vendredi 20 juin 2008

la lenga superiora de la raça superiora

Ci contre un senator en passa de venir academician, ame un tròç de salcissa Mac Donald dins lo cap.
Aquò's l'istòria d'un traça d'academician. N'i a un fum que l'istòria oblidèt lo nom per exemple Prudhomme que panèt lo premi nobel a Mistral, la primièra annada. Un fotralet , sorne e timide qu'agachava totjorn sos pès entre qu'òm li parlava. Tota sa puta de vida faguèt pas que d'afustar lo banèl, eissugar las mostachas que tenia bèlas, cirar las cauças ; que te classa l'òme , los favorits e subretot las gautas , dabant d'esperar se siere a la taula de la nacion.
Mas la taula de la nacion anem dire de qu'es? E ben la taula de la nacion es un mòble antic pinturlurat de roge.
Per que de roge?
Sosque un pauc, per qu'es la color de la sang.
Mas d'onte ven aquel sang?
Ven de totas las nòstras guerras que faguèron de pertot sus la Terra. Los occitans ? E Oc e totes los autres nècis ame lor lengas despartamentalas. ?Mas alara lor diguèron ????: " vosautres estrangièrs ame vòstra lenga poirida empudentida d'alh, tant que parlatz pas la lenga de la Molière venètz pas vos batre ame nosautres la raça superiora de la lenga superiora.
E ben non an pas dich. An dich : "anètz vos far traucar lo pitre per la libertat. Non vertat? Es aital. E uèi la lenga dels aujòls amenaçaria l'unitat octogonala???...
Mas son mòrts!
Oc mas amenaçan dison los acacademicians; e los secators.
Aladonc te pòds far traucar la pailhassa mas pas minjar a la taula dels aujòls . Non que n'i a pas per totes... A...

Mas alara la taula es facha aital ame de garric e de pinturas de sang. Oc qu'es pas totjorn de la pintura , qu'es qualques còps de vomit. Que d'unes, mantuns còps, lor pren l'enveja de vomir
Mas d'onte te ven lo pès sus l'ase? Me ven d'un traça d'academician que sab pas sonque se tener a taula. La taula de garric mascanhada pels sang dels aujòls.
Bon aquò sufis ton istoria de taula redonda mascanhada per las tripas dels peluts de Sambre e Meuse, lo camin de las Dònas? I pensi qualques còps , quun polid maridatge de sang. Vertat que son mòrts los aujòls, per ren al nom per la devisa de la libertat de l'egalitat e de la frairetat, mas ont es qu'a vist lo traça d'academician qu'èra mòrt per parlar françès?
L'a vist endacòm las nivols. Es aital . Se l'amaginèt lo paure bogre que parlava tant belament que los autres somiavan pas que de parliquejar sa lenga de monina plan noirida, de son biais.

Mas alara lo senator? E ben pauròt lo senator es çò mèsme. Lo senator es un academician sens emoroïdas. Per qué d'emoroïdas? Per que se vòls los academicians s'amassan mai que mai, totes a l'entorn de la taula per saber se van metre un titolet sur la letra del mot "tolerançia" e generalament volon pas metre un titolet sus l'e de tolerancia , al revers son d'accòrdi per mettre dos r e quatre l als mots "òrras son las lengas regionalas" .
Vaiqui per qué los senators los envejan mas son paures e malastrucs . Que son bestias que son pas arribats de venir academicians.

Ai plan comprès mas ont son los quatre l dels mots "las lengas regionalas". Vertat que son pas que tres .
Escota es un biais per ièu de desplegar las alas per me tirar d'aquel païs merdarut?

Nota plan que senator o academician s'assadolan totes plan. Son democratas totes dos, mas que vòls, aiman mai que tot de jogar de la forqueta e de biure un còp de vin occitan. Alara quand tornan a lor acampada , lo fètge e l'estomac comols , los uèlhs emplenats de sang e las paraulas tremolantas sabon pas tròp de que far e lor arriban de pissar dins las armaris. Cal saupre que lo senat o l'academia aquò's çà mèsme; son pas que las anticambras de l'ospital de long sejorn.
I a pas que de los agatchar . An totes lo nas roge e l'uèlh perdut.
Que vòls ? cadun sa crotz!
Ièu prepausi de butar a l'article un: la lenga del françès es l'anglès coma aquò ganharem de temps....

lundi 16 juin 2008


S'ausiguèt tindar dètz oras. Un vonvonejament montava de la vanèla que passa darrièr l'ostal.Un ventolet frèsc alenava dins lo cambron, pel fenestron dubèrt...

Paupejèri per trapar las espardilhas, las bragas, e lo demai. Aviai pas pus de vestits candes. Me tarufèt la question de saupre s' Alicia m'avia lavat los que portava per sulfatar. Cerqueri d'escotar , de decelar la presençia de Joana. Non a pron pena se s'endevinhava lo va e ven d'Alicia. Dabalèri dapassèt dins l'escalièr en ensajant de pas cabuçar, que lo cap me virava.

Dintrèri dins la sala de manjar granda, plena d'escuresina qu'Alicia, o capitava belament de mantener frèsca. Per aquò far entredubrissia las tempadas, coma calia, per s'aparar dels rais ardents del solèlh, a flor e a mesura que la calorassa creissia, chauc a chauc pauc, al long de la jornada.

  • te ... sètz aqui? diguèt

  • adiu ... respondèri

  • que te levèsses mai lèu, qu'auria crosat Joana, que t'esperèt aqueste matin un brave moment... La relòtge tapava coma per li donar rason. Eri tardièr. Baissèri lo cap. De tot biais me saupèri pas far aimar. Praquò, Joana demandava pas qu'aquò..

Sentiguèri lo repròcha dins la votz. Alicia cresia Joana lo milhor partit de la terra.

Mas lo cap me dolia. Voliai pas plus ausir la seguida. Lo coplet sul brave soldat e sa promèsa, que l'espèra suaudament al païs; entre qu'el se servava linde, entre tota l'armada , même quand li arriba de pecar en fasent la fèsta dins de redols onte trepèjan las bordilhas e los canhas...

Per copar cort i diguèri:

- « sabias que la Joana fregava ame lo Girard.... »

- « m'estonaria .... » me respondèt

- « si que te disi que freguèron dabant ièu arser... »

- « sai que tenias la monina ? »

- « que non te disi ; que ne'n finissian pas de se potonèjar, a la vinha ont anèrem .... »

- « mas que volia sonque te rendre gelos.... »


Me calèri. Alicia contunhèt de m'explicar que Joana m'aimava e parlava de longa de ièu. Que se languissia de me veire e que demandava totjorn aprèp ièu.... Trobèri pas lo biais per li far venir. Per un pauc m'auria assegurada qu'èra un raisve de la nuèch, la vista de lor còrs mesclats dins la lum rojinosa del brasal a mand de s'atudar. Non ailas èra pas una cachavièlha.

Alicia i tornèt, que se podia pas. E que tot biais l'aimava ieu tanben. Non? Que se vesia plan que me laguiava luenh d'éla, que volontava de la rescontrar , de la tocar , de l'alisar e que me quitava pas a l'armada, l'idèa de trapar un tren, que que sia, per dabalar aici e, me sarra de sa nolor divenca ,de son agach que me ficava al còr l'envèja de me rebalar de genolhons per li cridar mon amor.


Solide que l'aimava . Que m'avia clavelada al cèl de sos braçes dubèrts, de sa boca entredubèrta que me bufava son èr de fèsta, sos uèlhs vèrds que furgavan prigond mon eime sens que poguèssi m'aparar , que sas mans dolças , quand se pausavan sus mos braçes me fasian correr un frenir , que me davan un prusit sus tot lo còrs , del suq, a las sòlas, que me fasia nen, se er astre sa cabeladura venia amagar sos uèlhs e los mèus, entre que nos amagava darrièr son ridèl saur, per un bais eternal que nosava las pots, e lo còr . Quand de còps somièri d'ela? A revirar dins lo lièch estrèch de la mal sòm. A reboistorar las flaçadas en cresent que son las popas , de las pastar missantament per li far cridar cèba, qu'a pas lo drèch de me prendre entre son ponh , coma una tortora nhafrada, coma se faria d'un enfant, crudèlament , giganta ame lo poder gigant sus l'azuèlh, de l'ombrar , de lo mascarar , de lo descarrar, dusca l'amolonar coma una pèlha de papèl qu'om jèta aprèp l'usatge. Encara aqueste matin a somiar d'ela. A s 'alisar sol coma un lèbros. E quand de jorns a mormolhar son nom , entre las « classes » a pantaissar sus la fotò frelhada que podia pas pus agatchar.

Mas m' èri vengut impossible de s'enganar sus la nature de las relacions entre ela e Girard. Imatge aissable. Non pas un simple fregadis, per far bisquar un gavatchon amusant e de passatge. Non que se vesia plan qu'èra pas lo primièra fe...

Trobèri pas cap de fòrça per aparar la quimèra , l'utopia mèuna; mas que me diguèt Alicia en sosrisent :

  • preisse te que dèu passar per te veire. Va venir. Volia de te parlar...

Coma m'èra tombat un mal de cap sens parièr , demorèri sens reaccion. A mai una segonda la paur me trapèt e l'envèja de fugir luenh d'aici e de la presencia rasseguranta d'Alicia.

Mas teniai pas cap de bòtas de set luòcs .

Ajèri pas lo temps de me lavar, penchenar, perfumar qu'un tròt lèugièr ressontèt dins l'escalièr. E Joana pareguèt mai bèla que jamai. Portava una rauba violeta que jetava sa colors irisadas , coma faria la sèda mirgalhada. Una rauba nosada dins l'esquina, ame una granda cencha de tissus que lo nosal grand , revertava un parpalhòl. S'èra crespada los pelses d'un biais que li fasia una mena de coiffa bredona, a l'anciana, ont avia passat un riban vèrd. Marchava coma una fada sus las puntas dels pès e tre que se virèt per milhor se far agachar , l'aire s'emplenèt de sa nolor d'espic.

Me sosriguèt e los uèlhs jetavan d'ulhauçes entre las cilhas tenchats de rimel prigond. Se sarrèt e me pareguèt sos passes, coma una dansa. Vesiai pas qu'ela. Comprenguèri qu'eri tot sol sens poder m'escapar , tal una mosca al mitan de la tela. Joana se sarrèt de ièu , e me diguèt d'un buf:

  • alara mon amic qual es la pus bèla?

Pel còp ne'n demorèri mud. Mormolhejèri , couinèri puslèu qualques mots bestiassons:

  • que mas ... la mai.... bèla? Qu'es .... a .... dire?

  • sabes plan çò que vòli dire.. ane...

  • Mas non que t'apromèti...

Alara los uèlhons jetèron lofuòc:

- te trufas de ièu...

Mas que non . Mas comprèniai pas . Es alara que me tornèt un escopetal. Me pensèri pas sonque de m'aparar . Las idèas se seguissian sens qu'o poguèssi las domdar. I compreniai pas res pus.

Puèi Joana m'abraçèt afogada sens e mormelhejant de crids pichons. Puèi partiguèt en disent :

  • nos veirem aqueste ser coma previst ....

Demorèt empegat sens comprendre. Mas la lum tornèt dins mon esprit trebolat. Puslèu que comprenguèri que Joana m'aimava totjorn, que ièu l'asorava tanben , que lo demai comptava pas. Una musica pichona se levèt dins mon còr. Joana m'aimava. La plus bèla novèla del monde. Lo monde que podia plan s'aroinar , desapareisser, brutlar, cabuçar, tre que podia encara un còp sarrar Joana entre mos braçes.

Pensèri pas que de la veire aqueste ser. Qual li avia donat rendètz-vos! Ieu. Eri pas de creire! Mas me sovenia pas d'ont ni de quand. Mas per astre i avia Girard per m'assabentar. Paure el que se cresia aimat. Lo planhissiai plan. E quitèri sul pic de l'envejar. Fa gaire èri ièu lo mespresat . Ara èra el que sufriria, as milas mòrts, sens veire la fin de son mal. Paure el que se cresia benastruc, alara qu''èra pas sonque qu'un joièl, entre las mans de Joana, per me far morir de gelosia. Qu'avia capitat d'o far. Mas que m'èra tornada.

Alicia tornèt dins la cosina . Avia tot ausit de la discutida. Se donèt pas lo semblant de pas saber e se riguèt d'aurèlhas:

  • alara de que te disiai ièu?

Pel còp li sautèri al còl per l'abraçar. E ela s'esclafèt :

  • que sias nèci tu...

Ièu galaupèri i dins l'escalièr per me lavar.

Qu'avia pas pus lo mal de cap....

samedi 14 juin 2008

Flamenca roman del sègle XIII


Ensag de revirada a l'occitan d'uèi. Tirat del libre de Nellil Lavaud. Pagina 670 a comptar del vèrs504.
Me pareis que i auria una dèca de sens dins la revirada françèsa entre los vèrs 513 e 543.
Merce d'èstre pietados


Quand an lavat las mans, totes se seguèron
Non pas suls bancs mas suls coissins
Qu'èran totes cubèrts de sèdas
E cap pensèt pas que d'unes foguèron
De las servietas onte s'eissuguèron las mans
Que caduna foguèt causida bèla e lisada.
Quand las dònas foguèron segudas
Arribèron totas menas de noiriduras
Mas jà me cal milhor ne dire
.Que ges non se pòd remirar tant
Es pas question de blat e de forment
Ni las raiçes , ni lo rasim.
seguis la descripcion dels plats.
Ni la frucha, ni la manjiscla.
Ni tot çò que l'èr ne plega.
Ni terra , ni mar, ni abis.
Qu'un òme pòsca e dega manjar.
Qu'an plan lo drèch de manjar los paures!
Que non deguès pas envejar
Mas que devon pas envejar
Lo que que ten part mendre
Aquel es a dire el meteis, lo qu'es mal servit
E la del vesin mai ric.
En rapòrt d'un plan servit (coma Archambault).
Ben son servis a son talent.
A cadun segond l'apetis, sa fam e son meriti.
Mas son mai de cinq cent.
Mas puslèu que de manjar son mai de cinq cents a badar Flamenca
Los que gaitan e miran
Flamenca e que mai estima
Son anar e sa captenança,.
E sa bèutat que las agençan.
Sos uèlhs se paisson de l'agachar.
E lor far la boca junar.
E pèrda Dièu se grat lor sap.
Mas que pòsca traire a l'aurèlha.
Que farian pas per li parlar!
Qu'un sol mot ambe ela diga
Non li costarià puèi de junar
Per un mot serian prèstes de ren manjar
Mantuns se levon sens manjar.
M as i aguèt pas cap de donas .
E las quitias fermnas tanben son enlucernadas.
Qu'a Flamenca volguès semblar
Qu'aital coma lo solèlh sens egal
Per la bèutat e la resplandor
Tala es Flamenca per elas
Que tant es frèsca sa color
Sos agaches dolçese plen d'amor
Sos diches plasents e saboros


lundi 9 juin 2008

Marat' ont los mots son?

Forum de las lengas del 30 de Junh TOLOSA


Amb lo vent ;

Venguèri ;

Amb la Cisampa, Amb la Burla ;Amb l’Autan ;Amb lo Cèr

Amb la pluèja

Amb las nivols

Amb la nèu ;

Amb l’aurassa

Venguèri ;

Amb l’espavent ;

Amb la rabia, la paur, la palud, la lèbra , la fèbra, lo pèbre

La graumilhada

La caganha ;

La foira que !

E oc soi vengut.

E ocpe soi aqui !

Amb los sabatons

Totas nòus.

Cirats

Lusissents ,

Pudissents

Coma lo cuòl

D’un uòu

Brave soldat

Valent.

Veirat levat.

Cap a la stèla

Al front mon gòt.

E glo e glo...

Soi des vautres .

L’estèla ?.

L’espinèta levada

Dimenge

Al cap de la setmana

Al papa de la mama

E disi pensatiu

Santat

Amb lo mieu grat

Plen

Soi vengolut

D’amarun ;

Venguèrirèri

Amb la granissada

Que tinda al teulat

Amb la luna ;

Que se fendascla.

Me soi anat

Desanant

Trescambant

Amb l’avenidor.

Que se cala,

E los amics ;

Que se morisson ,

Que se noirrison

De grabèls.

Jaguts d’esquina

Sens se pensar

De me’n daissar

Amb las ideas.

Soi partit.

Per festejar. Per estajar. Per estivar .Per deslargar

Mantuns renècs

Tot soi penecos

Vergonhos Amoros. Viure Veire ;

Vuèjar la copa des aujòls

Da vegadas als quatre caires;

Sus la plaça de Maruèjòls

Vincut pels las amors mòrtas ;

« Vèrmis fugis »

Lo lavament

Dins la tempèsta

Fai ma quista

D’ un ramassis ;

De rams passits ;

Passadas,

Trespassadas

Mas ont ?

Mots ,

Flors,

Crid de cigalas.

Qu’an d’ òps

Que non pòdi oblidar ;

samedi 7 juin 2008

Doas femnas dins lo cap1968

Tardèri mai per m'acossomir. Una ora encara a tornar sens trapar la sòm. E puèi venguèt coma un còp pel suc, e me pleguèt dina sas alas negras sens que me poguèssi sovenir de ren. Al matin ausiguèri cridar. Creguèt que de monde se preissava a l'entorn del lièch e se trufavan . Comprenguèt pas çò que se disia . Lo vièch se quilhava. L''ereccion del matin , la que vol pas baissar , levat d'escampar d'aiga. Vergonha. Alicia volontar de me bolegar: « Joana es aici en bas que t'espèra, leva-te » . Dins l'escuresina; per astre se vesia pas pron, per descubrir l'estat vergonhos de mon... èstre...

Un moment , lo lençòl mostrèt la causa levada coma la tèsta d'una sèrp.

Bèla colòbra atalentada per ren de solide levat las fruches de son fantasme, polida colòbra reganhaira, per tal dire , al caumatge , e que servissia pas qu'a espaurugar las joinessas.

Alicia s'esclafèt e prenguèt la pòrta. Baste qu'aja pas vist. Senon seria pas pus nebot aimable mas brau turgescent. Pas gaire possible de me tornar far a « sauta bedèls » suls genolhs...

Eran nòu oras donc e Joana m'esperava ? Era pas de creire! Me sentiguèt la gargolha empegada. Mas me podiai pas levar encara. Un rai de solèlh passèt pel fenèstron de la cambra e faguèt dansar uns molons de poscas menudas que vironavan sens fin. Me tornèt d'envèjas de vomir. Ren a far. Lo fètge volia pas se la passar la monina. Eri tardièr. Una campana tindèt, sai que la mièja de las nòu.

Ausissia parlar, sens devinhar de que parlavan. Alicia e Joana e benlèu qualqu'un mai. Fintèt lo fenestron de la cambra que mostrava un carrat de cèl blau. Una jornada de calorassa? Trapèt la mòstra entre las caucaduras. Marquava plan la mièja. Tornamai la campana tindèt. Me semblèt qu'o fasia dins lo cap.
La serada me tornèt per tròçes. Prumièr, per qué se trufèt de ièu? Per qué m'abraçèt a la fèsta? Per milhor me renegar aprèp? Me sovenguèt consi Girard la tenia sarrada, l' imatge clara d'elses, jaguts dins l'escuresina, entre qu'ausissiai son planh, d'unes còps son cridal de gauch subte, que treblava pas sonque una segonda lo crainament de las cigalas . Se remembrar. Un sanglòt que nos lo còl. Coma se li furgava lo còr d'un quicòm de brutlant. Sanglòt ridicul d'amoros perdut dins una vinha , coma un naufrajat. Joana la crudèla que semblèt de lo tener per la man, per li mostrar un camin.

Joana sonque dins las sias pensadas, entre que se revirava de longa , jagut al lièch de sa solèsa.

Ela que devia de li mostrar lo camin , qu'avia prometuda dins son raisve , de marchar de compas, ela que se desvelava son còs, sonque per el, al cap de son cèl estelat , que li disia los mots de l'amor , que los inventava per li far descubrir lo miratge inausit del plaser de l'òme e de la femna, que l'alisava , l'ensenhava per que matèsse un jorn d'el, la fòrça druda d'un brau que baneja sa bestialitat e, qu'enfin, domdèsse amassa son instint. El que la vesia, al clarebrun, ame sa cabeladura bruna li gratinhar las espatlas , entre que las popèlas rojinosas fasian de ceucles de fuòc sus son pitre engalinat, e prenia las retnas d'un joir prigond , que monta del ventre dusca'l cap , escambarlhada , divenca, alenant a l'aurèlha , a la boca sa nolor salada de las pots ufladas de desirença.

Joana sonque dins sas pensadas que per el.

Alara a flor e a mesura , faria coma una espasa , una man , una boca, un chuc , un cabuç, un vertolhon, falorditge creissent devinhant la mòrt pichona, la set , la pèrda, l'oblid, lo crid, que monta entre las dents, cap en re , l'esquina arquebotada, las onglas a las carns dintradas, que sautan d'un vam, que monta lo gauch . Ela que joga de son arquet . D'un margue despolhat . Sòrt e dintra , estrangièr, fòl e roge de sa sang, tal un drèlh enganat dins son plèc de pèl, vièch caluc esclau que polsa suaudament.

Que Joana endeven de gemegar doçament , entre la montada escalabrosa, ont ten en ela lo brandon que dèu mestrejar.

Alara pareisson d'alenar ensems. La tressusor gota a l'un del cunh dels pòts , a l'autre de sas parpèlhas, lagremas de sal e de jòia , tant que los còs alisan de lor va e ven dansaire . La voluptat plega tot dins sa rauba de seda. Sab qu'anem galopar totes dos , que soi caval e tu amasona e enauçarem nos dusca Dius.

Puèi subte, s'arresta a l'òrle e teni son buf, coma un caçaire qu'escota l'escorsa d'una salvatgina, o lo jaupadis dels cans, o coma lo que tremola dabant l'auratge . Tinda l'ora de la pichona mòrt, dels mots descabestrats , dels mormolhs, de las paraulas eternas: soi tu e sias ièu, me negarai en tu , m'endevenirai tu . Vòli èstre ton ombra, ta penche, ton solèlh...

E tomba lo liam que nos tenia, lo liaç que nos clavelèt un temps l'un e l'autre, e s'atuda lo tron poderos que nos empeguèt del ventre a la boca. Sanglòt escanat a mièg d'aver cridar puèi silenci sens se sompartir....

D'escotar espaurugats los còrs s'apasimar e la sang se perdre dins lo còs, asaigar la tèsta ... E de rotlar sul costat entre que las flors penecan d'una menuta d'eternitat.

Aital de Joana e de ièu, mantuns còps en raisva que uèi vira cachavièlha....Joanan pas que per el al cap de son cèl de lièch.

mercredi 4 juin 2008

75 lengas sens comptar la lenga de fusta


A esquèrre, ièu quand èri jove, o sabi plan , ièu polidament bèl.

Braves amics , benlèu o sabiatz pas, mas dins aquela patria reganhuda , nòstra patria dels drèches de l'òme e qualques còps de las femnas, e ben i
i a quicòm coma setanta cinq lengas , OC 75 , ont trobèm l'armenian occidental , lo gavach oriental , le oualof central, e lo verlan libidinal de ma tantina , e plan segur la lenga de fusta, qu'es pas privada ela .
Dins aquèl rambalh tant bèl ,que faguèt dire a d'unes responsables que França ne'n podia mai , que fasia tot son possible , a se far petar lo boton mèstre, que ne podia pas tradusir las leis en breton , la constitucion en arameen , las notiçias en fotjalonais, que calia comprendre costaria tròp car. E consi ne'n voler a un païs qu'apara de pertot( a l'estrangièr) la diversitat , que lutja per salvar las lengas de pertot(subretot endacòm mai) e que tot lo monde s'enauçaria de sa boldra enfin, que consentiguèsse de comprendre , d'aprendre , d'estudiar , lo legagte mai que bèl, tindaire, clar , linge , la lenga de Molièra, de Picasso , de Levy Strauss, de Mistral, E E E.... M'engani non? que , basta que se fotia pel cap de parlar l'Ildefrancien. Es a dire la lenga d'ORLY de ROISSY , de las "speakrinas" . Aqui çò que cal se remembrar de l'intoxicacion mediatica generala es a dire las informacions. (veire francocacafonia).
N'an consciença aquelses truca lunas que braman en occitan per des drèches qu'an jà totas las libertats de parlar dins la sfèra privada, dins la bula familiala , ame las parèds , las baudufles , los espaurugals, e los aucèls? An consciença de demandar mai que se pòd?
E ben non?
Un òme expliquèt qu'èra aisit per l'Anglaterra , l'Espanha, e autres fotralets, (que fan pas res per la diversitat... de reconeisser las lengas "comunalas" per qué n'an pas gaire que dos o très chaz ela , mas la França, Dius Jesus Maria que ten a cap dels braçes la diversitat mondiala, es esclafada per l'òbra, e la quantitat, n'a 75. Lo mite de Sisife. 75 Coma lo canon lo despartament de la Seine..
Que coma cadun sab l'Anglatera qu'a colonisat la mitat de la planèta (mai que los autres totes amassats) , a pas cap en çò sèu , a London per exemple, i a pas gaire de lengas de colonisats . L'Espanha que matèt l'America mièjornala e centrala , a pas cap quicòm a far ame las lengas indianas , (que serian mai de 100).
Non dins França se troba mai de lengas coma per exemple l'arabi qu'es una lenga amenaçada a Alger , Tunis , Tripoli , Damas Bagdad, Le Caire , e subretot a Riad sens parlar del Maroc ont l'arabe es pas pus parlat . I a tanben la lenga dels russes blancs que cal aparar, çò que quicha mai que mai lo porta moneda de la DGLF a la condicion , qu'ajèsse un jorn de mejans dinhes de son sigle. E çò qu' a pas e qu'aura pas que sia d'esquèrre o de drècha. Donc problème reglat. .
La França en reconeissent las lengas de la sfèra privada ten del meteis biais de marcar un còp d'arrest a totas las demandas excessivas, dabant que nasquèssen .
Pòd pas far mai. O fasèm jà tot çò que cal .Coma voldrètz
Donc anem contunhar de pagar per far de musèus a Paris, que ten un budget egal a lo de l'India (ausit sus Frantz Kultur fa tres jorns) en permejant de pas criticar aprèp tot çò que paguèrem antan , als temps del centralisme linde e dur , stades ( Sant Danis es lo darrièr) , musèu dels arts primièrs, seconds e tresen, musèu Pompidou, BNF, musèu d'Orsay, autòrota de la prumière corona , de la seconda corona , de la tresenca , metrò e RER , e Grand Paris dusca Leire ,e puèi dusca Marselha (ame lo TGV es possible , ame lo PS ligat al liberalisme l'aurem) e que la fèsta contunha e Blanqueta per totes.... E per qué renegar. I auria 400 000 escolans de las lengas escanadas. E totes de cercar. Mas ont son? mormelhejavi. E sabètz çò que Dius respondèt? Ont son?
Mas a l'escòla bogre d'ase.

dimanche 1 juin 2008

tornamai la lenga

L'occitan e lo françès . Pensar sa lenga . Tornamai.
Assag per melhorar l'explicacion ...

Monsen Meshonic mostrèt, per començar, qu'aparar la lenga coma una "natura"es una engana , (un object independant dels òmes). Per exemple creire coma fan mantunas franchimands qu'aquò's la lenga que ten en ela un engenh que permetria ame sa baguèta magica , a l'escrivan de crear son obra es una engana. Aquel idèa prigondament ficada dins las cervelas françèsas es una engana totala. I auria des langues d'engenh e d'autras lengas que son pas "dinhas" , que serian pas del meteis nivèl, que podrian pas se comparar ame aquelas lengas "majoras".
Se pensèm sul pic al discors sus LA lenga que grèlha de longa las ondas repapiaires : "la lenga de Molière, la lenga de Shakespeare, la lenga de Goèthe , la lenga de Dante " e que mostran pas l'engenh de l'escrivan mas subretot la lenga.
H Menshonic explica tot aquò d'un biais tant novèl qu'es malaisit per ièu de sortir de mon biais de pensar la lenga. (veire desclaration des droits et devoirs envèrs les langues...)
Vertat que d'unas escrivans portan una lenga a un nivèl major e non pas lo contrari . L'intelectual jacobin fa totjorn semblant de creire qu'es l'engenh de la lenga, que nais de la lenga .... Coma o fa l'engenh que s'amaga dins la lampa mervilhosa d'Aladin . L'escrivan faria pas que destapar la dorna e tot rajaria sul papèl . Cal donc destrigar l'escrivan d'engenh, e la lenga qu'es pas qu'un supòrt. O senon Shaquespeare existis pas sens l'anglès . E demòra mud quand passa a l'espanhòl?, al françès ?, a l'occitan?. Que non dison atanben los academicians , que l'engenh es universal. A quna polida remarca? A alara qu'òm explica? Cal causir . Es la lenga? Es l'escriban? ... Steinbeck vòl pus ren dire en françès? . Que non dison....(que lo françès pòd tot dire non)? Onte es l'engenh ? Dins la lenga? l'escriban?
Mas, Meshonic dis tanben que d'autres eveniments superiors podon universalisar una lenga, per exemple pel françès la revolucion de 1789, la desclaracion dels dreches de l'òme e del ciutadan"
Mas qu'un còp de mai , aquò's pas l'engenh del la lenga que trabalha , que buta d'arrencar los pavats , de far la revolucion, d'escriure la declaracion de l'òme e qualque còp de la femna mas lo dels òmes a un cèrt moment, que par una accion inausida, pòrta plan naut, la lenga qu'emplegan.

Aquò's çò que nos enganèt nosautres occitans de mesclar los eveniments istorics al sens nòble , ame la lenga que los regents nos ensènhèron ame los libres d'istòria, evèniments o nosautres occitans foguèrem d'actors principals sens que jamai la lenga " de Molièra" crèguèt serios de far lo remembrar. Jamai nos aprenguèron las libertats de las ciutats del mièjorn a l'Estat Mejan, e la demesida de las libertats ame l'arribada dels barons del nord. Nos retrovem tot juste dins la posicion de l'Indian que son païs foguèt descubèrt en 1492, mas desconegut dabant. Nosautres tot çò qu'avèm fach, bastit , sentit, existis pas sens l'agach de la poderosa escritura de l'istòria escalpradra per un mèstre que te reconeis ren de ren. Aquò's lo quite agach del mèstre dins un camp de coton en Loisiana en 1600. L'Indian es caçat luenh dins sa montanha, lo negre es aqui per trabalhar. Per el l'istòria comença ame el e sa venguda en Loisiana. L'indian e lo nègra son pas que los apleches de sa grandor...
Benlèu que qualqu'un un jorn s'interessara a las cançons que cantan en cuelhant lo coton... E que los blancs van bramar dins las gleisas al sègle vingt un. Sufisia just que lo bruch dels "tams tams" atraversa la pared espessa dels cranas dels colons. A pron pena tres sègles aura calgut..

Del meteis biais ne'n calguèt sèt per que los Ildefranciens aculhiguèssen l'idèa que , sai que , benlèu l'occitan revertava a una lenga, .................regionala...
Alara se volem podètz la parlar dins la cosina al matin mas pas pus? s'agis pas de demandar quicòm mai....
Monsen Meshonic dis que praquò demòran pas que las obras majoras dels escrivans. Per nosautres son los trobadors de l'Edat Mejant . Aquela França poguèt las amagadas; las escafadas , las demembradas, las copiadas sens vergonha, ne'n demòra pas mens que per los autres païs i a pas gaire de dobte sus l'origina de la poesia, de la novèla , del roman, mème se Chretien de Troyes pòd far illusion, ame sa reina venguda tot drèch de la cor angevina, onte ensenhavan los trobadors occitans. França oblidara tanben de rendre justicia als Normands , als Bretons , çò que li donarà la sentida d'èstre univèrsala, alara que faguèt pas mantuns còps , qu'assimilar tant ben que mal las inflencias vengudas de l'"estrangièr".
N'i a que de veire consi son totis desvariats tre que se buta a una potencia economica superiora, per exemple, l'anglesa, e que podon pas pus amagar las sorgas de sas influéncias. França se cresia Euròpa dempuèi bel briu. Se disia universalista dabant la naissença de l'Euròpa. Es per aquò que se cresia fòrta, que se liguèt a l'Euròpa en cresent de la minjar tota viuda, de'n venir la capmèstressa. . Mas França dèu plan se calar, facia a l' imperialisme ordinari d'unes païses o nacions tant vièlhas qu'ela , o subretot mai poderosas qu'ela, que pòd pas res , quand ten pas aquesta fòrça centralisaire afortida dempuèi Sant Lois e sostenguda aprèp la revolucion per los prefets de despartaments acarnassits a esclafar tot çò qu'es pas d'engenh françès.

De tot biais creire que i a una lenga superiora es pas creire jà que i a una raça superiora?
Consi que ne vira se lo Ildefrancien es un èstre "normal" que parla sa lenga respectabla, e respectada, e tot va plan , o se l'Illdefrancien crei de parlar una lenga engenhiala , superiora mai clara , mai bèla , a las sonoritats mai tindairas , mas subretot tant milhora per explicar los conceptes superiores . Consi dire milhor que las autras sont juste bonas per parlar a l'aurèlha dels cavals? al cuòl de las formigas? Parla a mon cuòl ma tèsta es malauta... disia la grand.... O dins l' esfèra privada es a dira entre las quatre parèts de l'ostal, de la preson, sens que jamai l'occitan se tracha de demandar que que sia de mai, per exemple de parlar de segur , mas de pareisser en public , dins la lum publica , per descriure, sentir , rire , mostrar las obras , las influencias , l'alteritat, las alteritats , explicar las demesidas, las riquèsas , los apòrts a l'autre , a la societat , a son païs encara la poesia occitana , la toleréncia occitana , paratge enfin. Seria sortir d'aquel biais de pensar de galis, que i a de lengas mestrejantas tot de cuèr ame son foèt, de lengas de raça superiora e que totis s'i devon plegar vergonhosament perqu'an pas Molièra o Racine O Corneille , mas en oblidant totjorn que las renomada d'escribans majors es dabant tot la de la potençia economica d'o far saupre, en los impausant als autres.
En 1998 per 2000 traduccions estrangièras , 1200 venian de l'anglès... Consi reconeisser un engenh Croata? Bolivian? La troba d'un engenh es donc ligada al tam tam mediatic e a la potencia economica de lo qu'en parla. Cò qu'es absurd. Que dins la mitologia de la literatura europenca , l'engenh dèu capitar plan un jorn d'èstre conegut. Fals. Levat qu'es una messorga. Un escriban abkhase qu'escriu en lenga abkhase arisca fòrt d'èstre pas jamai conegut, a mai escriuria en Georgian , amai o faria en françès. Clar que li cal encapar lèu , d' escriure en anglès.
E donc que trapar aquel biais d'analisar l'engenh "natura" de la lenga arriba de se clavar dins una androna.

Dis encara que prechar que las lengas son totas egalas es un votz pios , per causa, que se passèt pas alentorn de caduna lenga, los meteisses "eveniments". Coma pensar encara que la lenga es pas qu'un sinhe, qu'un mejan de comunicacion coma o podrian far creire los medias actuals.
Creire coma fasem gaireben totes, de parlar sonque de la lenga comme se tenia en ela las qualitats qu'an donat son renom a d'unas lengas , encara es de s'enganar plond.
Lo lingüiste afortis plan, que d'en primièr la lenga dèu èstre vista jos l'angle d'un aplech, per soslinhar totas los domenis cubèrts per aquela lenga, arts , ròtles socials, eveniments politics... Dèu èstre sentida dins sa totalitat , identitat e alteritat es a dire tot çò que vengut s'i mesclar, la trebolar, la melhorar, mas cò tanben que ten a son eime.
Es a dire qu'una lenga dèu pas èstre ensenhada sola mas ame totas las manifestacions culturalas o socialas produsidas per lo païs que parla la dicha lenga...

jeudi 29 mai 2008

lo fracatge republican. Annada Zero

Los cambiaments subtes que se produsisson ara e que pareisson coma la seguida logica de la mondialisacion son pas gaire analisats d'un autre biais . Los economistes que pareisson sus los estranhs fenestrons dels diferents medias parlan pas que de la necita adaptacion , de concurrencia salutaria, de la quitia lutja genetica entre las entrepresas e los òmes , univèrs ensanhosit, que vei lo triomfle del melhor (o dich d’un autre biais la morala : se vençatz pas ; ameritatz pas de viure). Esperon del retorn benesit del la lei de la jungle, que per astre se’n finisca enfin ame lo mode d’assistanat, abastardit, (cal veire los valents que ne’n parlon, pas que de graissa) social-democrata, veire socialista que nos enganèron tre la sortida de la guèrra ame lors farlabicas.
Oblidan de dire que totes aquelses avantages aquesits , per los assistats garrèls que ne’n soi d’en prumièr, foguèron donats aprèp de lutjas acarnassidas e subretot , per pas que lo miratge comunista tira tròp l’uèlh del trabalhador occidental. Es aital sovenguètz nos que l’Alemanha e lo Japon venguèron las veirinas del monde occidental.
Tot cambièt ame la debordelada de la paret de Berlin.
Dusc’ara l’obrador occidental mejan , tenia una brava securitat sociala, un « cdi » escalprat dins lo maubre, que fasiá qu’al cap d’una annada, en general, se trobava titolarisat. Per l’aparar i aviá una solide reglementacion del trabalh. Beneficiá d’una sistèm educatiu e d’un biais d’una cèrta egalitat de las astradas. Escòla e universitat a gratis.
Amai dins França la religion relevava de la sfèra privada.
L’occitan mejan podia donc sens pena dintrar dins l’administracion de las postas , venir regent, o emplegat de l’EDF, EGF, SNCF , EADS,ASF, CNRS, ELF …GENDARMA , o CRS. O fasian d'amassa. De segur que mantuns còps, per aquò far, li caliá montar a « Paris » coma disian d’unes : « te cal causir entre lo bistec o lo solèlh… coma m’o diguèt un sindicaliste quand n’escriviá ma cinquantenenca demanda de mudacion »
E ben tot aquò es acabat… L’Estat vendèt tot, o gaire se’n manca.
Uèi, se parla pas que de crisis economicas, que tot sembla recampat e de segur prèp per petar.
Alara de que se passa ? La riquesa mondiala quitèt pas de creisser. Al ritme de 3 a 4% l’an. Lo chiffre en Euròpa son un pauc mai bas , al’entorn de 2 o 3%
Per exemple un òme que ganhava 2200 euro, (15000 frans en l’an 2000passatge a l’eurò) devria ganhar auèi 3000 euro (20000F) e lo meteis òme a de fach perdut quicòm coma 25% de poder de crompar es a dire que ganha 2430 euro ara . Sabi que s’agis de detalhs vergonhosament materials.
Mas la creissança contunha de grèlhar. Segur qu’es mal aisit de far 7% coma en 1960 mas benlèu que tant val milhor de far 3% de 2000 milliards de PIB que 7 % de 700 d’alara non ? Mas aprèp la cabuçada de l’ideologia comunista , e jos la governença socialiste , la reparticion de las riquèsas creadas començèt d’èstre modificada . L'artesan mèstre; Monsen Rocard, un engenh de l’embrolh, socialiste de primièra borre (coma Koutchner, Charasse, e autres ). Ame Rocard, l’òme que saubèt Renault en lo privatisant, foguèt un pauc mai de 2,5% de la riquèsa nacionala que cambièt de mans , devèrs los trabalhadors ? Non cap als borsicotaires. Sonèt aquò l’encoratgeamant a l’esperit d’entreprèsa ? O la recerca de l’eternal retorn de fons apatridas partits per causa de la granda paur de 1981 . Tot aquò floriguèt mai que mai . Ara sus las quatre darrièras annadas , son 10% de la riquèsa produsida qu’es pojada al capital. Del meteis còp es la crisi…. Pels cobles , los menatges, las familhas…. E los economistes saberuts ( totjorn los meteisses) venon explicar que i a pas de solucion, que la China e l’Inda nos amenaçon.
Vertat que se pòd pas donar 10% cad’an de las riquèsas a un centenat de mile de privilegiats e se trachar de la santat publica, d’escòla o d’egalitat d’astrada …

La debordelada de la paret de Berlin ajèt per la majora part de la populacion estacadas als sistèmes socials e sociò- democratas occidentals de consequençias malastrosas.
E dempuèi aquò’s fa pas que creisser e florir.
Ara la « bastison » minimosa de l’UE e son espandiment, es venguda una evidénçia : l’Europa es pas sonque qu'un mejan de recaptar mantuns pòbles que dèuran plan s'aprendre de sarrar la cencha. Lo fach de los acampar dins una UE , de los despoderar de lor moneda , de lor capacitat de decision, mancarà pas de lor levar tota possibilitat de revòlta .
A portar al credit de voler pas qu’arribèssen de guèrras , entre que fan d'enganas, positiu non ?
80% de las leis son fachas a Bruxèl. Solide que l’estat françes bracèja, ame d’accions spectacularis sus lo tabac, la celeritat en veitura, l’alcool , mas coma o diguèt un còp Jospin o Nicolas recentament , l’estat a pas (pus) vodacion , e pòd pas ara se trachar de la gestion de las entrepresas, e donc assatjar de lutjar contre lo caumatge.
L’UE es pas qu’un masc per emmorralhar lo liure arbitre dels pòbles e los tener suau .
Lor demoran pas qu’un trabalh de far ; totjorn las directivas euròpencas : detricotar tot çò que pòd revertar de prèp o de luenh al socialisme , al collectivisme, a la social democracia, es a dire totas las butadas socialas que faguèron cridar cèba al sisteme… capitaliste e…. comunista que lo trabalhador a l’est manquèt pas d’o veire que lo « camarada » occidental teniá un melhor nivèl de vida.
Per l’occitan mejan mai que mai estacat a la devisa republicana , libertat , egalitat , fraternitat , a l’escòla republicana, a la securitat sociala, als grands servicis publics exagonals , aquò’s mai que lo fracatge d’un mite , aquòs la fin del pacte unitari « mièjornal » que siague per un radical , un socialiste , un comuniste.
Totes los sacrificis passats o foguèron al nom d’ aquel ideal revolucionari qu’es en trin de petar de pertot , que la drècha coma l’esquèrra son en trin de desmargar de fons a cima.

La drècha s'engana pas quand parla de longa del perilh terroriste , sab que lo perilh es aqui.
Se volon donar cada an 10 % de mai als actionaris e donc los levar als demai del monde trabalhador , e ben caldra i permejar bravament , qu’ a un moment d’un autre, los « terroristes » jos pagats , al trabalh precari , escanat per l’enauçada dels prètz , noiridura , transpòrts, lotjament van belèu cambiar de metòda de protestacion . Seran fenidas las passejadas pels carreirons ame d’eslogans trufarèls.
Alara benlèu que revèrtarà mai las jornadas de 1789 o 1793, 1830 1848.
Un sinhe que trompa pas es la baissa de las protèstas d’un mòde classic. Pròva que lo monde crèson pas pus d’èstre ausits . L’Estat va donc jogar los pompièrs mas subretot afortir sas fòrças de policia , per mantener lo tapador en plaça . Aqui la lutja contr’al terrorisme, lo que menaça los porta-fuèlha d'accions.
S’agis d’un sicut complètement novèl . França es en tren d’abandonar tot çò que fasiá lo ciment de la « nacion » a saber , l’escòla publica, la securitat sociala es a dire la santat trachada com’un ben collectiu, los grands servicis publics… Marcamal…
Las publicitats alentorn del cancer , del tabac reverton un ridèl de tuba que las meteissas publicitats nos convidan jà de se : « causir liurament los nòstres nivèls de remborsament de malautia, ame l’ajuda cochosa d’unas assegurencias privadas»
E coma , subretot dins Occitania tot aquò's èran los simbòls fondadors de la republica, podèm dire que sem dintrats dins una fasa novèla , que los governaments de drècha coma d’esquèrra son en recèrca , de longa , d’idèas per nogar dels ligams novèls alentorn de l’identitat nacionala, çò qu’explica las commemoracions fachas per la mòrt del darrièr bourrut de 14-18, d’Aimat Cesaire e d'autres encara.
Solide qu’anem veire los franchouillards s’arquejar sus los pus mendres senhes de la grandor passada o d'ara.
Del meteis biais qu’anem los veire festejar las lengas minoritarias al nom de la beltat de la diversitat culturala françèsa. Es benlèu çò qu’explica l’adopcion « susprèsa » per l’amassada nacionala d’aquel amandament que dubrissia un semble portanèl per nosautres e nos acuòlèt .
Mentre que l’aurassa empòrta tot e que los joves françèses an causit de parlar , de cantar , de legir e d’escriure anglès.
D'un biais sem plan a l'annada zerò

mardi 27 mai 2008

2009 la protèsta NOW

Vonvonèja l'abelhard
Ame aquel amandament que nos tomba del cèl , d'unes podon creire que Nadal es "arribat".
Mas que i a totjorn
- l 'avis del consèlh constitucionel,
- la question del finançament de l'aparament de la lenga d'oc
- l'analisi saberuda facha per un jornaliste del Figarò (article envejat pel POC) e que mòstra plan consi aquela "butada" progressista per nosautres cambia pas rès pels franchimands del canal istòrica.
Que volon los terroristes jacobins que semenon de rembalhs de pertot ?
Sovenètz vos del ton de :" un quarteron de generals felons...."
Los terroristes intelectuals e centralisaires jacobins tenon encara mantunas responsas en resèrva e podon comptar sus des complicitats fondamentalas dins lor toca costumièra d'etnocidaires. De fach amenaçan l'unitat de nòstre bèl païs , per qué nos menan a l'uniformitat culturèla e nos fan nos demandar, consi los endurar encara ame son mesprètz esquisofrène, e per de que de milierats d'aujòls donèron lor vida per la dicha republicana " libertat, egalitat , fraternitat" . Devrian èstre rengats ame la mena des apatrides liberals que quitan pas de poirir la Tèrra , e sai que finançats per d'argent estrangièr, e donc condusits a la frontièra de la vida normala . Devrian pas aber lo drèch de parlar lo quite françès e devrian aprendre a parlar l'occitan e la tolerançia .
Parlarem pas de l'Academia , del Senat, dels medias , France Cultura subretot mas tanben Tf1, Antena 2 , e autres mantunes jornals "nacionals".

Aremarquém que jà se parla pas gaire d'aquel amandament.. Es acabat"passatz i a ren a veire..."
Pels françèse "mejans" avem agut çò que voliam, totes ne son rejovenits, l'esperavan, aladonc l'afar es clavat. (53% per 47% contre )
- L'avis del Consèlh Constitucional sera sai que positiu que d'òmes coma Le Fur (Breton) o Marc(Roergasse) desputats UMP an plan degut s'entresenhar dabant de nos pondre l'amandament de l'article 1 de la constitucion. Praquò cal pas oblidar que d''òmes coma Debre i son dintrats n'i gaire , e que son plan coneguts per lor envejar de far cocorico de longa , los quites pès dins la m...( definicion del françes jacobin donada per Coluche) .
- lo finançament mancara pas de pausar question tanben. A mai los conses aiman plan de pagar pels trepadors pavats d'autòblocants, son acostumats de donar d'argent pels vire-l'ase; o per reparar las façiadas, o encara per de musèus de tota mena, o des batèstas remembraires del passat( Puy lo Falord, e autras falsas fèstas de l'Edat Mejan) . Mas aparar una lenga? Es quicòm mai. Me sovèni d'un elegit de la Region mièj-pirenenca, disent dabant tot una amassada que se trachava de noms de luòcs de cadastres, qu'auria pas jamai cresegut que la "mòda" occitana prenga tant de vam. Era espantat de veire tant de joves.
A mai, aparar una lenga es mai accusator, que consi foguèt possible, de veire pas, qu'aviam una lenga dins lo rodol, qu'es a mand de crebar sens que degun se'n trachèsse... E encara mens los òmes de terrenc coma aiman d'o se sonar los sarra-manetas de tota tendéncia.
-enfin i a lo vejaire superior del intelectual superior de la nacion superiora tendéncia universaliste , universatile , qu'un bon exemple es porgit per lo Figaro que crei plan , que tot aquò cambiara pas gaire la demesida de las lengas regionalas e que França capitara subretot de de se metre clara dabant l'acampada generala de la francofonia al Quebec, aprèp las remarcas de l'envejada especiala de l'ONU, las quitias remarcas mutiples de l'UE e subretot ...aprèp la protèsta de Besièrs que boleguèt los elegits del mièjorn.
De fach aquel monde poderos joga la mòstra ... Mas quitan pas de nos voler escanar.
Mai grèu, vertat que los joves musicians , cineastes , escrivans se viran mai que mai a l'englès, i a de grops de ròck de Bordèu o Clarmont que traucan als USA o dins "England" que començan de ganhar mai de moneda.

Fin finala la protèsta de 2009 fa encara mai besonh que dabant ame la necessitat de ganhar sa presencia de la lenga d'oc sus las cadenas de la television de segur mas dins totes los medias a començar per lo net.
Mas sens s'enganar, que se trova que las cadenas tradicionalas son a mand de cabuçar, e que la publicitat las fugis mai que mai per se virar al net(mens 7% perper an , e per TF1 aquesta annada). E que los diferents publics se viran al net per vistalhar segond son plaser los programas de sa causida. D'en primièr a mai de 50% de la pornografia( e oc) mas encara de filmes , de reportages , documentaris de totas menas...
La television es en trin de venir un èstre de vièlh aganit.
Visca l'amandament , merce al Figaro de nos dubrir los uèlhs, e visca l'Occitanòfonia

dimanche 25 mai 2008

Doas femnas dins lo cap....

Me soveni d'una rota estrècha e poscosa que montava en virolejant entre las vinhas e los ametlièrs. Mantuns còps vejèrem de conilhs s'enfugir davant las rodas , dins la lum dels faras, que Joana preguèt Gerard de los esclafar pas. D'aici se vesia al luenh la fèsta miniatura de Palavas que s'esclairavan de totas las colors.Enfin l'autò se sarrèt d'a fons dins una mena de parcatge pel crotsament del carris entre las vendemias:
  • crèsi pas que degun vengue . . diguèt.

Dubriguèt lo còfre e me parèt lo pan , lo vin , lo formatge ...

Joana s'èra ja arrapada al vialet que montava. Se vesia pus naut un maset aroïnat. La seguèri en bufant que la lassièra de la jornada me fasia las cambas pesugas. Gerard me passèt dabant en corrent :

  • o mec qu'òm se carra... cridèt

Portava un quilò de sardas plegadas dins un papèl jornal

Joana aluquèt una lampa poderosa e un brandon. Un temps treblat lo cant de las cigalas tornèt prendre son vam. L'èr èra mai lèugier qu'a l'abroa de la mar. Decond èrem enauçats pels travèrses, podiam veire luenh tot un chipelet de vilatges aconsomits , que deceliam pas que per las guirlandas d'esclairatge public.

Nautres alentorn del fuòc aquò's revertava una fèsta barbara al temps ancians de l'òme linge , linde , liure , a l'alba de l'umanitat quand se sarravan d'un fuòc per s 'aparar dels mostres que los percaçavan tre passat l'aparement de la lum del brandal.
Melhor que tot niflavan las sentors de la garriga, subretot la farigola qu'embaumava.

Gerard suènhava lo brandal . Era passat dins la vesprada per apreparar los vises, las peires del fogal . Nos sarrèrem a flor e a mesura que las flambas demesissian . Puèi nos sièguèrem sus los rocasses en redond alentorn de las brasas. Quand i aguèt pas mai de lengas roginosas per far dansar son ombra dins la nuèch, Gerard pausèt las sardas sus la grilha de ferre . S'ausiguèt lèu lo buf de la grasilhada e l'èr s'emplenet de l'odor apetissanta dels peisses.

Curios que degun parlèsse .

Joana me fintava pas. Gerard autrejava lo fuòc.

Me sarrèt d'ela. La gaitavi Joana tant que non podià pas sentir que l'agachava de tota mon èime. Assajèt de li trapar la man gentament. Foguèt coma s'una vespa venia de la fissar.
Gerard emplenèt los veires ame un vin rosat de son grand , pas la pissa d'ase qu'avia ganhada a la fièra coma disia en se trufant de ièu .

  • tasta lo, aquel d'aqui, e veiras qu'es quicòm d'autra que lo que fa cantar los gavatchons entre las longas nuèchs d'invèrn...

Vertat que lo vin cascalèjava sens pena al fons del gargalhòl. Lèu manjèri una sarda arestas e tot , sus una lesca de pan gostos. La butèri d'un glop. Oblidèri que Joana me fasia un morre de siès pans.

Alara totes parlèrem en gaitant l'estelada en ne fasent de frasas polidonassas, longanhas e farlabicadas al subject de la pichonèsa de l'òme, de la femna tanben , en facia de l'imensitat siderala , cosmica. Diu que nos agradava tot aquò. Erem afogats de sciença ficcion ame lo Gerard. Me jurava de me portar de libres que cromparia , o panaria, coma de costuma, dins la libraria d'un oncle sèu de Bezièrs. Nos plasiam d'amaginar que d'extras terrèstres tardarian pas de se pausar sus la Tèrra, de nos venir vistalhar , que coma lo Miètjorn es bèl, la pròva ; tira totjorn mai de toristalha, tot vistable que causirian de segur de se pausar prèp del Clapas ; per que pas dins una vinha , onte de joves soscaires los convidarian de minjar de sardas ,que serian en trin de se far grilhar per una bèla serrada d'estiu , plan esbalausits pel plaser de los veire enfin, e de los aver devinhats entre que trevaba lo cosmos a la recerca d'una inteligençia que lor agradèsse : la nòstra. Benlèu qu'èrian los darrièrs d'una longa tièra d'estres, laguioses, malautas geneticament, a mand de desapareisser e que volian d'un biais passar lo brandon frèule de la coneissança universala, als fraires umans raça mai jove e plena d'avenir.

Gerard disia que s'èran jà pausats en Siberia , o dins lo desert del Novèl Mexica, que los militarias e los govèrns n'èran jà assabentats, mas que volian pas nos o dire per pas nos espaurugar , mas tanben per que los estrangièrs de l'espandi , mancarian pas de se trufar de nosautres , de l'evolucion de las tecnicas umanas , del retard de la nòstra civilisacion . Mas encara melhor los extra-terrestres anavan afortir un monde de justicia , de lindetat , de paratge, de partage e tot aquò l'armada e los governaments poirits o podian pas daissar far. Que los "capitalistes "i permejavan.
Solide que sabian jà guarir totas las malautias. Solide que ne'n seria fenit de l'espleitacion de l'òme per l'òme, e las òrras guèrras de colonisacion. Amai benlèu que los « justicièrs » mancarian pas de mostrar los copables , los crimis , los borrèls , e las victimas.
Miravan lo cèl. Las estelas tombantas nos fasian d'unes sinhes qu'èran sols capables de comprendre. Los astres nos parlavan. Nos clinhavan de l'uèlh e nos porgirian lèu de rescontras meravilhosas.
Que la vida es bela, una nuèch d'estiu, dins una vinha, a agachar l'estelada dabant un fuòc que s'atuda dapasset. Diguèri . Gerard capejèt.

Mas Joana l'aussiguèt pas aital:

  • e los vòstres gentes òmes vèrds , se son nazis? diguèt

  • de nazis?

  • Oc pas ame l'unifòme, lo casq e la mitralhèta mas s'an un esprit de raça melhora que los autras?

  • Mas de que vas cercar?

  • Vèsi plan. E imagina una seconda que vengan per nos chaplar o nos aviudar coma de conilhs per nos minjar un còp venguts grasses....??

  • Bon d'accòrdi que podon, èstre paucs-vals, tuaires o colonisaires , mas es melhor de creire que seran de braves monde...Non?

Joana voguèt pas escotar nòtre bèl raisve d'avenir...Gerard èra tornat a la veitura per butar la radiò. La montèt d'a fons. Lèu las cigalas se calèron quand Mike Jager ataquèt ; « I can't get no.... » Joana se metèt a tornejar . Dansava sola. Gerard escampèt un braçal de vises. E lo fuòc brandèt coma a la Sant Joan. La discutida sèra arrestada sul pic. La musica se mudèt en slow brutlant: « Night in white satin .... Never ... » Me jitèri de genolhons dabant ela per la prendre entre los braces. Me reneguèt. Se virèt a Gerard que me clinhèt de l'uèlh.
M'asirava tant qu'aquò mas per de que?
Los slows se seguèron l'un l'autre . I podiai rès. Gerard la sarrava mai que mai. Ela cluquava los uèlhs e me fintèt pas un còp . Era pas qu'una filha crudèla. M'aluenhèri per veire pas la seguida quand fenirian per se chucar las pòts coma d' assetats. Li mostrèri lo punh a Gerard. Mas s'esclafèt de rire. Crèseguèt que me trufava...
Marchèri sul camin unas cinq minutas, trepejant dins los gravasses, quand la cansièra me ganhèt,e me carguèt l'esquina de sa capa de plomb; me'n tornèri a l'autò, onte m'adormiguèri d'un còp. Vejèri pas sonque lo viatge del retorn. Me pausèran sus la plaça al centre del vilatjon . Ne'n podiai mai. « Alan deman te portarai de la SF se vòls... » Respondèri res e partiguèri sens me revirar. Sorne e maluros coma la peira.
Joana venia de me donar una brava escopetal. Pensavi de ren , e encara mens de la tornar veire.

vendredi 23 mai 2008

Dijous 22 de mai


Uèi arser, me'n aneri far mon torn costumièr de barri. Cansat que me trobavi, qu'eri anat far un torn de pèsca d'alba. Del costat de Melles. Sabètz ont i va Melba l'Orsa. Aila Garona es mai que bèla. Per estre clar e quitar de parlar de pèsca subte : una trocha pas mai, doas tocas dins tota la vesprada. Bon lo me cal dire que la partida s'entamenèt mal.
Daissarem la veitura a las termas de Val d'Aran , a la doana. Es aital. Sabi pas pus qual prenguèt la decision. Mas se produsiguèt subte quicòm de malastros. Que lo Cristian te barrèt lo còfre ame las claus dedins.
Vije una polida mercedès gris metalisat daissada sola ame ten te polidament; lo Cristian te lo daissèt socitos :
-lo despertin
-lo telefona portable.
- la veitura a l'entorn del despertin sens comptar que lo Cristian doblidèt lo tira tap.
La jornada de pèsca començèt aital. Ame las claus embaradas. I a quicòm de curios dins la clavadura de las veituras. L'Alemanda se clava tre qu'as quichat la carta manhetica. Es a dire que se quicha lo boton e que buta la pòrta del còfre aprèp e ben se retroba clavada. Al contrari de la la Renault qu'ela se clavan pas las pòrtas qu'auriatz daissadas de dubèrtas al moment de quichar lo boton. Sabi que soi pas clar e que la vida es pas simpla, mas es aital e i cal plan s'acostumada a las claus.
Ai metuda la trocha d'en primièr per plan mostrat a Fani qu'èri plan anat a la pèsca . A costat i a la fotò de Mimi la cata negra que volia l'engolir. La jornada foguèt malastrosa que uèi qual pòd aimar una jornada que s'endeven per la recerca d'un telefona portabla. Per astre i a de monde brava . Un òme que menava la maire per una vesita al metge e que nos parèt son mobile. Sonèri donc la femna del mèu amic,(qu'el gausava pas) per li dire qu'èrem engarçat a l'abroa d'una rota passagièra que mena drèchament a Bossòts , lo paradis del pastaga mens car , de la saucissa bona , e del parlar gascon vertadièr qu'ausiguèri pas . Sens l'orsa Melba que faguèt un temps la una dels jornalets que senhalavan son assassinat per un que se seria senti amenaçat per la femenala ursidada, perqué li demandava lo camin de las fèdas.
Mas paura que per arribar al centre "vila" de Fos la citat frontièra entre la França e l'Espanha es a dire la Catalònha es a dire la Val d'Aran, que vòl dire Aran Val en Basc ; i a unes braves cinq quilomèstres que son malaisit de far ame las coirassas sus las cambas. Mas lo monde son braves qu'un autre , tornamai, volguèt plan me prèstar lo telefon per dire a Mercedès que l'esperiam a la fin de la pèsca, sul còp de tres oras e mièja de la vesprada.
Mas aquò's pas tot . Un còp minjat un pan de miga ame chocolat sem dabalats a Garona. Alara començèt la pluèja e coma avian près l'imper èra pas grèu tot aquò, levat que se trobavan clavats dinbs lo còfre!
Una ribièra de raisve, riu miravilhos, que cascalèja , que se ris e te sona de luenh, coma una Vahine sonaria un capitani Cook en ofriguent sos remolhs , sos vertolhons, sas gorgas prigondas negras onte s'acrencan de bartas amistados que revertan la borre espessa de Clemença Isaura vista costat felibrige, mas que te butar de te jitar coma un caluc ame la cana telescopica puntejada naut, tal un Kanaka que va minjar de blancs per Nadal, per la fèsta lubrica de las trochas nècias. Que i a al fons de cadun lo somi eternal de las trochas amistosas , frairenalas , aisidas de trapar e subrebèl lo miratge de la trocha giganta que s'amaga de segur jos un rocas e que fa pas que de t'esperar, tu, que t'a causida la bèstia nègra per ton ora de glòria , ta fotò dins la Despacha entre que la pòrta entre los braçes coma se l'avia sauvada mentre que la tuèt cop sèc , sus un cunh de codòl e que sab pas se cal sorire , o prendre un aire sorne , coma se te demandava encara se valia melhor ne finir, per que morisquèsse dins la flor de sa potencia , o se venia de foraviar l'umanitat d'un perilh mai grand que la pèsta negra.
Tot aquò se debanèt sens veire cap de peis. Mas sens cap de peis. Cal dire que Guintoli es en trin de nos construsir un rota novèla que sautara Fos mas pas Sant Beat, e que passara al ras de a ribièra. Qu'es bèla mai que bèla . Mas voide mai que voide. A la fin d'aquela perseguida sens pietat , un gardame tombèt del cèl, venguèt contrarotlar la vertat de mas diches e me far sortit mon pichòt cabucèl de trocha que frenissia solitaria , pas pus dempuèi dètz oras del matin
Cò que fa que nos demandem ara , vist que los pescaires son de mai en mai rares, consi se trobar que los peisses seguisson la meteissa absencia.
Puèi laiga de pluèja me degolinèt dins l'esquina dusca a las paternas. Me prenguèt una envèja naturala malaisida de complir prèp d'una rota internacionala. D'alhors lo papèl sopalin èra pas qu'un boçin blanc espelhandrat.
A quatre oras Mercedès nos culhiguèt coma d'estornèls dins un ventolet Siberian ? Sarravem las dents. Seria pas a femna d l'amic que l'aura abraçada . Li diguèri cent còps merce plan. Que me rosigava l'èime que sabiai pas s'ela avia trapada la clau d'escambi.
Un còp la veitura dubèrta , lo monde nos pareguèt mai amistos. Nos tornerem cap a Tolosa.
Podia granissar, neblar, o tombar de merda.
Era arrestat pel còp venent: lo cop venent aniriam a la Montanha Negra.
Segur que la reina de las trochas i a anisar.

mercredi 21 mai 2008

2 femnas dins lo cap....


Mas avia lo ventre confle de totas las momias qu'aviai engalatadas . Minjèri pas gaire. L'Alicia i fasia per m'emplenar la sièta mas ièu sentissia pas sonque lo fissadis del talent. Tenia una quitia sentida de lèugieretat , lo cap me virava un pauc. L'oncle avia alucat la radiò per escotar las informacions missantas que plovian aprèp la debordèlada de mai. Solide qu'aprèp las jornadas descabestradas d'aquel polit mes de mai, capitavam. Los françèses totas amassas avian causit la cambra blava azuèlh. La television e las radiòs avian fa de trabalh per espaurugat lo monde de provinça. Benlèu qu'ara foguèt la primièra leiçon la de la potençia del jornalisme de la tele. La drècha oblidèt jamai qu'una veitura que brutla a Paris , o dins la banlèga representa un fum d'electors una vèlha d'eleccion. Romegava l'oncle en ausiguent los jornalistes de la radiò, parliquejar de la " chienlit" , la mascarada qu'empescava lo bon françès de trabalhar , la còla de fainhantas de tota mena , ame los sindicats que prechavan per enauçar las pagas de misèra e l'esquèrra que n'en finissia pas d'aroïnar lo païs ame de paraulas demagogicas, que lo govern fasia pas el que las promessas que poguèsse tener , tot compte fach e rebatut , vistas las constrenchas e de l'obligacion de donar a cada actionari lo fruch de son esperença...

Ièu m'en chautavi. Ièu quitavi pas de pensar a l'ombra sus la terrassa. Que me plegava ame son perfum prigond, que ièu me chautavi pas pus de l'agach de l'oncle que m'espigava entre que somiavi . Ièu èri a l'espèra de Joana. A l'espèra d'Odile . La sopa fregissia dins l'assieta. Alicia me reganhèt dos o tres còps sens que li respondèssi . Savia que soscavi de la venguda de Joana. Aubòrèt un sorire trufarèl:

-sai que , vòls pas la far esperar? diguèt

-...

-m'escotas o te durmis jà...


Respondèri pas que li sorisia ara a Joana, a Odile, a totas doas. La lum del neon me blassava als uèlhs. Totas doas se mesclavan . Es a dire que l'una portava una rauba blanca , e l'autra la rauba de lin. Tot se mesclava per boçins, un troç de popa , una man , un anèl , una bocla, e las quitas colors de las cabeladuras. Odile tenia d'un còp dels pialses bruns de Joana, que li davalavan dusc'al reble...

Un còp de klaxon ressontiguèt dins la carrièra granda.

Alicia me butèt al coide. Eri temps d'i anar. Trescambèri per me levar. Los pès me pesavan un quintal. Alicia cascalejèt:

-mas va pas t'estabanir....

Passèri la vèsta vèrda prèstada de l'oncle , encapèt l'escalièr escur.

Joana trepejava. :

-alara mas de que fas?

Me prenguèt pèl braç . Sentiguèri sa man sèca dins ma man . Me parlèt dins l'aurèlha coma per me bufar un segret. « Veiras , anem a Palavas, aprèp avèm una sardinadas, dins la vinha del paire , t'agradas? »

Tot m'agradava d'ela . Demandavi pas que de la seguir, de pausar mon cap mai que pesuc , sus son ventre dolç , o dins lo val de sas popas . Escotar lo batament de son còr . Me diguèt de montar dabant a costat de Gerard, son amic e propriétari d'una Simca 1000 que butava a fons.


Agachèri l'estelada. La luna plena. L'accelaracion subte de l'autò m'empeguèt al sièti. E manquèri de m'amorrar al tablèu de conducha; qu' i avia pas de cenchas encara. Sentiguèri la man de Joana m'alisa lo suc « as pas mal? sabès que Gerard es un brave pilòte? » Ne'n dobtavi pas. Sus la corta linha drèche de la sortida del vilatge , lo comptador passèt 110.

Crentavi ren. Me'n chautavi. Me chautavi de tot. De'n re me venia la votz apasimanta de Joana que m'alisava la gauta. Assatjèri de seguir la discutida. Per Girard calia pas s'atardivar tròp a Palavas. Qu'èra totjorn çà même. La granda roda que vòls , un còp va plan en passant e encara. Joana renegava. « Ten que de la roda avem una vista mai polida sus totes los alentorns. »

La nuèch? Mas te trufa... non? Veirem que de la vinha avèm una vista plan melhora...De que ne'n pensas ?

Esperèri un briat. E causiguèri de los acontentar totes doas.

- « las doas son de veire non? »

Faguèron lo torn de la fèsta . Trapèri de ganhar tres botèlhas de vin al tir dels pipas d'argile blanca. Las fisèri a Girard per las pausar a la veitura.

Joana sautava sus plaça. Girard fasia lo morre. Se laguiava.

A la fin Joana volguèt far un torn amb ièu sus la roda giganta. Girard volguèt pas i montar. Solide que me sièguèt contre ela lo còr disturbelat. La roda boleguèt dapassèt cap al cèl nègre traucat per los millions de fuòcs de lusètas amistosas, que clinhavan per nos, lors colors irisadas. Me pareissia qu'anavan de compas ame mon èime entre que montavem al paradis. Joana se sarrèt. Un ventolet frèsc nos fasia sentir la calor de nòtre joventut, que passava, coma un rajal d'amor, sens pena per la tèla fina del vestit d'estiu. Sentiguèri sa nolor mesclada a la mèuna quand se clinèt sa boca vèrs ièu , per me liurar la carn ròsa de sas pòts.

Puèi pausèri son cap sus mon espatla . L'eternitat avia parada son ala sus nautres. Me pareguèt qu'auriai pogut demorar aital , sus un sieti de fusta de la granda roda de Palavas las Ersas entre l'eternitat. Amai que sens pensar , ma man quichava la popa que se carrava de sa rufor.

Quand de torns faguèrem? A bèure a la boca de l'autra la promessa de se sarra encara mai, dusca çò que los vestits venguts inutiles , poguessem chucar l'amor novèl dusc'al fons de nòstras eimes, estorrar las ultimas gotas saladas de sa pèl.

La fintèt. Me considerèt tremolanta. Maladrèchament cerquèri de la sostar. Me rebutèt. S'aluenhèt quand cerquèt de li prendre la man?

Girard nos cridèt de luenh. Esperava a la veitura.

Joana me daissèt pas montar dabant.

Joana se calèt tot lo viatge. Praquò Girard fasia mervèlhas. Cada viratge de la rota poscosa, los pneumatics crainavan .

Per que d'un còp, m'asirava aital? De que li avia fach ?

Ren. Quitèt pas d'o me demandar sens trobar responsas.

Non sabia consi far d'aqueste amor subte, e de la rabia que sentissiai montar dins ela.

Mièja nuèch tindèt a las campanas d'una gleisa aluenhada. Eri partit aqueste matin per très jorns de permession. Sai que atanben tot aquò èra tròp grand per ièu.