lengas "comunalas"

Lo 7 de mai se debanèt un debat a la cambra. Se parlèt de las lengas escanadas. I venguèt la ministre Na Aubanèl que mostrèt plan que podrian totjorn ne'n parlar. S'i parlèt catalan , basc, occitan, alsacian, corse, flamand , breton creòle.... . Mas la ministre tenguèt la consinha e se calèt menimosament en permejant de pas parlar.
Los extrachs de drecha son levats d'un jornal franchimand: France soir que presenta un punt de vist objectiu del sicut.
La Despacha , lo jornal del mièjorn , ela li agrada melhor de se trachar del trafic" dels animals exotics", lo Monde e Liberacion vodon pas sonque una linha al debat de las lengas regionalas.
D'unes creseguèron un temps que quicòm se passava , o anava de se passar , e ben nos diguèron, a la fin, totes tal Coluche :"passetz qu'i a ren de veire".
Qu'es pas de creire mas i aguèt un quite academician , un saberut sab quite pas los apòrts occitans , bretons, normands, picards .... a la literatura e que coneis pas un quite mot sus las lengas de la França prigonda .
Monsen Rouart es un ase bèl qu'a escrich un libre pareis.. D'un autre costat se son totes coma aquò a l'academia , me pensi a la Carrere D'Encausse qu'es mai que mai anti regionaliste, e qu'es pas del Causse mejean, e ben fa una bela tropelada de democratas asinians.
Quand a la dona Aubanèl paura ela, teniam vergonha per ela; un trabalh de ministre aquò, paurèta , muda coma una carpa ?
Merce milanta còps als deputats présents a Paris que mantuns autres aprofèchavan de lors aumentations de salaris votadas a l'unanimitat...
Al cap a esquèrra, de la pagina , i a una pichòta istòria relativa a la naissença del françès, per:"favorisar las escambis entre los pòbles de la Gaule" , la melhora de totas qu'aviai pas jamai legida endacòm mai.
Enfin merce a France soir lo sol que parlèt de totes aquelses non eveniments.
Ara los medias se son jitats sus la Birmania e son òrre governament, aprèp la China e avant tot çò que podra capvirat los uèlhs del sicut françès....
Anem enfants de la Partiaaaaaaaaaaaa.
Darrièra novèla de la Despacha: als jòc d'escupir un nogal de cerièra a Quito: lo françès Dupont es 25 iéma.

La talvera de Joan Bodon

La talvera

Oc per 2009.

Deman pareis que d'unes van parlar de lengas regionalas
Coma s' una lenga podia se redusir a una dimension geografica. Coma ja de dire lo mot permetia de milhor la circonscriure, dins un espandis estrech , qu'amenacaria pas un ensem mai larg , a vodacion mai nòble ; le françès, e sos enemics intimis , l'anglès , l'espanhòl. Qu'an quitament oblidat lo chinès, l'indo.
Mas los jacobins mancaran pas jamai d'èstre tardièr, totjorn d'una guèrra tardièr. N'avem pas enveja sonque de trapar una mena de pretencion a l'univeralitat. La nòstra es pas facha d'imperialisme. la nòstra es facha de tolerancia, de viure ensem. Avem pas cap enveja de frontièras . Avem après de viure sens frontièras. La lenga , los millierats de mots , los detsenats de millierat de mots miraclosament salvats dins cada dialecte occitan , ara venon los tresaurs de descubrir que nos estacan encar pus prigond a las raices. Que la lenga ven coma una invencion poética permanenta que permès de s'apoderar de mots gascons, provençals , lemosins, alvernhats sens cap de vergonha , per que ressontisson mai plan que los del mèu ròdol.
E çò qu'espanta lo que comença de furga dins los diccionaris , Alibert, Mistral, Laus,... e d'autras aquò's de trobar de sorgas inagotablas (non estorrablas?) que causan la susprèsa e lo plaser. Lo plaser aquò's lo mot vertadier. Al françès la paur de mal escriure. A l'Oc lo plaser de trobar e de chucar totes los mots coma tant de fruches novèls .
En clavant de tot biais las possibilitats d'aprendre tre l'escòla la lenga mairala , en enebiant l'obligacion d'òbedir a de règlas estrictas, los jacobins, nos an gaireben escanats, mas nòstra subrevida permet ara, e permetèt la maduracion lenta e fruchosa d'una apròcha de la lenga, de la literatura , de la poésia, que non se troba endacòm mai. L'Occitania existis pas que Oc. Mas los fruches son aqui e son bèls. Los intellectuals parisencs an pas res pus a dire al monde, e la quitia euròpa, tre que lo poder economica que los sostava despareguèt.
L'Occitania existis pas Oc ........ PAS ENCARA

Clemença

La reina amudida

Los mots se pèrdon

Oc s’es perdut

En terra desconeguda

Venguèt lo mot mut e fat

Lo mot primier se n’es anat

Lo primièr de la longa tièira.

Ca en lai, sabi pas ont.

Volon pas cap biure a la font

Lo dison las pòts ponchudas

Qu’aqueste mond , me l’an raubat

Pòt contunhar l’ ora borruda .

Sens ma lenga soi un esclau.

Los mèstres jetèron la clau.

E la reina Clemença, falorda

Tremola nusa sul trepador.

Qual li passaria un vestit. ?

Al nord, an totjorn mentit.

Qual gausariá cantar l’Amor ?

Savi que ieù n’en soi pas dinne.

Ma renegada, fasètz un sinhe,

Que pause qualques mots garrèls

Coma se fasia als temps bèls

Quora florissian ta cabeladura,

Uei savi tròp çò que n’endura

Ausi pas que las « parla- duras »

Davant tu soi un maladrèch...

Ajas pas paur, soi coma un nen

Voldriai just chucar al teu sen

Los milas mots abandonnats.

Ni pel plaser, ni per argent,

Ni per jogar l’ase sabent,

Ni per la glòria d’un carnaval.

Virèt lo temps, cambièt lo temps.

S’es demesit lo meu ostal.

La neu esclafèt la teulada.

Lo cèl fa una missanta astrada

Avem jetat los mots vermèlhs

Per jogar la darrièra scèna.

Mitat Guinhòl, mitat Pagnòl.

Virèt lo vent, cambièt lo temps

Per far d’enfants, cal far l’amour

Per far l’amor cal s’enauçar.

Per s’enauçar caldria dels alas

Dels mots leugiers coma las plumas

De l’encra negra coma l’ebèn.

Caldria un papièr doç e caud.

Coma ta pel, coma la sang.

Nos caldria nos vestir de seda

E ausar cridar contr’al vent.

Desvergonhar nostre talent.

Virar lo temps, cambiar lo sòrt.

E abraçar la dòna bèla.

Aurai pas paur ma miga vièlha.

De potonar ton còrs rufat.

Ploratz pas bèla estavanida.

Per tu cremarai dins la nuèch

D’unas freulas aluquètas d’aur.

Que m’espintarai dins lo còr.

Sens daissar rajar las lagrèmas.

Paulin-Perbosc- Vent Terral

Consi tombèt amorosa Loisa Paulin. Consi lo lausenjèt Antonin. Amb gracia, permanéncia , se parlèron dusca la fin. Coma diguèt I Roqueta el l’aimava pas tant e voliá pas s’aventurar en tèrra desconeguda. Qu’ela l’aimava fa pas de dobte. Li parla dels « autres », de lor pichonesa e d’el tant linde de sa poesia . Amb sas alas de gigant, coma li disiá de longa. Li parlèt dels autres coma d’amoros qu’aimarian, d’èstre sol, de se retrovar tot sol per se fregar sonque l’esperit ,sus l’ iscla desèrta de lor literatura. Loisa quant faguèt d’esfòrç per s’enauçar dusca’l nivèl de sa pluma ? Perbòsc pareis tot saber de sa valor. A tant trabalhat per recaptar proverbis, contes , istòrias escalpradas a jamai per lo motle de la lenga del pòble. Aquò’s aital que grafinha lo quite Besson , copable d’aver retocat , aplechat las dichas popularas, de las aver mascanhadas.

Solide que Paulin fa la corse dels prémis, mas es pas la resulta de son amor prigond per Perbosc ?

Que ièu lo trobi fièr e coquin. Lo trobi mai pròche, tre que Loise qu’es çaquela , fòrça malauta jà , ven sa secretaria particulari. Tròbi qu’auriá pogut fa lo viatge de Realmont per l’aimar un pauc. Ela li parla mai d’ela . El se cala sus sa vida privada.

Vertat que Perbosc es un gigant . Mas dis qu’aura pas lo temps d’aprofechar sas estudias, e se servir de totes los aplechs que passa la nuèch a legir, estudiar, malaut e vièlh coma sa femna Suzana de santat pichona. Amolonèt la materia mas s’espaventa mantuns còps de la fugida del temps.

Dins un Gai Saber estampat aprèp la mòrt de Ros lo lemosin, li tira son capèl amb mesura . Lo trobi pas gaire generos ambe un òme que s’afrontèt al felibritge de Mistral, sus una question ponchuda de l’epòca : la de la gramatica.

D’unes passes los trobi crudèls totes dos, amb Alibert, Gayraud, Salvat, Estièu, Boussac, e d’autres que coneissi mal. E qu’aurian meritat d’èstre presentat. La guèrra faguèt son òbra e butèt pas los òmes a la generositat. La correspondéncia es gaireben tota en francés. Auriái aimat de legir en seguida los poèmas en rapòrt de las letras, mas en occitan. Per veire se Loisa seguissiá los consèlhs d’Antonin e el, los consèlhs de Loisa. Qu’èra pas possible sai que. Mas qu’aurià mostrar se Perbòsc badava Loisa tant qu’ela lo remirava ambe son amor de luènh.

Mas legiguèri lo libre en dos còps, pròva per ièu, qu’es plan interessant.

A mai, ara, me pren l’envèja de legir lors òbras d’Antonin, (que coneissi los contes erotics), e los de Loisa(qu’ai pas gaire legit) per de qué, ? avian rason de parlar aital, e que son benlèu los poètas majors del sègle vingt?

Pròva que Maria Lafranca , Gui Sengès e Jordi Blanc an fa un brave trabalh.

Cada matin....

Cada matin ela se clina, amistadosa de l’escurina

De son envèja inagotabla, per onchar de potons crudèls

Las doas parpelhas de mos uèlhs,de paur de cridar la paur.

Cada matin la mòrt se passa, ven trigossar sus mas ancas

Son bruch d’òsses jos la pèl e mon ventre de blau marca

Cada matin qu’ela se clina gausi pas dubrir los uelhs

Ni sentir son perfum de cata, gostar la sang o la pervenca

A de sa boca m’assadolar.Dona, masca, femna deessa,

Al moment de cridar son cant, se ten amb sa noblessa

Al moment de cridar sa joia, sentissi de cristals de gibre

Me cracinar entre los dets ; ela se clina . Que venga fat !

Ela nuda coma la concubina, dins sa nolor d’eternitat.

Ela qu’es la concubina, al suèlh de l’ultima nuditat

Ela que coneissi sens o veire quand se sarra per m’abraçar

L’aimi sens desalenar ela vinç la mòrt criminèla

Lepròsa nègra de l’infèrn qu’ausa mon cridal pacan

Cantem la cançon trufarèla, que cantavem dempuèi bèl briu.

Al jove temps de l’alba frèsca ; al temps vièlh d’un bèl estiu

Ela se clina e me revèlha, per m’arrencar de mon somèlh

M’aparar de sa cachavièlha, per se far cridar son plaser

Cada matin qu’ela se clina per me tener de tremolar.

La mòrt pòd tapar las tempadas

Prendre mon vie a plèna man.

E lo rosegar sens flamba,

Tal un òs perdut per un can.

Ela se clina dins lo solèlh per beure al potz de la vida.

Per lo talent que tornarà, d’una alba grisa d’espavent.

Oppe.

E que lo crid se Diu o vòl, ne tinda dusc’als nivols!!!

quand vei l'alauseta....

"Lu!lu!lu!ti-ra-li-ra-lu!...
Qu'es aquela votz afogada
Que s'enaira cap al cèl blu,
E monta coma una fusada?

"Lu!lu!lu! ti-ra-li-ra-lu!...
Es l'alauseta, que s'agrada
D'anar presentar son salut
A l'albeta que s'es levada.

Monta, monta en tiralurant...
La vesètz plus dins l'espandida;
E dispareis, en davalant

Quans sa pregariòta es finida,

Dins lo blat , ont fa la culida
De granòtas per sos enfants.

Enric Mouly de "A ma Treson".

la menina....6

Ièu èri crevat de jogar la talpa dins la tina, a mai d’arrencar de tranuga, me dolia l’esquina milhor qu’aprèp una bastonada. Lo grand contrarotlava lo trabalh, se clinava lo cap pel trauc en lo dedins ambe la lampa mormolhjent : omf omf va plan. Tira va plan. Ane aquò fara.

Torvavem prendre los velòs e davalavèm la còsta perilhosa. Me contèt qu’un jorn al pepin, los frens li petèron a mièja còsta e, qu’aital passèt a mai de nonante dètz al nivèl del caireforc, ambe la rota de la Dorbia, e que pel vam de la celeritat, afòrtissiá qu’arrivèt quitament a traversar lo pont de Curepla , de montar lo baloard de la bocaria dusca la plaça de la Capela, sens donar un còp de pedala. Conflava mas d’i pensar me dona encara la galinada.

La grand nos esperava que se laguiá d’aquela davalada. Tombèri coma una peira sus son cadieral. La grand m’aconsiderèt soscadissa que dormirà lèu aquèste ser. Qu’ajèri pas la fòrça de renegar. Lo grand m’aconselhèt de m’estirar los braçes e las cambas, per me descansar. « Aital faguèri tota ma vida e me servèt la santat » diguèt en braçèjant.

Ne’n podiai mai. La grand s’espantèt :

- Aimé qu’i a pas fach curar la tina au mens ?

- que non. Magina.. respondèt.

Sa teoria èra simple. A n’aquel atge lo dròlle se reconstituis a flor e a mesura que despensa sas fòrças. M’aconsiderava coma un potz inagotabla d’energia renovelabla. Ausèri pas de cridar que subte lo pepin me cluquèt de l’uèlh, en mostrant lo blanc, coma s’aviam fach mantunas guèrras amassa. Me donèt cinq sòus per ma pena. Me crompèri mon silenci. Me calèri.

La menina m’emplenèt l’escudèla. Una sopa vertadièra coma l’aimava lo pepin, es a dire que lo culhièr s’i podia plantar drèch, o demorar coma un paissèl, sens oblidar lo calòç de lard espés que li agradava mai rance e, un pauc jaune. Disiá qu’ambe la mesolha dels òsses, èra çò de melhor sus Tèrra. Ièu li daissavi lo grais. Èri un dabansièr, un pichòt occitan americanisat qu’estimava mai de bèure de lach, ambe de tartinas, nebladas d’un vèl de cacaò. Entre nos, i aviá l’opausicion fondamentala de la question de gost. La menina quitèt jamai de voler m’atalentat de carnsalada, en s’ajudant de l’òli de merluça. E jamai m’i faguèri, levat aprèp l’armada, mas qu’èra tròp tard per gostar, tot çò que tant de monde venia crompar de luènh, a la bocaria del mèu grand…

Aquel jorn, tot juste se podiá me rabalar per m’anar jaire. Mas sarrèri las dents com’un òme que voliái la seguida de l’istòria. La menina cansada bufèt que, lo dròlle èra caput com’un muòl, mas tardèt pas per dire la fin. Lo pepin roncava. Ela me mostrèt l’astre d’argent. Lo mirèri un temps. E tornamai, lo devinhèri lo vièlh. Nen portava un fais de gavels ! Lo vesiái de galis. Teniá un nas ponchut, de mostachas e d’ussas tarriblas. Me velhava. Revertava un pauc lo grand quand se trufava de ièu.

Alara lo Joan s’acapriçèt de trobar lo Segret del can. Tornèt de matin al pregond de la bauma al ras de l’avenc de la Mijalana. L’autre lo daissèt dintrar sens jaupar ni agantar, ni caissèjar, ni udolar, ni gafar. Mas sens li ofrir l’espitalitat, un quite sièti, un pauc d’aiga, un sinhe amistos. Joan portava un sacon ambe de mangiscla, de saucissa, de carn grassa. Plegat dins una toalha blanca, un demai de pascada oblidada d’un temps dins la solharda. D’òsses tanben, mai que mai d’òsses. Lo can l’espiguèt desplegar la pèlha en rafinhant las pòts, en reversinant las bregas. Fasiá lo morre. e ben te fas pas cagar, de noiriduras gastadas… Joan repoteguèt que non, qu’èra de mangiscla de rei pels cans, que lo sèu Dicon n’avia pas tant, qu’avia pas trobar quicòm mai que, se ne voliá pas l’engolir, la tornariái prendre… que sa Joana èra pas fòla, e que los sèus enfants o manjarian. L’autre lo copèt còp sèc. « O cala-te, bramaire. Cala-te que n’i a pron de vosautres los òmes, vergonha de la natura! Tant que Joan gausèt pas sonque d’artèlhar. Escota prepara-te. Pren de vestits per te cambiar, mas pas tròp, e ton drèlh subretot, cal pas tròp se cargar, que sabi pas l’astre de las rescontras. Se vòls minjar aquò, ara vai-i. Que de tot biais, en mostrant los òsses pèl sòl, ton minjar val pas res. La rota es longa. Mas dabant de se n’anar, te cal saber una causa, que benlèu deuràs renonciar a ton falorditge. Mas m’estonariái, escota-plan, que sem pas segur de tornar. En segond te cal jurar sus la tèsta dels enfants que jamai, non jamai ne’n parlaràs a degun. Comprès. Se per astre tornem un jorn. Alara d’abans de partir a la ventura, sus aquel camin que me’n sobeni pas gaire, al mitan de tant de perilhs, t’aconsèlhi, te daissi lo temps de pensar. Non cala-te e escota dusca’l cap. Respond pas encara. Te daissi doas oras per tornar abraçar la familha que sai que tornaràs pas veire. Que se vei al tos uèlhs alandats de folia, que sias pas sensat e que seguis que ton idèa de capbord. Joan sortiguèt de recuolon, a regret. Pòsca, auria donat la responsa sul pic.

la menina 5

- o Meme contunha encara…

- non cal clavar las parpèlhas mon bon. Bona nuèch fanton.

Me pleguèt dins la flaçada. La Luna revertava un trauc de lutz. Vejèri la vòlta celestiala ela tanben traucada de pertot. Ambe sos millions de lunets. li fasian coma una tela mirgalhada. Lo vent del mièjorn alisava doçament la cima de las teuladas milhautencas. Coma Joan Furgairòt me demandèri, ont anavan las millions de bèstias que se vesian de jorn…

Un momenton encara sosquèri e d’un còp cabuçèri dins lo sòm.

Me despertèri tard. Sautèri del lièch qu’èra enauçat d’un bon mèstre. Que me calia prendre mon escorsa per i montar lo sèr e permejar per debalar. Me sovèni dels ressons de las veituras, los klaxons que tindavan, los vonvonèjaments sords dels moturs. Subte me sentiguèri sol al mitan de las pelhas blancas, que frenissavan dins lo ventolet. Dintrèri dins la cosina. Sus la taula la grand avia pausat lo bòl, doas trencas del cantèl. Ambe lo burre e la lach tot prèp dins la cassairòla sul gas. Amb un mot escriu d’una man un pauc tremolanta. Fais atencion. Per la fenètra gaitèt lo cèl blau. Solide que los amics èran ja davalats dusca a riva de Tarn. La Graufesenca. Que cercavam de tròçes de terralhas dels temps romans. N’aviam jà trobat un molon. Sens saupre de que ne far. Subte l’odor de ventrèsca e de saucissa me malcorèt de dejunar. Me vestiguèri lèu. La cambra e tot l’apartement m’espaurugavan.

Dins los escalièrs crosèri una femna jova que manquèri de butar ambe sa saca plena de pervisions. Me cridèt que los dròlles tenian pas cap d’educacion. Que ne’n parlariá a la grand tre que possible. L’escotèri pas. Ieu traçèri cap a la bocaria.

Lo grand que me vejèt arribar desalenat en risent del cunh de luèlh, me faguèt una grimaça trufarèla :

- aqui lo valent que ven se metre a l’ajuda del trabalh acabat. Qun coratje !

La menina se clinèt de darrièr l’aiguièra prigonda onte èra de lavar de tudèls per la saucissa per me dire :

- as minjat ? As trobat lo lach e lo pan e lo burre ?…

- omf

- as minjat de segur ?

- omf

- mas aquela puta de dròlle me fara venir cabra. Ta promèti que vai minjar même se dèu t’engolar coma una auca, ambe l’embucador. Me calèri.La grand s’acapricava. Lo grand clinava los uèlhs coma un chòt çò que li donava l’èr falord. M’escacalèri. Lo pepe romeguèt de son èr falç :

- aqui que se ris ambe son rire de trompeta….

Totjorn me diguèt aital que lo mèu rire lo preniá d’a rebors, li reversina la pèl, li fasia far de cachavièlhas tant èra ponchut, desagradable e cascalejaire, que revertava un cridal d’agassa, un còps lo d’un grapaud, d’un corbatas, d’un ases, penecos per tot dire. Tant musicaire qu’un ventre atalentat e tindaira coma l’udolament d’un voldras quand cerca lo còrse poirid d’una oèlha per s’assadolar. Li respondèri qu’el se risia coma un acordeon tampat. Amb lo pepin sabiai jamai consi m’aimava, o se li pesavi de tròp. Era un òme amoros e força atencionat ambe la menina.

Quand sortiguèri al solèlh sus la plaça de la Capèla rescontrèri pas degus. Fasia bèl temps que los amics furgavan los còdols pèls trapar de cluquets e las tarralhas de dornas fabricadas a La Graufasenca.

Lo pepin trabalhava una traça de vinha sus un penjal de la Punta d’Agach. I aviá doas terrassas, e un maset pron grand per recapta lo truèlh, la tina, las barricas, los semals, descas, faudals, davantals, sulfatosas blavas de sulfat de coire, bigòs, palas, forcas, rotlèus de fial d’aram, tenalhas, fin finala totes los aplèches del vinhairon. L’ostalon teniá dos nivèls, ambe una granda parabanda e, un escalièr de peiras sècas que menava jos una trèlha, a la dintrada de la cava, que servava la frèscor, même entre lo temps de la calorassa. Sus aquela tèrra aspra e pelada, grèlhavan sens que se pòsca asaigar, tres ectaras de vinha que donavan pas gaire mai que dètz ectos, de que juntar d’una annada sus l’autra, e encara d’un vin pissatos que subrepassava quite pas los uèch grads, mas que fasiá lo plaser del grand e, que lo menèt dapasset dusca l’abroa de quatre vingt ans. Qu’èra sa consomacion personala e degun li volguèt pas jamai panar. El lo trobava sens egal. Per astre, sus aquèsta tèrra malaisida, rocassuda venian plan los amètlièrs, los cerièrs, los perseguièrs, los pomièrs, los perièrs, sens comptar groselhièrs, cassièrs e amorièrs. D’unas annadas capitaviam fòrça pels fruches. Me sovèni de la vendemia, e d’un molon d’amètlas sus ponde. De ventradas de « rire », de persègas tant gostosas, coma lo gost n’en tornèt pas de la vida. Lo pepin tenia de vièlhas oires e barricas que donavan al vin un reire gost de mosit.

Aquesta vesprada me prenguèt amb el, que me servava un trabalh d’especialiste de curaire. Qu’èri pron pichon per passar pel trauc de la tina per la netejar. O fasia ambe l’ajuda d’una palha de fer, d’aiga e d’òli de coide. Me velhava entre que tressusavi, en agachant lo calhèl tremolant que temonhava la preséncia d’oxigène. Disiá :

- Mesfisa te, colhonèt, que se la flamba s’atuda, qu’o voldra dire la mòrt.

Ièu me’n sentissia la pèl de galina. Risia de boca defòra e d’un còp tapava lo bosc de la tina en disent :

- alara duganèl, sias encara viu ? E la flamba, la vei ? Bon oblides pas que la grand t’espèra per minjar la sopa. Que me molinara se t’escagassa quicòm ?

E ièu que me laguiava lo ser escotar la seguida del vièlh òme, sus la Luna…

Alara fasiái fissa. Al cap d’una orada, ne’n sortissiai desalenat e completament pintat per las vapors d’alcòl. Que caliá permejar de plan netejar tot lo dedins mas subretot dusc’ a la marca de l’an passat, qu’i aja pas lo pus mendre boçin de moisit.

Mas per ieu èra tot vistable que la tina aviá fa son temps

- as plan netejat…. dusca la marca fanton ?

- Oc…

La menina4

- e lo Joan aprèp de que faguèt…

- o ben se’n tornèt a l’ostal. Qu’èra tardièr e que la Joana èra ansiosa. Era pas lo primièr còp que lo Joan s’atardivia…

Se vesia plan qu’èra cansat. Jitèt lo beret sul lièch. Se tenguèt al cap de la taula lo cap entre las mans, mud. Joana se sarrèt…Per li parar l’assieta . Joan l’agachèt pas. Los enfants dins un canton gausavan pas sonque de bolegar un dèt. Ara crentavan lor paire.

- mas de que i a Joan ?

- ren, t’en faguès pas…

- mas vèsi plan que quicòm te tafura…

- ….…

- Totjorn ça même…. lo segrèt…. Mas Joan te cala pas …

-

Joana sentiguèt un gant de fèrre li sarra lo còr. Joan se calèt , los uèlhs perduts dins lo voide. L’ausissia pas. Degun lo comprenia pas. Sa quita femna li demandia d’oblidar de cercar los segrets de la natura. Sa quita femna l’escotava pas. Qu'i avia de mai important? S’enfosquèt :

-Joana te disi que ièu vòli saupre just un tròç de segrèt …Es tot…Aprèp t’apromèti que tot anira plan.

- Mas Joan ?

- A … laissas m’estar

Joana s’acantonèt a l’aiguièra. Los enfants avian jà minjat . Jogavan sens far de bruch. Defòra se podia veire una luna esblaugissenta. L’èr èra lèugier e dolç. Lo vent amanhagava los penjals cuberts de castanhals, de fraisses, de roires. Joana colquèt los enfants, sens oblidar de lor far lo poton. Li prenguèt una mièja ora. Quand se rebirèt Joan èra totjorn apiejat a la taula la tèsta entre las mans.

Lo sonèt tres còps sens qu’ausa. Levèt lo cap enfin, despenchenat, palle los uèlhs treblats coma los d’un peisse mòrt. Li soriguèt enfin, mas del dedins, e la Joana creguèt que tot aquò feniria per li passar.

Mas lo lendeman, lo subrelendeman, tornamai, seguiguèt lo cocut, la mostèla, lo rabas. Tornamai los perdèt. Oblidèt de trabalhar. Perdèt de temps. Perdèt lo manjar e lo dormir.Perdèt d'argent e de comandas. De fach perdèt la quita la santat que quicòm se demarguèt dins son èime e l'òme se metèt de desparlar.

La setmana seguenta gaitèt la volada d’una agla sus los serres. Puèi la fugida d’un tordra. Lo camin misterios de las formigas. Lo prètzfach de l’esquiròl, de la besenga o encara la passejada trufarèla de la mandra tal un trach roge pel valat, entre las matas.

Consi ne parlar de totas las bestias qu’espiguèt sens trobar cap d’una ombra de responsa per desassedar la curiositat. Pas ren ? Gaireben levat un can ensalvagit que li mostrèt lo cais quand se sarrèt de son trauc fonsut entre las raices d’un rore e que li parlèt, d’una votz enraucida …. Qu’èra pas de creire.

-De que vòls òme?

Que Joan èra desalenat … Demorèt mud… Coma estavanit. Vivia un raisve. Era pas possible Era a mand de venir fat. Un demai de luciditat li comandèt de fugir e de pas escotar ‘quela bestia pudenta cubèrta de pesolhs, de nièras, de langastas. Un còp de mai la curiositat lo trapèt ambe sas arpias. Cò que tant esperava… e que lo tuava dapassèt. Lo grand segrèt de la natura…Enfin una bèstia li respondia…

-ièu…. Començèt…. Ièu … tussèt…

-parla…. Agantèt l’autre. Que vosautres quitarètz jamai de nos secutar ?

- Que non…. ièu vòli saber lo tèu segrèt….

-A A A A A. Paure nèci….. Lo mèu segrèt….. I ten vertadièrament. ?

Lo can mitat lop se lequèt les bregas de plaser. S’i vesia las còstas, mas parlèt del fons de sa jaça escura, coma un rei en lo descarant d’un èr fièr.

-A bon e que vòls saber ‘xactament ?

Joan virèt francament vergonhos.

- lo segrèt de la natura , e lo del cocut tanben e de la mandra….

- Pas qu’aquò ? A A A se reganhèt … Menuta parpalhòl…. Cada causa en son temps. Ièu ne’n coneissi pas qu’un…. Lo mèu e lo de ma raça…

L’autre lo mespresava dubèrtament mas lo Joan rengolèt son orguèlh d’òme e bufèt..

- Oc …. Va plan…Alara lo tèu…De ta raçà ?

- Mas es perilhos sabes …. De coneisser lo segrèt….

- perilhos ?

-E Oc ….. L’ai pas jamai dich a degun…. Se t’o disi, ariscas plan de ne crebar. Gaita çò qu’arribèt al Titin de Malaval, lo truca luna de Sant Antonin que marcha de longa mitat nus, e falord, e d’unes còps en cridant coma un ase. Qu’un còp parlèt ambe una alabrèna crèsi …E veja la resulta!

- Titin ?

- Oc lo Titin…Lo falord. .Mas uèi, soi cansat, es tròp tard, qu’ai un talent que lo vèsi sautar, e nos veirem un autre còp. Parlem pauc. Quand tornas a praici ?.... Pas grèu, vèsi tot çò que cal. Escota plan, ven aqui deman de matin, ambe un boçin de mangiscla de las bonas e veiren çò que podriai plan te dire …. Que me cal consultar los patrons que se pòd pas tot dire e benlèu ges de ren.

- A la meteissa ora qu’auèi … a non de matin ….los patrons… Que tot s’emescla...

- Oc que sias oblidos paure, que senon seriai partit sus l’autre travèrs acò de Tramesaigas…

Joan se’n tornèt en mormolhant los mots de las pregarias e de reconeissança. Diu enfin li fasia sinhe. Li entredubrissia la pòrta del Segrèt. Se pòd dire que Joan tocava pas la Tèrra, non que volava lo Joan, que son cap fregava las nivols. Que los rais de solhèl li alisavan la cara li penchenavan los pelses, en mirgalhant lo cèl de belugas que rajan de rais de fuòcs esbrilhaudents. Se podia dire tanben que se sentissia coma un envejat extraordinaria, que quand se virava susprenia tota l’aucèlilha que voletejavan, pipachroge, besengua, tordre, trida, perdigalh un fum de bèstias li mostravan la rota. Tant que n’oblidèt de tornar prendre sos aplèches qu’avia daissats sus un tronc, dins la clarièra ont avia trabalhat pas sonque una oreta d’aquela matinada malastrosa ont comencèt grèuvament de perdre la cibola. Mas aquò o sabiai pas encara la Joana, la familha e que lo Joan el jamai o comprenguèt…

A l’ostal cridèt los enfants :

-calatz vos un pauc…. Qu’escoti ièu….

Al luòc d’èstre content, vaiqui que volia contunhar son raisve.

Totes de plorar. Joana reconeissia pus l’òme que la brèçava entre los auvaris o las tempèstas. A Joan li prenguèt la tissa de cridar pus fòrt que los gingolaments dels nens .

- escotatz que vos disi que lo can parla, parla …..ausissètz ?

Avia los uèlhs enlucernats, la boca entredubèrta , e bufava tal un possedat.

E de tustar del pè lo vièlh can, un epanhòl-breton , brave caçaire de son estat, ara retirat de la vida de la sauvatgina, que sol li demorava lo plaser de se recordar las perseguidas enebriantas, la cerca afoganta, puèi d’escorsar lèbres e perdigalhs, segond lo biais d’un can plan meritant, e remirat de son jove temps, e que gemegava doçament en agachant lo mèstre ambe d’uèlhs de morent, alara que tombava sus el la trica acarnassida ,qu’avia pas jamai tastada de la vida, levat un còp, qu’èra partit se minja un conilh dins lo bòsc, se pensant que lo mèstre que n’avia jà dos dins la banasta, o podia ben li’n daissar un. Un caborditge passagièr, un moment de folia que li tornèt jamai.

Subte la grand s’arrestèt de parlar e me faguèt lo poton de la nuèch…

Mas la te dirai la seguida deman que per uèi n’i a pron…

La menina disia 3

- Meme conta-me una istòria

- Non qu’es ora de durmir..

- Si; la de l’altre sèr que l’as pas acabada..

- …

- ane Meme pòdi pas dormir, que i a una bèstia jos lièch…

- Non i a pas cap de bèstia… levat tu.

- Meme ai paur…

- …

E aital i tornavi, ressegavi del melhor, miètja orada se calia, de cridar, de gingolar, de gular per un mal de ventre que me donada las tressusors, e la menina fenissia de plegar. Totjorn lo ventre ganhava. Que los vièlhs sabian plan que lo maquina del ventre es totjorn a mand de se desmargar. Ausissia craïnar lo somièr. Sabia que repotegava la grand. Puèi que cercava a paupas las pantoflas e prenia cap a la mèuna iscla de solitud al cap del corredor. E me butavi de l’autra costat del lièch per li far de plaça. Aital me trobavi jos la fenèstra que m’ofrissia un brave boçin de cèl.

Aital , d’una nuèch d’estiu, que me contèt una istòria, que la luna revertava un platèl d’argent.

- lo vèses ?

- que ?

- l’òme vièlh sus la Luna !

- un òme vièlh ?

- E oc, ambe son fais de gavèls sus l’esquina..

- son fais sus l’esquina ?

- gaita com’es plegat jol pes de la lenha...

- de la lènha ?

- alara lo veses ?

I vesia pas res. Sai qu’èri encara tròp espaurugat. Mas pauc a chau pauc, malgrat los uèlhs emplenats de lagremas, e en permejant, comencèri de veire d’ombras movedissas. E lo capèl. De segur d’en primièr trapèri lo capèl. Aprèp i vejèri milhor la siloèta, la bloda larja coma la dels maquinhons del mercat de Laissac. Miracle qu’en agachant prigond, en sarrant las parpèlhas vesiai plan las mostachas, la saca, la cana, los esclòps… Oc caminava l’òme vièlh sens se revirar sens que se poguèsse veire sa cara tota rufada…

- alara que lo veses ara ?

- oc mas de que fa amont ?

- l’as trapat ?

- Oc

-escota, vai te contar l’istòria del Papeta de la Luna…

-del Papeta ?

- un còp èra, aquel òme, e me mostrèt la Luna del menton, vivia sus la Tèrra. Era boscatièr. Partissia de matin de son ostal per far son mestièr tant penible. Era un brave òme trabalhador. Trabalhava del matin al sèr e s’arrestava pas que per remirar l’obra de la natura. Era maridat a la Joana de Compeyre, un vilatjòt vesin de Montjòvi que coneis pas, e li èran venguts quatre dròlles e cinq joves. Cò que fasia nòu bocas atalendas e un bresilhejadis pas possible entre las quatre parets de l’ostalon. Solide que per trapar d’argent de la noiridura calia pas caumar.

Mas aquel valent tenia sa tissa, e çò que se sona una dèca de l'esperit. Una mena d’orgulh que li venia naturalament d’una qualitat dison los uns o d’un sin dirian los autres. Crentava pas de dire qu’ aje lo temps e seria capabla de comprendre los segrèts de la nature, es a dire de Diu. Era pas missant com’ òme mas s’acaprissèt d’escotar la masca orgulhosa, sorre bessona de l’orgulhasa curiositat, que li bufèt l’idèa falorda, l’envèja de tot devinhar. Aital qu’un jorn, al bòsc, ausiguèt cantar un cocut dins una mata espèssa. Per exemple! Lo drac te lo trapèt per l’orgulh, vaiqui que se metèt dins l’idèa de lo seguir, de veire per que, aquèl aucèl trufaire, sibla pas que doas notas garrèlas, sornas e pas gaire musicalas. Per qué sibla? . Onte se vas de rescondons ? Per que construsis pas son ostal coma totes los autres? A pas lo temps? Aital milanta questions totas las mai bèstias las unas que las autras. Sens jamai trobar l'ombra de la debuta d'una mena de responsa , que paresca sensada, , entre que lo paure Joan se quilhava com'un gal per cridar son ansia...

Joan galopèt , Joan lo sèu nom vertadièr. Joanon coma li disia la sia maire, mas los autres s'espatavon de rire e l’escaisonèron lèu « Furgacèbas » que lo monde d’aquel temps sonava los òmes valents d’un biais risolièr, qualque còp crudèl.

Aquel jorn donc, lo Joan se levèt d’un còp del tronc ont s’èra sietut per dinar e cridèt coma un falord:

- e tu lo cocut finiras ben per me dire ton segrèt. E per que canta ? Paraula de Joan lo Furgon…

E escupiguèt per jurar... Mas cal pas insolentar los aubres o las flors, las bèstias tanben quand òm viu de çò que lo bòsc ofre, que la natura porje, per lo que sab remirar, niflar , alisar , paupar , e cantar subretot cantar. La natura aima d'ausir cantar un boscatièt mème se copa sens piètat, ambe la destral brancas e aubres, que sab dins la sia sapiença que l'òme dèu noirir son niu; mas la natura asira l'òme que sanha la tèrra per li panar son tresaur , e castiga lufanos que trapa com'un panaire , çò que li agrada sens jamai cantar per mercejar.

Qu'es aquela ombra que passa pels fraisses , garrics, amorièrs? Sens levar lo cap al cèl? Es lo Joan . Lo Furgairon. L'orgulhos. Mesfisém nos que va agantar l'aire , l'èrba, lo vent?

Subte sautèt dins las brugas, las falguièras, los romècs. Entrevejèt, entre las brancas bassas dels fraisses, la tofa jauna de plumas que s’èra pausada gaireben pròche, pas qu’a un centenat de mèstres. Lo seguiguèt dapasset a la debuta. L’autra fasia que de voladas de trente mèstres mas s’enauçava tre que lo Joan començava de veire milhor son uèlh en forma de bola negra. En camin perdèt son quinhon de pan. Sens i soscar se metèt de correr. Mas l’autra contunhava son biais. Pòd totjorn corre. COU COU. Dos tons. Se mesfisava de l’òme dempuèi qu’èra nascut coucou. Praquò lo coneissia plan lo Joan Furgairon. Même que l’aimava, escas un pauc, que Joan lo « Furgairon » li auria pas jamai fa de misèrias, a sa raça, que d’en prumièr avia quitat de caçar l'òme e qu’èra pas missant.Caluc. Oc . Venia fòl. Mas lo coucou qu’aimava pas sa curiositat. Los cocuts ambe los cocuts, los òmes ambe los òmes e las oèlhas e vedèls seràn plan servadas.

E puèi de que cercava apr’aici ? De tot biais lo trobaria pas jamai lo segrèt de la natura lo paure colhon.

Per aquò far, Dieu fisèt als cocuts la tòca de servar d’unes segrèts que l’òme dèu pas saupre.

Lo cocut se revirèt. Lo Joan susava coma un buou e trescolèt dins las fuèlhas. Per astre abans de l’avenc de la Mijalana, mas pas tant luènh qu’aquò. Era benastruc s' afalèt pas qu’a très mèstres d'i cabuçar. Paure diable. Bufava come un buòu. Tornèt prendre alen. E se metèt a furgar las fuèlhas per trobar lo porta moneda , que manquèt venit capbord de paupèjar mièja orada. Puèi d’un còp vejèt que lo solelh avia tornat. Se levèt com’un ressòrt e tornèt a la copa de fusta lèu, l’esperit copable, l’arma desvariada, lo còr tresvirat. En se prometènt de pus s’acapriçar aital.

Curios que l’esperit de Joan. Om auria dich qu’èra triste. Fasia bel temps per trabalhar, e l’èr èra tebès, coma lo buf d’un nen contra lo sen de la sia maire. D’aucèls se sonavan d’un boisson a l’autre. Un pluèja recenta t’avia far grèlhar de campariòls de pertot. A tres passes d’onte èra sietut i avia una padenada de cèpas. Una vertadièra capelada. Dins lo valat se vesia de pertot las flors jaunas de las giròlas. Mas i soscava pas. Non, i volia pas pensar.O podia pas. Son ansia li donèt envèja de vomir. Per qué volia sonque viure ambe son dòl? e sa question impossible? pausava de contunh coma s’un clavèl s’i ficava dins la cervèla. Se trachar dels segrets de la natura, que sentissia plan lo Joan que totis a l’entorn, òmes bestias e plantas se trufavan de son falorditge e de son orgulh sens tèrmes.

La Grand marquèt una pausa.Era bona contaire...

- mas meme al cocut, qual es lo segret ?

- es un segret se vòls, que lo ten de la Maria del Bès. Ditz que lo cocut susvèlha la color de las fuèlhas. Diu li fisèt pas qu’aquela tòca. La color de la fuèlhas subretot per tindar la davalada…

- la color de las fuèlhas ?

- e oc.

- simple es lo cocut qu’espiga lo sinhal per las sasons, subretot la davalada…

- la davalada ?

- oc, quand las fuèlhas se cubrisson de rovilh…

- e Diu…

- e Diu fiquèt dins lo cap estrèch del cocut lo ròtle de velhar a la seguida de las sasons, me diguèt la Maria. Mas solament per la color de las fuèlhas….

• de las fuèlhas?

- alara lo cocut canta COU COU quand tot va plan ?

- benlèu... degun o sab….

Agachèri per la fenèstra. Una nivol venguda del diable envelèt l’astre blanc. Lo vièlh òme al sac de lènha desapareguèt. Me calguèt acostumar los uèlhs un momenton per lo trapar, quand la lutz tornèt…

la menina disia 2

Coma n’avia totjorn un defòra, o même a l’estrangièr, Argeria, Maròc, se fasia un « sang d’encra » la paura menina qu’aquel lagui acabèt ambe lo vièlhum de li rosegar la santat.

D’aquel temps, un dròlle se devia de minjar. Que se minjava pas se podia dire clarament qu’èra malaut. Praquò sonavan lo mètge e lo mètge arribava, qu’es pas de creire. Me sovèni qu’un molon dels companhs mièus de classa devian engolir d’òli de fètge de merluça per se dubrir l’apetis.

I escapèri un temps... Tant que me sonèri Alan lo Tròn.

Praquò m’agradavi de venir los veire a Milhau, que fasian l’impossible per m’acontentar.

Aici a Milhau los dròlles m’avian trapat un autre escais-nom. Per totes coma lo grand èra maselièr me sonava : « la charcuta ». Mas que la « charcutalha » ièu l’aimavi pas cap. Fasiai lo malastre de la grand. Ne’n voliai pas de la salcissa, del cambadjon, del fricandèl, de la còsta de pòrc frèsca, de bòtifarra o del pè de pòrc dins la galantina enveirenta. Tot aquò me copava lo siblet de l’apetis e butava la grand de quichar sus l’òli de merluça. Que calia ben lo dubrir aquel estomac renegaire.

E totis dos de dire :

- minja per la talent que vendra. minja que grandira pas.

Alara me metiai de plorar e d’asaigar la taula mentre que la grand m’aparava :

-Aimée laissa lo estar tranquile. Que sias aisse !

E tot s’acabava del melhor per ièu que la grand me preparava de pastas o d’uous sens quitar de repotegar..

E lo grand m’aconsiderava estabosit en mormolhant un sol mot :

- diable !

Per astre i avia un fum de causas agradablas dins la jornada, ambe los dròlles de mon atge, levadas lo minjar e lo dormir.

Que per dormir calia davalar cap al pont de Cureplan. Qu’estatjavan tot d’en naut d’un imòble de quatre estage sens monta-davalador. Mas aquò rai. Per dintrar calia butar un portal pesuc que dubrissia sur un porge escur, e un escalièr esclairat son que per d’ampolas vièlhas que devian pas passar los quarantas wats. D’aqui encara èri d’anar plan, content de montar los escalièrs entre los grands. Agachavi lo pas del grand, las sias espatlas largas e escotavi son buf poderos, e lo mai leugièr de la menina, en me disent que degun, que siague lo quite diable gausaria pas jamai nos agantar dins l’escuresina.

Mas qu’un còp butada la pòrta de l’apartament èra un autre parèlh de margas. Gigant l’estage, un pauc tròp estranh, per mon gost, que tenia tot l’estage. Que tot un costat servissia per secar la charcutalha frèsca avant de l’amontairar del costat de « Montjòvi », salcissas, salcissòt, cambadjon e que sabi ièu. Ne’n avia de pertot de mangiscla penjada a las fustalha. Des pergas a perda de vista. E sus de taulas grandas de causas envelopadas de pèlhas blancas imaculadas. La mia cambra se trobava al cap d’un corredor estrèch e lo malastre venia que la lor cambra èra de l’autre man. D’un costat a l’autre i avia un espandi escur, imense, perilhos. Eri segur que la mòrt me gaitava. Un còp lo lum atudat, me disiai qu’una bestia feruna mancaria pas de ma sanhar e de me plegar dins las pelhas blancas, qualques còps cubèrtas de tacas negras, per las carns ensanhosidas, que cresiai de veire frenir o mème bolegar al ventolet, e que quitavan pas de bolegar jos las toalhas. Ièu cridavi :

- Meme daissas me lo lum…

- Bon encara un pauc…

- Non totjorn…

- Se pòd pas…

- Meme atuda pas …

Lo pepe jà roncava . Mas fasia la caça al lum, e disia que gastavem d'argent. M’era enebit d’i tocar. Que sem pas de Versailles. Se’n chautava que m’engola la bèstia negra coma un can o far

d' un òs de rit.…

quand moriguèt lo poèta....

Poèta

Al sulh del portal d’una Tèrra acabada

Tre lo pòrgue passat d’un òrt enfestolit

Nos sem atropelats tala una molonada

De l’univèrs estrèch, d’un païs aflaquit.

Lo cortègi degalhat, ufanos dels pacans

Ausèron pas sonque, se sarrar las mans.

Caminèri dapasset , tot de negre vestit

Se calèron cridas, tintamaras,o paraulas

Chut l’Ataüc traversèt al païs d'Aliscans.

Sol a la pòrta, lo sèu can l’esperava.

Sens pensar de quitar, sa taca de solèlh

Es lo darrièr salud per nos trobar d’amassa ?

Per qual dire lo ben que nos pensam de tu.

Mentre que l’Ataüc craïnan sus lo gravàs

Nifla que l’èr tebès nòl una odor de mèlh

Entre qu’al cèl neblos vòlon de corbatas,

Venètz prècha l’aujòl sietatz vos a la taula !

Mas de qualas parlèt?

De barèna , de maubre, ombradas d’una crotz ?

Promessas, enganas, messorgas o cridas

Damne , ajatz pas paur,vos prègui,sarratz vos

Paraulas nibolosas que donan la pepida

Pas qu’a la copa beure sa gota d’amarun.

Un jorn, lèu parlarai d’un païs de mistèri.

Disia per s’espetar de rire ambe cadun

Primièra o seconda classa ;

E tot passa e tot lassa

La vida: ‘quò’s pas qu’un viatge pel cementèri.

Una Tèrra raspuda ficada de cipressièrs.

M’espanti de ressegar : «la vida qun mistèri ! »;

Alara que senhòrèja, lo monde rebrossièr

Dis qu’al còr bategant tindara lo revotge

Para me lo calumèl , galata me de vin roge

Escampar dusca’l cèl còdolets e caladas .

Caser los fruches madurs de l’estelada

Apialat a las lausas , per passat deman.

Ròsa roja a la boca , o ulhèt a la mans.

Mas te n’es anat …

Una cigala trissa son cant.

« qual s’enanèt uèi ? »

« Savi pas, un poèta se dis »

Respond un grèlh.

« qu’es aquel parladis ? »

« Paraula d’occitan »

« d’ oquitan ? »

« çò que dison… »

« oc… »

« A »

AF

La menina disia

La menina disia.

Quand èri jove, davegadas, la maire me butava al tren de Milhau, e lo pepin venia me cercar a la gara, que podiai viatjar coma un grand , dins una de las veituras de fusta vèrdas , de classa tresenca , ambe de siètis del meteis metal, coma se fasian encara dins las annadas cinquanta , ambe una pòrta dabant cada compartiment , e de veiral qu’òm podia baissa de son grat, e alenar aital l’ èr empudesit de tuba negra de la maquina de vapor . Mas que, solide, tot n’ èra encara milhor se la locomotiva 2D2, la gròssa que parcavan a Briva de costuma, la que bufava de vam fum e escarbilhas, tal un dragon de legenda, èra jontada per rebalar las cinq o siès veituras vèrdas, que cracinavan dins cada corba del camin de fèrre, e sautavan coma las cabras quand las ròdas passavan sus cada jonch dels ralhs.

Lo viatge començia dapassèt e se perlongava docament. Dins la còsta de la muralhassa, onte i aguèt en 1943 una lutja feruna entre los alemands e los maquisards, lo tren tapava bravament lo 40. Passat Engayrèsc , al ras del sanatorium, lo tren freinava qu’i avia una dels mai fòrts penjals d’Euròpa pels trens, pareis , e donc la maquina semblava de trantalhar per amontairar, dabant un dels mai bels païsatges que se poguèsse veire , prenià la davalada cap a la valòia de Tarn, lo païs dels cerièrs , e lo tren contunhava en permejant qu’i avia d’endrèches, ont las fondacions del camin de fèrre alisavan , que la Terra debordelava poderosament, subretot dins un ròdol sonat « Lo Rascalat » e ont se fasian de longa de trabalhs d’enrocassament.

A la fin de la rampa, just a la dintrada d’Aguassac , gaitavan los bauçes per veire los voldras… Ara an desparegut, un temps los caronhards dels Causses emplenavan lo cèl. Mas pareis que son tornats auèi los aucèls de las alas gigantas.

Un temps los creseguèron mòrts, que se’n vesiam pas pus d’aucelasses de las arpias d’aram , que netejavan los Causses de totas las carònhas , singlars nhafrats pels caçaires, oèlhas casudas dins un avenc, o per d’unes trufaires sògras, e vièlhs rics , o repapiaires asirats per lo gindre o la nòra.

D’Aguessac entrò Milhau lo tren prenia de la celeritat per far una intrada trionfanta dins la gara a 70 quilomèstres per ora . Ne’n resultava totjorn la necessitat de frenar a tota « blenda » per s’arrestar al nivèl del cai.

Dròlle o sentissiai plan lo poder de la maquina e tenia la certituda que ren podria pas arrèstar lo vam del progrès e n’èri fièr d’aquel bruch poderos …

Davalat sul cai, cercavi lo pepin . S’èra trobat de companhia m’esperava sus un banc, a l’ombra de platanas, en parlant dins nòstra lenga que s’ausissia pertot. Me fasia sinhe e se levava en mormolhant coma per el : te lo duganèl, te sias pas perdut ?

-En rota que la mameta nos espèra…

Prenian totis dos lo baloard , e acorchissia la marcha pel carrièron de la gleisa. Cada còp me mostrava de luènh la plaça del Mandaros en disent :

- te fosiquet es aqui que sias nascut per minjar la tia part de cambajon sus la Tèrra.

Me parava pas la man. Aimava pas de jogar al papin. Disia que las femnas fasian pas que de confir los dròlles, « los poirir ». Solide qu’el n’avia viscut de duras. A uèch ans foguèt logat que la sia familha podia pas noirir totes los mainatges. Me contava que partissia a Bézièrs ambe son paire, per las vendemias, que fasian lo camin a pè… Era normal a l’epòca. A ièu la distançia me pareissia impossible de far. Quna idèa estranha, que de còps li gaitavi las cambas en me demandant consi se podia far.

Tre passat la pòrta de l’ostalas a l’angle de la plaça de la Capèla , e de l’avenguda del pont Leroge, la menina me quichava contre son pitre coma se venian d’escapar a la mòrt. Aimava tròp son monde . Era ansiosa. Li auria calgut tener los pròches pas qu’a tres passes d’ela. Cò qu’èra impossible.

Occitania e ....Tibet

Per los que traparia un jorn l'envèja de far un blòg o un siti, li aconsèlhi de legir lo mèl de costat , que m'envejèt, n'i a gaire, la bela Alicia , alias Tiscali , e que me butèt de partir veire endacòm mai.
Mas aquò's parièr ambe d'autres coma Orange ....Prepausa de crear de blogs qu'es pas possible de trobar.
Mesfisatz vos
Aconsèlhi fòrt la causida de Google, AOL, o endacòm mai dins de païses anglò-saxons.
Aviai un siti sus Alice blogs . Se sonava Talvera Occitana e mantunas personas lo venian vistalhar. Era dedicat a Joan Bodon qu'era mon autor favorit, ambe Lafont, Roqueta M e I , Lafarga , Manciet, Gardy, Mouly, Pradel, Gayraud, Lagarda, Lafarga e totis un fum d' autres que coneissiai pas a l'epòca , e que m'agradi de descubrir cada sèr a l'ora de se jaire , e de legir , entre la nuèch qu'es mèuna. Escrivans "farcits" de tant de qualitats que ne'n demòri estabordit e que lo jorn encara lors paraulas me seguisson ambe un resson amitos .
E donc fasiai de mon milhor per ne parlar de totes quand subte lo blòg se perdèt. Escriguèri , gulèri e fin finala me tombèt aquel mèl .
Aquèl mel que cresiai d'aver perdut e que retrobèri per astre aquèste jorn.
Lèu se trobèt que poguèri pas pus contunhar d'escriure quicòm sul blòg que lo trobavi pas pus . E pòdi l'assegurar sens jamai se mostrar insolent , efrontat devèrs degun que siague.
Mas coma soi pas un as de l'informatica creseguèri a la debuta de m'èstre enganat, d'aver trucat quauqua ren que calia pas... quicòm de mal far ... dusca'l mèl aqui jonch que m'arribèt .
M'avian escanat mon blòg qu'existissia pas pus. Aprèp tornèri sus la paraula . Mas lo mèu siti èra pas pus vistable dins l'anuari dels blògs . Tant val dire qu'èra mòrt.

Data pas de Matusalem tot aquò. Es de ièr que data de junh de 2007.
Veirètz qu' aquel escrich considèra l'occitan coma una lenga estrangièra. Sufis de clicar sus per o poder legir.

Veirètz alara , que se se troba, per nòstre malastre , nosautres Occitans sem mens liures que los quites Tibetans ...

Lo monde e la França d'uèi...

Lo monde :
Lo 14 mars 2008 l'Estat american nacionalisa Bear Stearm, una entreprèsa majora de Wall Street. Encara pus bel aquò's Morgan la banca que trapa lo nenon ambe l'argent de l'Estat.

Londre : l'Estat Anglès nacionalisa NordStream , qu'èra a mand de far quincanèla... La paura M Tatcher se revirèt dins son lièch e troba pas lo sòm.

Los Estats Unis son al tòp ambe lo 1000 miliard de dollards de deficit.
E aquò's la China comunista que lo sauvon e pagan la guèrra d'Iraq. Es pas bèla la vida...

Finança mondiala: se dis que mai de 1000 miliards se son estavanits dempuèi la debuta del krach financièr qu'es encara a grèlhar.....

Estats Unis: los sinhes de recession pròches se mutiplican de pertot ; emplècs , mai de 80000 emplècs desaparguts entre très mèses...

L'òme lo mai ric del monde es d'ora en davant Monsen Buffet e pas Monsen Gates , una tipe que pèsa mai de 62 miliards de dollards per el tot sol...

Euro: contunha de montar per arrivar prèp de 1,6 dollard per un euro ...

China : tòp de reservas de cambia a 1500 milliards de dollards. Se la China vend sas obligacions estaticas americanas , los Estats unis cabuçaran dins un trauc nègra d'onte son pas prèstes de sortir....

Es la Soissa e Londres que gèron lo mai de capitals estrangièrs venguts dels païs en camin de desenvelopament 3500 miliards de dollards totes doas, pròva que los paures ne son pas prèstes de ne sortir de la m.....

Petròli: ven de passar lo cap del 110 dollards lo baricon e quita pas de montar...


France: coma Fillon o diguèt la França es en faillita... Al còr l'endèutament dels menages ...

Industria: las entreprèsas françèsas son totas a mand de partir onte la man d'òbra es mens cara. Per Tolosa es grèu que deman Airbus va s'envòlar devèrs Pekin... E Pechiney ven de montar son centre de recerca a Canton...( E fa un polit coco d'ailabas a los de Tarascon sus Arièja).
Lo deficit de l'Estat aumenta . Normalament devria pas demesir davant 2010. Mas caldra se sarrar la cencha mai que fòrt...

France: davalada de l'imatge del "made in France" Coma o disia Nicolas : un païs qu'a pas cap d'industria a pus mèstre de son economia...

Competitivitat ; la France passa de la 15 èma a la 18 èma plaça....

52% dels menatges françèses èran endeutats , a un dels mai nauts nivèl dempuèi 20 ans . 14 milions de menatges françèses an un credit per d' auçada que representa 63,7% de lor revengut disponible.

Entre los 700 000 menatges subreendeutats , n'i a pas cap de 30000 que se sortiron de la panada.

Fonccionaris: aumentacions per 2008: 0,8%... Sens comentari...

Ome Ric definicion: un ric es un èstre que ganha mai de 2600 euro s'es tot sol , o 6000 euro en cople.

Bona nuèch a totis