjas, que d'unes còps, sonque vòl pas mostrar als quites autres poètes, que li fan coco de sa fenèstra elses tanben, de la paur d'esser panat o que li mascanhan tot.
Pauc a chau pauc, ambe lo lassitge, que ten a pron pena, l'uèlh dubèrt, dusca'l cap del viatge, tot en tremolant de paur , coma los autres, mas que capitarà benlèu de morir benastruc entre los amics de la familha apatrida dels poètes, sovenirs e papèls, e tiradors comols d'istòrias desconegudas e d'escriches inacabats, per un pantais de vida ...
Aqui çò que diguèt lo poèta:

O crèsi que lo poète es pas qu' un òme qu'ensatja de n'estre un?

Occitanas 2008 de Mureth

Benoit es arrivat , mas aprèp d'estre anat a Paris.
Vendrà pas a Mureth ont i aguèt un dels mai grands chaple aprèp Besièrs.
Temps ancian , sovenirs fals, de veire.
Per que parlar d'istòria anciana.
Mas per que se remembrar d'unes chaples e pas los autres?
Que per un enfant qu'un chaple sia de 1213 o de 1830 o de 1942 aquò's çà mèsme non?
D'unes dison que cal oblidar mas pas tot. Ièu crèsi qu'oblidèm tròp de malastres e qu'aquò's causa que tot torna un jorn.
E que cal pas oblidar.
Que Nicolas volia son grand espectacle françès .
França filha ainada de la gleisa.
França laïca mas positiua? mai religiosa? , tornar ensenhar la religion a l'escòla laïca ? brèu dubrir tornamai las pòrtas, a tot çò qu'avem metut dos sègles per nos n'en desempegar . Nicola finirà Cardenal sai que.
Ambe Nicolas los mots volon plus ren dire, laïca positiua vòl dire religion a l'escòla laïca, vòl dire escòla ont França torna trobar la religion. La mòrt es la vida. Lo roge ven negre. Nicolas es comunista , socialista , liberal , capitaliste de tendencia mediatic
Vertat que Roma donèt Occitania a França. Qu' Occitania trabalhèt d'ara endavant gaire plus que la grandor de Paris. Castels de la Leira, Lovre , avengudas d'Haussman, metro e tot lo demai... L'engenh françès de tot panar e de cridar a l'engenh del panaire panat.
Fa gaire se diguèt sus França Cultura qu'i avia de Papas qu'avian d'enfants.
E mème qu' un filh de Papa venguèt Papa.
Coma un filh de patron. Qu'aquò's pas de creire.
Fa bel temps qu'i a pas agut de miracle a Lorda e que levat la Verja Maria que parlèt occitan a Bernadeta, Dius dèu pas aver tant qu'aquò enveja de se mesclar de los afars dels òmes, e que faguèt pas gaire de sinhes dempuèi....
Consi Roma pòd esperar se far perdonar los pecats òrras dels temps passats?
A mai consi los caps de las religions poderosas, podon esperar que lor Diu lor perdonara un jorn totes los mòrts de las guèrras de religion , las solas guèrras que separan los òmes per totjorn en fasent naisser una asirança prigonda que ren pòd entamenar. Las guèrras de religion si òm i regarda son las solas guèrras.
Que se troba auèi que son las guèrras de religions que fan encara uèi mai que mai de victimes.
Que fa que seguirem totes lo meteis camin , es a dire qu'anirèm totes al Paradis . Coma o cantèt Polnareff.